Tiền bạc và làm ăn / Chương 12

Khởi nghiệp và làm ăn: đừng đem cả vốn liếng gia đình ra cược

28 mục~96 phút đọc

Chương này chỉ tính tiền và trách nhiệm pháp lý, không quy đổi ra tuổi thọ. Mở một cửa hàng, lập một công ty, bước nào sẽ kéo theo cả tiền của bạn, tiền của gia đình, tiền của vợ hoặc chồng bạn cùng mất? Luật quy định thế nào, có tách ra trước được không? Mục nào chỉ dựa vào kinh nghiệm, không có tài liệu chống lưng, thì ghi mức C.

Các mục trong chương này chia theo chủ đề dưới đây, số trong ngoặc là số mục.

Trước khi mở hàng, đừng đặt cược cả vốn liếng: chỉ khởi nghiệp bằng số tiền mất được (mục 1), không ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay của công ty (mục 2), chọn đúng loại hình trước khi mở hàng (mục 3), không đứng tên cổ đông hộ (mục 4), kiểm tra đăng ký trước khi nhận nhượng quyền (mục 5), hỏi rõ trước khi bỏ tiền thuê người vận hành shop online (mục 24), gọi vốn làm ăn thì chỉ tìm người thân, bạn bè và nhân viên (mục 26), góp vốn mở quán chung thì viết thành thoả thuận bằng văn bản (mục 28).

Đăng ký và giấy phép: chốt tên và ngành nghề trước khi đăng ký (mục 6), chưa có giấy phép thì chưa mở cửa (mục 7), thuê mặt bằng thì kiểm tra căn nhà đó có được mở loại quán của bạn không (mục 27).

Làm thực phẩm: làm thực phẩm thì xem mình thuộc nhóm nào trước (mục 8), nhãn thực phẩm bao gói sẵn (mục 9), thực phẩm thường không được nói là chữa bệnh (mục 10), lằn ranh hình sự trong ngành thực phẩm (mục 11).

Khai thuế, báo cáo năm và hoá đơn: không có doanh thu cũng phải khai đúng hạn, khai trung thực (mục 12), chỉ xuất hoá đơn theo giao dịch thật (mục 13), ai xưng là cơ quan thuế giục bạn nộp tiền là lừa đảo (mục 14), nửa đầu mỗi năm lên mạng nộp báo cáo năm của năm trước (mục 25).

Hợp đồng và thuê người: nhận tiền thì ghi "tiền cọc" chứ không ghi "tiền đặt trước" (mục 15), thuê người thì ký hợp đồng trong tháng đầu (mục 16), trả lương theo hợp đồng và theo luật (mục 17), làm việc theo đúng quy trình của vị trí mình (mục 22).

Sản phẩm và nhập hàng: bán trước rồi mới làm (mục 18), làm xong mẫu thì rà danh sách sản xuất hàng loạt (mục 19), nhập hàng thì giữ chứng từ và thông tin nhà cung cấp (mục 20), hình in thì tự làm hoặc mua bản quyền (mục 21).

Rút lui: lỗ thì rút lui theo đúng thủ tục (mục 23).

1

Chỉ bỏ vào việc kinh doanh số tiền mất hết vẫn còn chỗ ở, không đụng tiền nhà, không vay để mở

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Hộ kinh doanh lấy toàn bộ tài sản của người đứng tên ra trả nợ, gồm cả nhà đứng tên bạn. Vay để mở hàng thì phải trả đủ, lãi thoả thuận quá 20%/năm bị cắt phần vượt. Người mở hàng chốt trước một số mà mất hết vẫn còn chỗ ở.

2

Không ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay của công ty, càng đừng để vợ hoặc chồng cùng ký

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Ký bảo lãnh nghĩa là bạn nhận trả nợ thay công ty khi công ty không trả. Bên cho vay đòi thẳng bạn, gồm lãi, tiền phạt và tiền chậm trả. Vợ hoặc chồng cùng ký thì khoản nợ thành nợ chung của hai người.

