Quanh tuổi mãn kinh, bốc hoả, đổ mồ hôi đêm ảnh hưởng tới cuộc sống thì đi khám phụ khoa để đánh giá liệu pháp hormone; đừng cố chịu, cũng đừng tự mua thuốc, càng đừng dùng nó để phòng bệnh tim

Quanh tuổi mãn kinh bị bốc hoả, đổ mồ hôi đêm, dùng liệu pháp hormone thì số cơn bốc hoả ít hơn khoảng 75% so với uống giả dược. Cái giá là ung thư vú, huyết khối, đột quỵ tăng một chút, mỗi năm cứ 10.000 phụ nữ thì mỗi loại thêm khoảng 8 người. Người bắt đầu dùng ở tuổi 50 đến 59 không tăng tỷ lệ tử vong chung. Không dùng nó để phòng bệnh tim và sa sút trí tuệ được.

Chi phí

Đi khám phụ khoa hoặc phòng khám mãn kinh một lần. Bác sĩ sẽ hỏi tiền sử bệnh, xem bạn có trường hợp nào không hợp dùng hormone không, hợp thì mới kê đơn. Dùng rồi thì tái khám theo yêu cầu của bác sĩ. Khó ở chỗ bỏ được nỗi sợ "đụng tới hormone là ung thư", cũng đừng nghe nói chống lão hoá mà tự đi mua.

Lợi ích

Cochrane gộp 24 thử nghiệm ngẫu nhiên, 3.329 người, so hormone đường uống với giả dược. Người dùng hormone có số cơn bốc hoả mỗi tuần ít hơn giả dược khoảng 75% (khoảng tin cậy 95% từ 64,3 đến 82,3). Mức độ nặng của cơn bốc hoả cũng giảm rõ (OR = 0,13, từ 0,07 đến 0,23). Người uống giả dược cũng bớt bốc hoả khoảng 57,7%, nên thứ gì nói chữa được bốc hoả đều phải so với giả dược mới tính. Về nguy cơ, xem thử nghiệm ngẫu nhiên WHI của Mỹ. 16.608 phụ nữ còn tử cung, tuổi 50 đến 79, dùng estrogen cộng progestin, theo dõi trung bình 5,2 năm. Bệnh mạch vành cao hơn khoảng 29% (HR = 1,29, từ 1,02 đến 1,63). Ung thư vú xâm lấn cao hơn khoảng 26% (HR = 1,26, từ 1,00 đến 1,59). Đột quỵ cao hơn khoảng 41% (HR = 1,41, từ 1,07 đến 1,85). Thuyên tắc phổi khoảng 2,13 lần (HR = 2,13, từ 1,39 đến 3,25). Quy ra số tuyệt đối, mỗi năm cứ 10.000 phụ nữ thì thêm 7 ca bệnh mạch vành, 8 ca đột quỵ, 8 ca thuyên tắc phổi, 8 ca ung thư vú xâm lấn. Đồng thời bớt 6 ca ung thư đại trực tràng, 5 ca gãy vùng háng. Phụ nữ đã cắt tử cung, chỉ dùng estrogen, theo dõi cộng dồn 13 năm, ung thư vú lại thấp hơn khoảng 21% (HR = 0,79, từ 0,65 đến 0,97). Hai thử nghiệm gộp lại theo dõi 18 năm, tỷ lệ tử vong chung không thay đổi (HR = 0,99, từ 0,94 đến 1,03). Chia theo tuổi bắt đầu dùng thuốc, nhóm 50 đến 59 tuổi trong những năm dùng thuốc có tỷ lệ tử vong chung thấp hơn khoảng 31% (HR = 0,69, từ 0,51 đến 0,94). Nhóm 60 đến 69 tuổi là 1,04 (từ 0,87 đến 1,25), nhóm 70 đến 79 tuổi là 1,13 (từ 0,94 đến 1,36), đều không có ý nghĩa thống kê. Theo dõi tới 18 năm, nhóm 50 đến 59 tuổi là 0,89 (từ 0,79 đến 1,01), cũng không còn ý nghĩa thống kê. Tổng quan Cochrane năm 2017 chỉ xét riêng phụ nữ 50 đến 59 tuổi, thứ duy nhất tăng rõ là huyết khối khi dùng phối hợp estrogen và progestin, nguy cơ tuyệt đối chưa tới 1/500. Phụ nữ trên 65 tuổi dùng phối hợp estrogen và progestin, trong 4 năm sa sút trí tuệ tăng từ 9 ca trên 1.000 người lên 11 đến 30 ca. Nhóm Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Hoa Kỳ năm 2022 phản đối dùng hormone để phòng bệnh mạn tính (khuyến nghị mức D), kết luận là không có lợi ích ròng.

