Đổi sang muối giảm natri — nhưng người bệnh thận phải hỏi bác sĩ trước

Với người đã bị tăng huyết áp hoặc từng đột quỵ, đổi muối thường sang muối giảm natri (có kali) làm đột quỵ giảm 14% và tử vong giảm 12%. Ở Việt Nam, người lớn ăn trung bình 9,4 g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức dưới 5 g mà WHO khuyến cáo.

Chi phí

Đắt hơn muối thường chút ít, chênh lệch tính bằng nghìn đồng một gói — không đáng kể so với tiền thuốc huyết áp. Việc phải làm chỉ là đổi gói muối trong bếp, không phải học cách nấu mới.

Lợi ích

Thử nghiệm SSaSS của Neal (NEJM 2021) làm ở 600 làng của Trung Quốc với 20.995 người (tuổi trung bình 65,4; 72,6% đã từng đột quỵ; 88,4% có tăng huyết áp), theo dõi trung bình 4,74 năm: nhóm dùng muối thay thế (75% natri clorua + 25% kali clorua) có đột quỵ 29,14 so với 33,65 ca/1000 người-năm, giảm 14% (RR 0,86; 95% CI 0,77–0,96; P = 0,006); biến cố tim mạch chính giảm 13% (RR 0,87; 0,80–0,94); tử vong giảm 12% (RR 0,88; 0,82–0,95). Tăng kali máu nghiêm trọng không tăng có ý nghĩa (3,35 so với 3,30 ca/1000 người-năm; RR 1,04; 0,80–1,37). Việt Nam: điều tra STEPS quốc gia cho thấy người trưởng thành ăn trung bình 9,4 g muối/ngày, gần gấp đôi mức dưới 5 g WHO khuyến cáo; WHO cũng đã ra hướng dẫn riêng năm 2025 về dùng muối giảm natri.

Ghi chú

Đừng dùng muối giảm natri nếu bạn có bệnh thận mạn, đang dùng thuốc giữ kali (spironolactone), hoặc đang bổ sung kali — thử nghiệm SSaSS loại trừ những người này, vì kali thừa có thể gây loạn nhịp tim nặng. Cũng chưa có dữ liệu cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Với người thận bình thường, cách an toàn nhất vẫn là ăn nhạt dần (bớt nước mắm, bớt hạt nêm, không chấm muối) — muối giảm natri là bước đệm, không phải giấy phép ăn mặn. Ba lưu ý thực tế ở Việt Nam: một là, phần lớn muối vào người không đến từ gói muối mà từ nước mắm, mắm tôm, hạt nêm, đồ khô và mì gói, nên đổi muối mà vẫn nêm nước mắm như cũ thì gần như không có tác dụng; hai là, muối giảm natri có vị hơi đắng và tanh, đừng nêm thử ngay vào nồi canh cả nhà ăn; ba là, nếu thấy mệt, yếu cơ, tim đập không đều khi đang dùng loại muối này thì ngưng và đi khám.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Mỗi gói đắt hơn muối thường vài nhân dân tệ. Lúc mua tiện tay đổi luôn, không mất thêm thời gian. Vị gần như không đổi.

Nói đơn giản

Ở nông thôn Trung Quốc, những người từng bị đột quỵ hoặc trên 60 tuổi có tăng huyết áp, đổi muối trong nhà sang muối ít natri, theo dõi gần năm năm, xác suất tử vong thấp hơn khoảng 12%, đột quỵ thấp hơn khoảng 14%.

Lợi ích

Một thử nghiệm chia người ngẫu nhiên thành hai nhóm, làm ở nông thôn Trung Quốc, 20.995 người, đều là người từng bị đột quỵ hoặc người tăng huyết áp trên 60 tuổi, theo dõi 4,74 năm. Kết quả: nhóm dùng muối ít natri so với nhóm dùng muối thường có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 12% (RR = 0,88). Đột quỵ thấp hơn khoảng 14% (RR = 0,86). Biến cố tim mạch chính thấp hơn khoảng 13% (RR = 0,87). Biến cố kali máu quá cao ở hai nhóm không có khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Còn tranh cãi. Nghiên cứu PURE chỉ theo dõi ghi chép lâu dài, không chia nhóm. Nó báo cáo: người thải natri dưới 3 g mỗi ngày có nguy cơ tử vong cộng biến cố tim mạch cao hơn khoảng 27%. Người thải natri từ 7 g mỗi ngày trở lên cao hơn khoảng 15%. Theo kết quả này, ăn quá ít hay quá nhiều đều không tốt, ở giữa là tốt nhất. Nhưng trong thử nghiệm ngẫu nhiên ở nông thôn Trung Quốc mà mục này dẫn, muối ít natri chỉ thay một phần, không kéo natri xuống thấp tới mức đó. Cũng cần lưu ý, đối tượng thử nghiệm là người già nguy cơ cao. Người trẻ khoẻ đổi muối thì lợi ích nhỏ hơn nhiều. Người suy thận, hoặc đang dùng thuốc giữ kali, hỏi bác sĩ trước khi đổi muối.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. Neal B và cs. (2021). Effect of Salt Substitution on Cardiovascular Events and Death. New England Journal of Medicine 385(12):1067–1077. doi.org/10.1056/NEJMoa2105675 · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34459569/
2. WHO (2025), Use of lower-sodium salt substitutes: WHO guideline who.int/publications/i/item/9789240105591
3. Cục Y tế dự phòng — số 9,4 g muối/ngày: suckhoedoisong.vn/nguoi-viet-an-thua-muoi-gap….