3

Chọn đúng hình thức trước khi mở: hộ kinh doanh và hợp danh trả bằng toàn bộ tài sản, chỉ công ty trách nhiệm hữu hạn mới giới hạn ở phần vốn góp

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Chủ hộ kinh doanh và thành viên hợp danh lấy toàn bộ tài sản của mình ra trả nợ; thành viên góp vốn của công ty hợp danh chỉ chịu tới số vốn đã cam kết. …

4

Không đứng tên hộ cổ đông, không nhận đứng tên công ty cho người khác

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Đứng tên giúp người khác thì bạn thành người phải khai báo, phải nộp thuế và làm việc với cơ quan điều tra. Giấu người hưởng lợi thật là khai không trung thực hồ sơ đăng ký. Công ty trốn thuế 100.000. …

5

Trước khi ký hợp đồng nhượng quyền: đọc kỹ, đòi bản giới thiệu về nhượng quyền, và biết rằng Việt Nam không có thời gian suy nghĩ lại do luật định

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Trước khi ký, bên nhượng quyền phải đưa hợp đồng mẫu và bản giới thiệu trước ít nhất 15 ngày làm việc. Hệ thống đem nhượng quyền phải chạy thật ít nhất một năm. Luật Việt Nam không cho bạn mấy ngày suy nghĩ lại để rút.

6

Trước khi đăng ký: chốt tên, địa chỉ, ngành nghề, vốn điều lệ; hiểu đúng về thời hạn góp vốn

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích vừaTiền bạcKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Người mở hàng chốt tên, địa chỉ, ngành nghề và vốn điều lệ trước khi nộp. Vốn cam kết phải góp đủ trong 90 ngày, góp thiếu thì đăng ký giảm vốn trong 30 ngày. …

7

Ngành có điều kiện thì phải có giấy phép con trước khi hoạt động

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaTiền bạcTốn ítVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư có 227 ngành, nghề. Bán hàng thuộc danh mục đó mà chưa có giấy phép thì bị phạt 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng. …

8

Bán đồ ăn: chế biến để bán và mở quán phải có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện, bán hàng bao gói sẵn chỉ tự công bố, bán nông sản tươi sống thì không cần giấy

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTự doTốn nhiềuVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Chế biến để bán và mở quán phải có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Bán đồ đã chế biến, bao gói sẵn thì chỉ tự công bố. Bán nông sản tươi sống và bán nhỏ lẻ thì không cần. …

9

Nhãn hàng: bắt buộc tên hàng, tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm, xuất xứ, ghi bằng tiếng Việt; thiếu nội dung bắt buộc thì mức phạt chạy theo giá trị lô và nhân đôi với thực phẩm

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích vừaTự doTốn ítÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Nhãn phải ghi bằng tiếng Việt: tên hàng, tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm, xuất xứ, và nội dung bắt buộc theo loại hàng. Lô dưới 5.000.000 đồng ghi thiếu thì phạt 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng; lô thực phẩm từ 100.000. …

10

Không nói thực phẩm chữa bệnh: nhãn, tờ rơi, bài đăng và lời nói trong buổi phát trực tiếp đều bị tính như nhau

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTự doTốn ítÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Nói thực phẩm chữa bệnh, hoặc dẫn lời người bệnh kể uống vào khỏi bệnh, bị phạt 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe thiếu câu "không phải là thuốc, không thay thế thuốc chữa bệnh" bị phạt 5. …

11

Đường hình sự của nghề thực phẩm: bán thịt từ con vật chết vì bệnh, bán hàng có chất cấm vượt ngưỡng, và làm hàng giả là thực phẩm

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTự doTốn nhiềuNhiều thời gianKhông cần ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Bán thịt từ con vật chết vì bệnh, hoặc bán hàng có chất cấm mà giá trị lô vượt ngưỡng, thì Điều 317 Bộ luật Hình sự phạt tiền 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng hoặc tù 2 năm đến 5 năm. …

12

Có đăng ký kinh doanh là có nghĩa vụ khai thuế: khai đúng hạn, không có doanh thu vẫn phải thông báo, và ngưỡng 1 tỷ đồng không phải giấy miễn khai

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích vừaThời gianTốn ítNhiều thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Có đăng ký kinh doanh là phải khai thuế. Hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống vẫn phải thông báo doanh thu, chậm nhất ngày 31 tháng 01 năm sau. …

13

Hoá đơn chỉ lập theo giao dịch có thật; hộ kinh doanh dùng đúng ngưỡng 1 tỷ đồng để biết mình có bắt buộc dùng hoá đơn điện tử hay không

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTiền bạcTốn ítÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Hoá đơn chỉ lập cho giao dịch có thật, đúng người mua, đúng số tiền. Hộ có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng bắt buộc dùng hoá đơn điện tử có mã của cơ quan thuế. …

14

Người tự xưng cán bộ thuế gọi điện đòi chuyển tiền vào tài khoản là lừa đảo; nộp thuế chỉ đi qua cổng dịch vụ công và kênh chính thức

