Thời gian, sức lực, con đường / Chương 6
Chương này gom những thứ "trông vừa rẻ vừa hiệu quả". Mở nghiên cứu gốc ra đọc thì lợi ích của chúng gần bằng không, bằng không, có thứ còn âm.
Các mục trong chương này chia theo chủ đề dưới đây, số trong ngoặc là số mục.
Thực phẩm chức năng và thuốc bổ: vitamin tổng hợp (mục 1), dầu cá thông thường (mục 2), bổ sung vitamin D (mục 3), thuốc chống oxy hoá để phòng ung thư (mục 4), chondroitin chữa thoái hoá khớp gối (mục 5), vitamin C phòng cảm (mục 6), bỏ nhiều tiền mua thực phẩm chức năng (mục 10), uống men vi sinh lâu dài (mục 11), mua sản phẩm thải độc, làm sạch ruột (mục 13), gãy xương rồi bổ sung canxi thật nhiều (mục 30), uống melatonin để chữa dứt mất ngủ kéo dài (mục 34).
Khám sức khoẻ và mấy bệnh nhỏ khám ra: chụp PET-CT toàn thân và gói xét nghiệm chỉ điểm ung thư (mục 7), gói khám sức khoẻ chung chung (mục 18), axit uric cao mà chưa từng đau thì đừng uống thuốc (mục 19), sỏi túi mật chưa từng đau thì đừng cắt (mục 20), phòng sỏi thận đừng kiêng canxi (mục 21), đầu gối đau do thoái hoá thì đừng nội soi làm sạch khớp (mục 33).
Các lời đồn dưỡng sinh: nhờ vòng đeo tay giúp giảm cân (mục 8), mua thực phẩm hữu cơ (mục 9), tắm nước lạnh để tăng miễn dịch (mục 12), đừng ép mình uống nước (mục 14), kính chống ánh sáng xanh (mục 16), coi hiến máu là cách giữ sức khoẻ (mục 17), ăn sáng hoặc nhịn ăn gián đoạn để kiểm soát cân nặng (mục 26), nhờ tư thế bê vác đúng để phòng đau lưng (mục 29), cảm sốt là đòi truyền dịch (mục 35).
Bỏ tiền mua vận may và tâm trạng: bỏ tiền xem bói, xem cung hoàng đạo (mục 15), mua pha lê, tỳ hưu và các vật tương tự (mục 22), mua sắm để tâm trạng tốt hơn (mục 23), tốn thêm tiền để nhích lên một bậc (mục 24), nghĩ người ta có thể chết bất cứ lúc nào nên không để dành tiền (mục 32).
Ý chí và tình dục: ý chí giống cơ bắp (mục 25), thủ dâm hại sức khoẻ (mục 27), "chữa" xu hướng tính dục (mục 28).
Câu trả lời của AI: nhờ chatbot AI tự phán đoán bệnh (mục 31).
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Uống viên đa vitamin mỗi ngày không làm bạn sống lâu hơn hay ít bị bệnh tim hơn. Thử nghiệm lớn nhất cho kết quả y như nhóm uống viên giả. Tiền thuốc 7.000 đồng một ngày, đổi lại chỉ là cảm giác mình đang chăm sóc sức khoẻ.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Hai thử nghiệm lớn cho người uống 1 gam dầu cá mỗi ngày trong nhiều năm. Số người bị nhồi máu, đột quỵ hay chết không khác nhóm uống viên giả. Ăn cá có lợi không có nghĩa là uống viên dầu cá có lợi. Không mua thì để dành được 2. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người vốn không thiếu vitamin D mà uống thêm 5 năm thì số ca ung thư, bệnh tim và số người chết đều không đổi. Uống liều thật cao còn làm xương yếu đi và tăng số lần té. Chỉ người hầu như không ra nắng mới cần bổ sung đều.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Gộp 78 thử nghiệm với 296.707 người, viên chống oxy hoá không kéo dài được cuộc sống. Ở nhóm thử nghiệm làm cẩn thận nhất, người uống còn chết nhiều hơn một chút. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người đau khớp gối uống viên giả 24 tuần mà vẫn có 60,1% thấy đỡ đau. Uống glucosamine chỉ hơn nhóm viên giả 3,9 điểm phần trăm. Bỏ ra 2.555.000 đồng một năm để nhận lại đúng bằng viên đường.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Uống vitamin C mỗi ngày không làm bạn ít bị cảm hơn. Đang cảm rồi mới uống thì kết quả mỗi thử nghiệm một khác. Uống đều chỉ rút ngắn cơn cảm khoảng 8%, đổi lại 1.954.000 đồng một năm.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người không có triệu chứng đi chụp cả người thì phần lớn cái tìm được là báo động giả. Có nghiên cứu 86% người chụp ít nhất một chỗ bất thường, 37% bị gọi đi kiểm tra lại, mà đa số là lành tính. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Nhóm đeo thiết bị giảm 3,5 kg sau 24 tháng, nhóm không đeo giảm 5,9 kg, dù ăn uống và tập luyện y như nhau. Vòng hay đồng hồ không phải khoản bắt buộc để giảm cân.
