Đánh răng hai lần một ngày bằng kem có fluor, và làm sạch kẽ răng — đừng tin quảng cáo

Kem đánh răng có fluor từ 1000 ppm trở lên là thứ duy nhất trong mục này có bằng chứng chắc chắn giúp giảm sâu răng. Chỉ nha khoa giúp giảm viêm lợi nhưng bằng chứng còn yếu; ở Việt Nam hơn 90% dân số có vấn đề răng miệng.

Chi phí

Rẻ nhất trong chương này. Kem đánh răng có fluor 30.000–60.000 đồng một tuýp dùng được 1–2 tháng, bàn chải 30.000–50.000 đồng, chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ 30.000–60.000 đồng một hộp. Việc tốn tiền là đi khám răng định kỳ — và đó chính là khoản mà đánh răng đúng giúp tránh.

Lợi ích

Tổng quan Cochrane của Walsh (2019) gộp 96 thử nghiệm: ở răng vĩnh viễn của trẻ và người trẻ, kem fluor 1000–1250 ppm so với kem không fluor giảm mức tăng sâu răng với SMD −0,28 (95% CI −0,32 đến −0,25; 55 thử nghiệm; bằng chứng chất lượng cao/trung bình); kem 1450–1500 ppm mạnh hơn một chút, SMD −0,36 (−0,43 đến −0,29; 4 thử nghiệm), và tốt hơn 1000–1250 ppm với SMD −0,08 (−0,14 đến −0,01; 10 thử nghiệm). Ở răng sữa, kem 1500 ppm giảm 1,86 mặt răng sâu so với kem không fluor (MD −1,86 dfs; −2,51 đến −1,21). Về kẽ răng: tổng quan Cochrane của Worthington (2019), 35 thử nghiệm với 3.929 người lớn, cho thấy dùng chỉ nha khoa thêm vào đánh răng có thể giảm viêm lợi sau 1 tháng (SMD −0,58; −1,12 đến −0,04; 8 thử nghiệm, 585 người) nhưng đây là bằng chứng chất lượng thấp, kết quả về chảy máu và mảng bám không nhất quán, và không có thử nghiệm nào đo được sâu răng kẽ răng. Việt Nam: điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lần thứ 3 (2019) cho thấy hơn 90% dân số có vấn đề về răng miệng.

Ghi chú

Hai phần của mục này có mức bằng chứng rất khác nhau — kem có fluor là chắc chắn, chỉ nha khoa là "có thể có ích". Đừng vì thế mà bỏ chỉ nha khoa: viêm lợi và viêm quanh răng là bệnh của kẽ răng, bàn chải không với tới, và thiếu bằng chứng về sâu răng không có nghĩa là vô dụng — chỉ là chưa ai làm thử nghiệm đủ dài. Cách dùng đúng: chỉ nha khoa trước khi đánh răng, luồn nhẹ theo chiều cong của răng, đừng cưa qua lại vào lợi; nếu kẽ răng rộng thì bàn chải kẽ hiệu quả hơn chỉ. Kem thì phải xem trên vỏ có ghi nồng độ fluor — nhiều loại kem "thảo dược" bán ở chợ không ghi ppm nào, và không có fluor thì không có tác dụng phòng sâu răng. Đánh răng xong đừng súc miệng nhiều nước, chỉ nhổ bọt, để fluor lưu lại trên răng. Trẻ nhỏ dùng kem lượng bằng hạt gạo (dưới 3 tuổi) hoặc hạt đậu (3–6 tuổi) và người lớn phải trông.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ mỗi năm vài chục nhân dân tệ, lấy cao răng mỗi lần một hai trăm nhân dân tệ. Mỗi ngày mất thêm hai ba phút. Cái khó là biến việc làm sạch kẽ răng thành việc ngày nào cũng làm. Bàn chải tay chải không sạch thì có thể đổi sang bàn chải điện, mỗi chiếc vài trăm nhân dân tệ, đầu bàn chải phải thay định kỳ.

Nói đơn giản

Trong một nghiên cứu ở Nhật Bản, người dùng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ có xác suất tử vong trong cùng thời gian thấp hơn khoảng một phần mười. Người già rụng hết răng có xác suất tử vong cao hơn khoảng chín phần mười. Người còn chưa tới 20 chiếc răng có khả năng tử vong cao khoảng gấp đôi. Bàn chải điện làm sạch mảng bám nhiều hơn bàn chải tay một đến hai phần mười, viêm lợi cũng nhẹ hơn một chút, nhưng chênh lệch này có ích tới đâu thì chưa rõ.

Lợi ích

Ở Nhật Bản có một nghiên cứu 9.676 người, theo dõi 6 năm. Người dùng dụng cụ làm sạch kẽ răng có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 11% (tỷ số nguy cơ 0,89). Người dùng dụng cụ cạo lưỡi thấp hơn khoảng 23% (0,77). Ngoài ra gộp nhiều nghiên cứu, đối tượng là người già sống trong cộng đồng. Người không còn chiếc răng nào có khả năng tử vong khoảng 1,87 lần (tỷ số chênh, khoảng tin cậy 95% từ 1,35 đến 2,59). Người còn ít hơn 20 chiếc răng khoảng 2,04 lần (từ 1,67 đến 2,49). So bàn chải điện với bàn chải tay: gộp 51 thử nghiệm ngẫu nhiên, dùng 1 đến 3 tháng thì bàn chải điện ít mảng bám hơn khoảng 11%, trên 3 tháng ít hơn khoảng 21%. Viêm lợi nhẹ hơn lần lượt khoảng 6% và 11%. Tác giả tổng quan nói chưa rõ những chênh lệch này quan trọng tới đâu với sức khoẻ

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Còn tranh cãi. Loại nghiên cứu này chỉ theo dõi ghi chép. Người răng kém thường sức khoẻ chung và điều kiện kinh tế cũng kém. Rốt cuộc là răng kéo sức khoẻ đi xuống, hay sức khoẻ kém kéo theo răng, không nói rõ được. Nhưng việc này chi phí cực thấp, mà bản thân viêm nha chu và mất răng đã ảnh hưởng tới ăn uống. Trong các loại bàn chải điện, loại đầu tròn xoay qua xoay lại được thử nghiệm nhiều nhất (27 thử nghiệm), so với bàn chải tay thấy giảm rõ mảng bám và viêm lợi cả ngắn hạn lẫn dài hạn. Mất răng đi làm răng giả có bớt người chết hay không thì chưa nghiên cứu nào đo. Khuyên làm răng là vì mất răng ảnh hưởng tới ăn uống, đây là nhận định của tác giả. Các loại bàn chải điện khác nhau loại nào tốt hơn, tổng quan độc lập chưa kết luận vì quá ít thử nghiệm. Cấy một chiếc răng tốn bao nhiêu, khám răng mục nào bảo hiểm y tế (Trung Quốc) chi trả, xem chương 24 mục 12 (trước khi cấy răng hỏi rõ giá trọn gói)

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. Walsh T và cs. (2019). Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019(3):CD007868. doi.org/10.1002/14651858.CD007868.pub3 · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30829399/
2. Worthington HV và cs. (2019). Home use of interdental cleaning devices, in addition to toothbrushing, for preventing and controlling periodontal diseases and dental caries. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019(4):CD012018. doi.org/10.1002/14651858.CD012018.pub2 · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30968949/
3. Điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lần thứ 3 (2019), dẫn lại: yte.nghean.gov.vn/tin-chuyen-nganh/hon-90-dan….