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnÍt thời gianKhông cần ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Người tự xưng cán bộ thuế gọi điện đòi chuyển tiền vào tài khoản là lừa đảo. Chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên bị truy cứu theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, khung nhẹ nhất tù 6 tháng đến 3 năm, số tiền càng lớn khung càng nặng. …

15

Hợp đồng mua bán: ghi "đặt cọc" khác "trả trước" về hậu quả pháp lý; ghi rõ số tiền phạt vi phạm; điều khoản trả chậm phải viết như một khoản cho vay

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcTốn ítÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Ghi "đặt cọc" thì bên nhận cọc bỏ ngang phải trả lại tiền và thêm một khoản bằng đúng số đó, còn ghi "trả trước" thì chỉ đòi lại theo hợp đồng. Mức phạt vi phạm do hai bên tự ghi, riêng hợp đồng thương mại chặn ở 8%. …

16

Nhận người vào làm: ký hợp đồng bằng văn bản trước ngày đầu tiên, nộp hồ sơ bảo hiểm xã hội trong 30 ngày

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcTốn nhiềuÍt thời gianCần chút ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Ký hợp đồng bằng văn bản trước ngày người ta bắt đầu làm; chỉ việc dưới 1 tháng mới được thoả thuận miệng. Để người làm từ đủ 1 tháng mà không có bản giấy thì bị phạt 2.000.000 đến 5.000.000 đồng. …

17

Trả lương đúng hợp đồng và đúng luật; tăng lương, cho vay, thưởng đều phải có giấy

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích vừaTiền bạcKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Mỗi lần trả lương phải kèm bảng kê; không có bảng kê thì bị phạt 5.000.000 đến 10.000.000 đồng. Chậm lương quá 30 ngày là trái luật, và chậm từ 15 ngày phải trả thêm khoản lãi. Khấu trừ tối đa 30% một tháng. …

18

Bán trước rồi mới sản xuất: dùng đơn đặt trước và lô nhỏ để kiểm chứng có người mua, rồi mới bỏ tiền

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức CLợi ích lớnTiền bạcTốn ítVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Dùng lời gian dối để nhận tiền trước rồi không giao hàng, cũng không trả lại, thì bị xử như lừa đảo ngay từ 2.000.000 đồng. Vì vậy chỉ nhận cọc khi đã có ngày giao và cách hoàn tiền viết trong đơn. …

19

Mẫu thử xong thì rà danh mục sản xuất hàng loạt trước khi nhận đơn lớn

🇻🇳 Việt hoáMức CLợi ích lớnTiền bạcTốn ítVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Sản phẩm thuộc nhóm 2 phải có chứng nhận hợp quy và bản công bố trước khi bán, không phải bổ sung sau. Nếu là thực phẩm, một lô sai chuẩn gây ngộ độc cho 5 đến 20 người đã đủ khung 100.000.000 đến 400.000. …

20

Mỗi lô nhập phải giữ hoá đơn và thông tin người bán; giá nhập thấp bất thường thì không nhập — nhân viên mua hàng giả cho công ty thì công ty và người đứng đầu cùng chịu

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTự doKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Bán hàng giả trị giá từ 30.000.000 đồng là đã vào khung hình sự: phạt tiền 200.000.000 đến 2.000.000.000 đồng hoặc 1 đến 5 năm tù. …

21

Hình ảnh trên sản phẩm, bao bì, tem, ảnh quảng cáo: tự làm hoặc mua bản quyền; đổi màu, thêm icon không phải là "đã đổi"

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcTốn ítÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Ảnh chụp và hình vẽ trên bao bì là tác phẩm được bảo hộ, không cần đăng ký gì. Đổi màu, đổi nền, thêm icon vẫn là làm tác phẩm phái sinh từ ảnh của người khác. Bán được 100.000. …

22

Làm đúng quy trình ở chỗ làm; việc tốt nằm ngoài quy trình thì hỏi trước ai chịu trách nhiệm

🇻🇳 Việt hoáMức CLợi ích vừaTự doKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Chủ shop hay công ty phải đứng ra bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra trong khi làm việc được giao, rồi đòi lại phần lỗi của người đó. …

23

Kinh doanh thua thì rút đúng thủ tục: còn trả được nợ thì giải thể, mất khả năng thanh toán thì nộp đơn phá sản, đừng bỏ mặc

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTiền bạcTốn nhiềuNhiều thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Còn trả được nợ thì giải thể, gửi quyết định trong 7 ngày làm việc và nộp hồ sơ trong 5 ngày sau khi hết nợ. …