Không có bằng chứng mạnh nào nói thực phẩm hữu cơ bổ hơn. Chỉ có 3 nghiên cứu thật sự xem người ăn xong sức khoẻ ra sao, đều không thấy khác biệt. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Yến sào, đông trùng hạ thảo, sâm bán ở Việt Nam thuộc nhóm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, không phải thuốc; quảng cáo bắt buộc kèm câu "sản phẩm này không phải là thuốc". …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
45 thử nghiệm trên người lớn khoẻ mạnh cho thấy men vi sinh chỉ làm thay đổi tạm thời hệ vi khuẩn đường ruột; ngừng uống thì hệ này trở lại như cũ, còn mỡ máu không cải thiện. Một ống men vi sinh ở Việt Nam khoảng 16. …
Trong thử nghiệm 3.018 người, người tắm nước lạnh xin nghỉ ốm ít hơn 29% số lần. Nhưng tổng số ngày nghỉ ốm vẫn như người khác, nên không thể nói là ít ốm hơn. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Không có thử nghiệm ngẫu nhiên nào kiểm chứng một chế độ "thải độc" bán sẵn. Với nước kiềm, 8.278 bài y văn chỉ có 1 bài đủ chuẩn, và bài đó không thấy liên quan tới ung thư. …
Có người chuyên đi truy nguồn câu "mỗi ngày 8 cốc nước", không tìm được một nghiên cứu nào ủng hộ. Thức ăn và các đồ uống khác vốn đã có rất nhiều nước, nên không cần uống nhiều như vậy. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Một buổi xem tarot giá 25.000 đến 400.000 đồng, một lá số tử vi 500.000 đến 3.000.000 đồng. Thứ mua được là một đoạn văn đúng với gần như mọi người.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
17 thử nghiệm ngẫu nhiên so tròng chống ánh sáng xanh với tròng thường: mỏi mắt, thị lực, giấc ngủ đều không khác rõ. Chính tổng quan xếp chất lượng bằng chứng cho mỏi mắt là thấp. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Hiến máu không thải độc và không hạ mỡ máu. Ở 1.182.495 người hiến, sau khi trừ đi chuyện người khoẻ mới được hiến tiếp, mỗi lần hiến thêm một năm chỉ còn giảm 7,5% tử vong, và thử nghiệm chia nhóm thì hai bên chết như nhau. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người khám sức khoẻ tổng quát đều đặn không sống lâu hơn, không chết ít hơn vì ung thư hay tim mạch so với người không khám. Gộp 11 thử nghiệm với 233.298 người cho kết quả như vậy. …
Người axit uric vượt mức nhưng chưa từng lên cơn gút, chưa nổi hạt tophi, Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ khuyên tạm chưa uống thuốc hạ axit uric. 24 người uống đủ 3 năm mới chặn được một cơn gút. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người có sỏi mật nhưng chưa từng đau thì sau gần chín năm vẫn có 78,1% không có triệu chứng. Mỗi năm chỉ 0,1% đến 0,3% bị biến chứng nặng như viêm túi mật, viêm tuỵ. Còn mổ thì 1,5% bị tổn thương ống mật. …
Người từng bị sỏi canxi oxalat hay bị khuyên ăn ít canxi, kết quả thử nghiệm lại ngược hẳn. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Không có nghiên cứu nào cho thấy vòng đá đổi được vận may. Cảm giác "đeo vào là may" đến từ hiệu ứng Barnum: lời giải thích chung chung, ai đọc cũng thấy đúng. Một chiếc vòng 250.000 đến 3.150. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người càng coi trọng tiền và đồ vật thì tự khai càng ít hạnh phúc, nhưng liên hệ yếu. Cùng số tiền, mua một trải nghiệm vui hơn mua một món đồ. Khoá "chữa lành" 2.000.000 đồng không phải trải nghiệm đó.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Người có thu nhập bằng nhau: ai ở cạnh hàng xóm giàu hơn thì tự khai kém hạnh phúc hơn. Cùng căn 70 m², giá bình quân Hà Nội cao hơn Bắc Ninh 46 triệu đồng một mét vuông, tức 3.220.000.000 đồng.
