Đừng uống trà, nước dùng, cà phê khi còn quá nóng — chờ vài phút

Uống trà ở 65°C trở lên làm nguy cơ ung thư thực quản tăng gấp 8 lần so với uống trà ấm, và uống trong vòng 2 phút sau khi rót tăng gấp 5 lần. Chờ 4 phút là đủ để nhiệt độ xuống dưới ngưỡng nguy hiểm.

Chi phí

Không tốn gì, chỉ tốn khoảng 4 phút chờ. Nếu hay uống ngoài quán, xin thêm một cái chén nhỏ để rót ra cho nguội nhanh hơn.

Lợi ích

IARC năm 2016 xếp đồ uống rất nóng, trên 65°C, vào nhóm 2A (có thể gây ung thư ở người), với bằng chứng tập trung ở ung thư thực quản; cùng lúc đó IARC hạ cà phê xuống nhóm 3 (chưa xếp loại được), tức là cái hại không nằm ở cà phê mà ở nhiệt độ. Nghiên cứu bệnh–chứng trong đoàn hệ Golestan (Islami, BMJ 2009, miền bắc Iran — nơi gần như 100% người uống trà đen, trung bình hơn 1 lít/ngày): so với uống trà ấm, uống trà nóng có OR 2,07 (95% CI 1,28–3,35) và rất nóng có OR 8,16 (3,93–16,9). Tính theo thời gian chờ sau khi rót: uống sau 2–3 phút có OR 2,49 (1,62–3,83), uống dưới 2 phút có OR 5,41 (2,63–11,1), so với uống sau 4 phút trở lên.

Ghi chú

Có thể nhận biết đồ uống quá nóng qua cảm giác rát môi. Ba cách nhận biết thực dụng: một là, chờ 4 phút sau khi rót — đây chính là ngưỡng mà nghiên cứu dùng làm mốc so sánh, và trà pha phin Việt Nam thường còn rất nóng sau 2 phút; hai là, nếu chạm môi thấy rát hoặc phải thổi phù phù thì đang quá nóng, để thêm; ba là, đừng uống bằng cách hút từng ngụm nhỏ liên tục khi còn nóng — đó là cách phơi niêm mạc thực quản nhiều lần trong một ngày. Ở Việt Nam có ba thứ rất nóng và rất phổ biến: trà nóng rót từ bình thuỷ, nước dùng của phở, bún, miến (bát nước dùng thường trên 80°C khi vừa chan), và canh, cháo vừa bắc xuống. Không cần kiêng ba món này — chỉ cần múc ra bát nhỏ, chờ nguội, và đừng vừa nấu vừa nếm liên tục. Cần nói rõ để không hiểu sai: ung thư thực quản ở Việt Nam còn có hai nguyên nhân lớn hơn nhiều là rượu (mục 19) và thuốc lá (mục 1) — nhiệt độ là yếu tố cộng thêm, không phải thủ phạm chính. Và nguy cơ tăng gấp 8 lần trong nghiên cứu này là so với người uống trà ấm cùng vùng, không phải nguy cơ tuyệt đối của một người.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền, mỗi lần chờ thêm hai ba phút. Khó ở chỗ thèm mà phải nhịn chưa uống.

Nói đơn giản

Trong một nghiên cứu ở vùng có nhiều người bị ung thư thực quản tại Iran, người uống trà rất nóng có khả năng mắc ung thư thực quản gấp 8 lần người uống trà ấm. Dù chỉ là "nóng" cũng gấp 2 lần. Rót ra chưa tới hai phút đã uống thì nguy cơ gấp 5 lần người chờ từ bốn phút trở lên mới uống.

Lợi ích

Ở vùng có nhiều người bị ung thư thực quản phía bắc Iran, người ta so 300 người bệnh với 571 người không mắc bệnh. Dưới đây đều so với người uống trà ấm. Người uống trà "nóng" có khả năng mắc ung thư biểu mô vảy thực quản khoảng 2,07 lần (tỷ số chênh, khoảng tin cậy 95% từ 1,28 đến 3,35). Người uống trà "rất nóng" khoảng 8,16 lần (từ 3,93 đến 16,9). Người rót ra chưa tới 2 phút đã uống có khả năng mắc khoảng 5,41 lần so với người chờ từ 4 phút trở lên mới uống (từ 2,63 đến 11,1)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp đồ uống nóng từ 65 ℃ trở lên vào nhóm 2A, nghĩa là rất có thể gây ung thư. Cũng đánh giá đó kết luận bản thân cà phê không gây ung thư. Một nghiên cứu ở Trung Quốc theo dõi 456.000 người, trung vị 9,2 năm. Người uống trà rất nóng mà mỗi ngày còn uống rượu tương đương từ 15 gam cồn nguyên chất trở lên có nguy cơ ung thư thực quản cao nhất. Họ có nguy cơ khoảng 5 lần so với người ít uống trà và mỗi ngày uống chưa tới 15 gam cồn (HR = 5,00, khoảng tin cậy 95% từ 3,64 đến 6,88). Người hút thuốc mà ngày nào cũng uống trà nóng bỏng có tỷ số nguy cơ 2,03 (từ 1,55 đến 2,67). Kết luận của tác giả bài báo là khi trà nóng bỏng cộng thêm uống rượu quá mức hoặc hút thuốc, nguy cơ ung thư thực quản cao hơn.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. IARC/WHO (2016). Carcinogenicity of drinking coffee, mate, and very hot beverages. The Lancet Oncology 17(7):877–878: doi.org/10.1016/S1470-2045(16)30239-X
2. IARC Monographs Volume 116 (2018): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31310458/
3. Islami F và cs. (2009). Tea drinking habits and oesophageal cancer in a high risk area in northern Iran: population based case-control study. BMJ 338:b929: doi.org/10.1136/bmj.b929 · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19325180/.