24

Trước khi thuê người vận hành shop, mua khoá học mở shop hay làm "không cần tồn kho": hỏi rõ còn khoản nào phải trả thêm và doanh số đến từ đâu

🇻🇳 Việt hoáMức CLợi ích vừaTiền bạcTốn ítVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Bên bán quyền kinh doanh phải đưa hợp đồng mẫu và bản giới thiệu trước 15 ngày làm việc, trừ khi hai bên thoả thuận khác. …

25

Nghĩa vụ báo cáo hằng năm: nộp báo cáo tài chính, quyết toán thuế, và báo khi thông tin đăng ký thay đổi

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Báo cáo tài chính năm phải nộp trong 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm; nộp hồ sơ khai thuế chậm quá 90 ngày mà thiếu thuế thì bị xử như trốn thuế. …

26

Gọi vốn từ người quen: chỉ nói trực tiếp với người thân và nhân viên, không đăng công khai kêu gọi, không để người khác đi gọi tiếp

🇻🇳 Việt hoáMớiMức BLợi ích lớnTự doKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Công ty nhỏ gọi thêm vốn từ người quen thì làm theo Luật Doanh nghiệp, không phải xin phép Ủy ban Chứng khoán. …

27

Thuê mặt bằng: kiểm trước xem địa chỉ đó có được kinh doanh ngành của bạn không

🇻🇳 Việt hoáMớiMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Căn hộ chung cư thì không được dùng vào việc khác ngoài để ở. Đổi công năng nhà thành cửa hàng mà làm thay đổi điều kiện an toàn cháy nổ thì phải thẩm định lại thiết kế phòng cháy. …

28

Góp vốn với vài người: trước khi mở phải có văn bản ghi ai góp gì, chia lãi thế nào, ai quyết, ai nhận lương, ra thì thế nào

🇻🇳 Việt hoáMớiMức BLợi ích lớnTiền bạcKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Hợp tác làm ăn phải lập thành văn bản, ghi 9 nhóm nội dung: góp gì, chia lãi sao, ai đại diện, điều kiện rút. Góp vốn vào công ty thì có 90 ngày để góp đủ; chưa góp thì mất tư cách thành viên.

Chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ hay luật sư. Mục nào dính luật, chế độ, giá cả của Trung Quốc đã được thay bằng nội dung Việt Nam (nhãn 🇻🇳 Việt hoá); bản dịch sát bản gốc để ở phần đối chiếu cuối mỗi mục.

© 2026 Phạm Xuân Hiếu · Built by /by_xuanhieu.org · Nội dung nguồn: CC BY 4.0 · Ghi công và giấy phép · Dịch từ bản gốc tiếng Trung của eternity4719 · Cập nhật 2026-11-10

Phím tắt

Gõ chữ bất kỳ là mở ô tìm kiếm, nên các lệnh dùng tổ hợp Option ⌥ + Shift ⇧ + phím (Windows: Alt + Shift + phím). Phím / và ? vẫn dùng một phím.

/ / Ctrl K
Mở tìm kiếm
a–z
Gõ chữ bất kỳ (không phải phím tắt) để bắt đầu tìm
Esc
Đóng hộp thoại, menu, danh mục
?
Mở bảng phím tắt này
↓ / ↑
Mục sau
AltShift
Mục sau
AltShift
Mục trước
AltShift
Chương sau / mục sau trên trang riêng
AltShift
Chương trước / mục trước
AltShift
Đánh dấu đã làm cho mục đang đọc
AltShift
Lưu mục đang đọc
AltShift
Nghe mục đang đọc
AltShift
Mục ngẫu nhiên
AltShift
Đổi sáng/tối
AltShift
Ẩn/hiện danh mục
AltShift
Mở bộ lọc
AltShift
Về trang chủ
AltShift
Mở công cụ
AltShift
Mở tự kiểm tra
AltShift
Bật/tắt sửa trực tiếp (admin)
AltShift
Chữ to hơn / nhỏ hơn / mặc định (+)
AltShift
Chữ to hơn / nhỏ hơn / mặc định (−)
AltShift
Chữ to hơn / nhỏ hơn / mặc định (0)

Giao diện và màu

Đăng nhập

Đăng nhập để mang theo những gì bạn đã lưu, đã làm và đã đọc sang mọi thiết bị. Không cần mật khẩu: nhập Gmail, nhận mã 6 số hoặc một đường dẫn, bấm là vào.