Ghi chú

Còn tranh cãi: phụ nữ trong WHI trung bình 63 tuổi, dùng một phác đồ đường uống cố định. Hiện nay phần lớn người dùng mới ngoài 50, vừa mãn kinh, dùng để chữa triệu chứng, không hoàn toàn giống người trong thử nghiệm. Tỷ lệ tử vong thấp ở nhóm 50 đến 59 tuổi là do chia theo nhóm tuổi mới thấy, theo dõi tới 18 năm thì không còn ý nghĩa thống kê, nên không thể nói hormone kéo dài tuổi thọ. Cochrane cũng ghi rõ quy mô các thử nghiệm chưa đủ để thấy rõ nguy cơ ở phụ nữ trong 10 năm đầu sau mãn kinh. Các nhóm sau thường không hợp dùng: người từng bị ung thư vú, từng bị huyết khối, có nguy cơ tim mạch cao, người rất béo; cụ thể do bác sĩ đánh giá. Người còn tử cung mà chỉ dùng estrogen thì ung thư nội mạc tử cung sẽ tăng, nên phải dùng kèm progestin. Người đã cắt tử cung mới được dùng estrogen đơn thuần. Hormone cũng giảm được gãy xương, nhưng thường chỉ cân nhắc khi không hợp dùng thuốc chống loãng xương khác. Loãng xương thì xem trước chương 1 mục 39 (đo mật độ xương) và chương 1 mục 40 (phát hiện loãng xương thì dùng thuốc). Mức lợi ích xếp "lớn" theo con số cơn bốc hoả ít hơn khoảng 75%, kết cục là triệu chứng, không phải tỷ lệ tử vong chung. Người hưởng lợi của mục này chủ yếu là chính bạn, cũng gồm mẹ và vợ hoặc chồng của bạn.

Nguồn · 6

1. MacLennan AH, Broadbent JL, Lester S, Moore V (2004). Oral oestrogen and combined oestrogen/progestogen therapy versus placebo for hot flushes. Cochrane Database of Systematic Reviews, (4), CD002978. doi.org/10.1002/14651858.CD002978.pub2
2. Writing Group for the Women's Health Initiative Investigators, Rossouw JE, Anderson GL, Prentice RL, và cộng sự (2002). Risks and benefits of estrogen plus progestin in healthy postmenopausal women: principal results from the Women's Health Initiative randomized controlled trial. JAMA, 288(3), 321-333. doi.org/10.1001/jama.288.3.321
3. Manson JE, Chlebowski RT, Stefanick ML, và cộng sự (2013). Menopausal hormone therapy and health outcomes during the intervention and extended poststopping phases of the Women's Health Initiative randomized trials. JAMA, 310(13), 1353-1368. doi.org/10.1001/jama.2013.278040
4. Manson JE, Aragaki AK, Rossouw JE, và cộng sự (2017). Menopausal hormone therapy and long-term all-cause and cause-specific mortality: the Women's Health Initiative randomized trials. JAMA, 318(10), 927-938. doi.org/10.1001/jama.2017.11217
5. Marjoribanks J, Farquhar C, Roberts H, và cộng sự (2017). Long-term hormone therapy for perimenopausal and postmenopausal women. Cochrane Database of Systematic Reviews, (1), CD004143. doi.org/10.1002/14651858.CD004143.pub5
6. US Preventive Services Task Force, Mangione CM, Barry MJ, và cộng sự (2022). Hormone therapy for the primary prevention of chronic conditions in postmenopausal persons: US Preventive Services Task Force recommendation statement. JAMA, 328(17), 1740-1746. doi.org/10.1001/jama.2022.18625