Cách nói phổ biến là: làm trước một việc tốn sức tự kiềm chế thì sau đó dễ buông hơn, nên phải dè sẻn ý chí. 23 phòng thí nghiệm, 2.141 người làm lại thí nghiệm này theo cùng một quy trình, kết quả gần như bằng không. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Nhóm được cho ăn sáng ăn thêm 259,79 kcal mỗi ngày và nặng hơn 0,44 kg — ngược với niềm tin bỏ bữa sáng thì ăn bù. Kiểu 16:8 so với ăn ít đi: chênh 1,8 kg sau 12 tháng, không có ý nghĩa. Chọn giờ ăn bạn giữ được lâu dài.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Không có bằng chứng thủ dâm làm hại sức khoẻ. Ở 31.925 đàn ông, nhóm xuất tinh 21 lần một tháng trở lên có ung thư tuyến tiền liệt ít hơn nhóm 4 đến 7 lần, nhưng một nghiên cứu khác lại thấy ngược. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Tổng quan của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ: không có cách nào đổi được thiên hướng tính dục, và việc cố đổi có rủi ro. Trong một khảo sát 1.518 người, người từng bị can thiệp có ý nghĩ tự sát cao gần gấp đôi.
Công nhân đã học tập huấn tư thế bê vác, về sau bị đau lưng không ít hơn người chưa học. Người bê đồ cúi lưng nhiều cũng không thấy dễ đau lưng hơn. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Không có thử nghiệm nào thấy bổ sung vitamin D làm xương gãy liền nhanh hơn. Canxi và vitamin D dùng cùng nhau thì nghiên cứu quá ít để nói. …
Đưa nguyên bệnh án cho AI, hơn chín phần mười trường hợp nó nhận ra là bệnh gì. …
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Bảng sống Việt Nam 2023: cứ 100.000 bé trai thì 96.009 sống tới 30 tuổi và 80.515 sống tới 60; bé gái là 98.164 và 88.817. Chia ra: 83,9% nam và 90,5% nữ ở tuổi 30 sẽ sống tới 60.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Kỹ thuật nội soi khớp gối trong bảng giá bảo hiểm là 3.378.000 đồng, chưa gồm vật tư. Nhưng thử nghiệm có mổ giả cho thấy mổ thật không giảm đau hơn mổ giả ở người thoái hoá khớp. Tập cơ đùi và giảm cân thì có tác dụng thật.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
19 thử nghiệm, 1.683 người: melatonin giúp vào giấc sớm hơn 7,06 phút và ngủ thêm 8,25 phút so với giả dược. Nó không chữa khỏi mất ngủ mạn. Việc có bằng chứng mạnh hơn là trị liệu hành vi cho giấc ngủ.
Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.
Không có thử nghiệm nào so truyền dịch với không truyền khi bị cảm thường. Truyền dịch không làm tan mảng xơ vữa; ở người suy tim hoặc suy thận, lượng dịch đưa vào có thể gây quá tải tuần hoàn. …
Gõ không dấu vẫn tìm được