Gia đình và con cái / Chương 30

Con đi học

21 mục~77 phút đọc

Chương 20 nói về năm đầu tiên sau khi con chào đời. Chương 18 tính nuôi một đứa con tốn bao nhiêu tiền, bao nhiêu thời gian. Khoảng giữa, hơn mười năm từ 3 đến 18 tuổi, nằm ở chương này. Riêng mục chia mốc tuổi để quản màn hình thì viết từ 0 tuổi, vì chính quy định chính thức chia ba mốc 0–3 tuổi, 3–6 tuổi và tiểu học, trung học; tách ra lại khó dùng. Chương này chỉ trả lời một câu hỏi: khi "đừng để lỡ việc học" va vào "sức khoẻ", việc nào không được chờ. Không được chờ, vì những việc này có cửa sổ thời gian, qua rồi thì không bù lại được. Chuyện học hành có nên chạy đua tới mức đó không, chương này không bàn, chỉ đưa ra cửa sổ thời gian và con số.

Tám mục đầu, mục 12 (nhỏ thuốc giãn đồng tử để đo khúc xạ), mục 13 (trám bít hố rãnh), mục 15 đến 19 và mục 21 (va đầu khi chơi thể thao) tính theo tử vong và những tổn hại thật về thể chất, tinh thần. Trong đó mục 16, 17 nói chuyện dạy con ở nhà: không đánh, không mắng, đi học một lớp dạy cha mẹ cách làm cụ thể. Mục 18 nói đừng gửi con vào trường cai nghiện mạng quản lý khép kín. Mục 19 nói dạy con biết vùng riêng tư trên cơ thể, bị chạm vào thì về nhà kể. Mục 9 (không mua sản phẩm "chữa khỏi cận thị") và mục 20 (chưa đủ tuổi thì không đi xe ra đường) tính theo tiền. Mục 10 (quy định thành văn về giấc ngủ, bài tập, thể thao, xếp hạng), mục 11 (nghỉ học mà vẫn giữ hồ sơ học tịch) và mục 14 (con mê chơi game) tính theo thời gian. Đuối nước, giao thông, mũ bảo hiểm, vắc-xin HPV: xem chương 1. Trẻ nhỏ: xem chương 20. Trẻ bị lừa và nạp tiền game: xem chương 5. Lằn ranh đỏ mà chính trẻ vị thành niên không được bước qua: xem chương 9. Nhận biết bệnh cấp và gọi xe cấp cứu thế nào: xem chương 13. Con sau khi cha mẹ qua đời: xem chương 29. Những chuyện này chương này không nhắc lại.

Các mục trong chương này chia theo chủ đề dưới đây, số trong ngoặc là số mục.

Bệnh không được chờ: đau dữ dội đột ngột thì đi viện ngay (mục 1), điều trị đừng hoãn tới lúc thi xong (mục 2), tờ kết quả khám sức khoẻ học sinh hằng năm (mục 7).

Mắt và răng: ở ngoài trời đủ 2 tiếng (mục 4), quy định chia theo tuổi về màn hình (mục 5), cận càng nặng (mục 6), không mua sản phẩm "chữa khỏi cận thị" (mục 9), nhỏ thuốc giãn đồng tử để đo khúc xạ (mục 12), trám bít hố rãnh (mục 13).

Chuyện ở trường: bị bắt nạt thì báo trường ngay trong ngày (mục 3), quy định thành văn về giấc ngủ, bài tập, thể thao, xếp hạng (mục 10), được nghỉ học mà vẫn giữ học tịch (mục 11).

Tâm lý và cách dạy con ở nhà: sàng lọc trầm cảm (mục 8), con mê chơi game (mục 14), con nói mình thích người cùng giới (mục 15), dạy con đừng ra tay đánh (mục 16), đi học lớp dành cho cha mẹ (mục 17), đừng gửi vào trường cai nghiện mạng (mục 18), biết vùng riêng tư trên cơ thể (mục 19).

Trên đường và sân thể thao: chưa đủ tuổi thì không đi xe ra đường (mục 20), va đầu khi chơi thể thao thì trong ngày đừng vào sân lại (mục 21).

1

Con nói đột nhiên đau dữ dội và ngày càng đau hơn: đưa đi viện ngay, đừng để con nhịn tới lúc tan học

Mới sửaMức ALợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianKhông cần ý chí

Có những bệnh tính bằng giờ. Con trai đột nhiên đau dữ dội một bên bìu có thể là xoắn tinh hoàn, tức sợi mạch máu nối với tinh hoàn bị xoắn lại, máu không tới được. Xử lý trong 6 giờ, tỷ lệ giữ được tinh hoàn là 97,2%. …

2

Điều trị có cửa sổ thì làm theo cửa sổ, đừng dời lại cho xong kỳ thi: nẹp chỉnh hình là ví dụ có thử nghiệm

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức ALợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Nẹp chỉnh hình cho trẻ vẹo cột sống: đeo khi xương còn đang dài thì 75% không tiến tới 50 độ, nhóm chỉ theo dõi là 42%. Nẹp phải đeo ít nhất 18 giờ mỗi ngày. Cửa sổ tính theo tuổi xương, không theo lịch thi.

3

Con bị bắt nạt: báo trường ngay trong ngày và đòi ghi nhận bằng văn bản; bị đánh, bị tống tiền, bị đe doạ thì báo công an, và gọi 111 khi cần người can thiệp

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Trẻ bị bạn bắt nạt có ý nghĩ tự tử nhiều hơn rõ rệt (tỉ số chênh 2,23), từng thử tự tử cũng vậy (tỉ số chênh 2,55). Báo trường ngay trong ngày, đòi ghi nhận bằng văn bản; bị đánh, bị tống tiền, bị đe doạ thì báo công an. …

4

Cho trẻ ra ngoài trời mỗi ngày: thêm 40 phút mỗi ngày ở trường đã giảm số trẻ mới cận thị

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức ALợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnNhiều thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Thêm 40 phút ra ngoài mỗi ngày ở trường: sau 3 năm, số trẻ mới cận giảm từ 39,5% xuống 30,4%. Đây là việc phòng cận thị không dùng thuốc có thử nghiệm đối chứng chứng minh. …

5

Màn hình: dưới 1 tuổi không cho xem, 2 đến 4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày, và đây là khuyến cáo quốc tế chứ không phải quy định của Việt Nam

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaTuổi thọKhông tốn tiềnVừa thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Dưới 1 tuổi không nên cho xem màn hình; 1 tuổi cũng vậy; 2 tuổi và 3 đến 4 tuổi thì không quá 1 giờ mỗi ngày, ít hơn thì tốt hơn. …

6

Cận thị là tổn thương để lại: độ càng sâu thì nguy cơ bong võng mạc, thoái hoá hoàng điểm, glôcôm càng cao

🇻🇳 Việt hoáMới sửaMức BLợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianKhông cần ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Cận thị không lùi và không khỏi. So với người không cận, cận nhẹ đã tăng nguy cơ thoái hoá hoàng điểm 13,57 lần; cận từ 6 độ trở lên tăng 845,08 lần, bong võng mạc tăng 12,62 lần. Giữ độ thấp là việc làm được, và đáng làm.

7

Phiếu kiểm tra sức khỏe đầu năm học: đọc hết, và nếu có bất thường thì mang con đi khám chuyên khoa ngay trong năm đó

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần chút ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Đầu năm học trường đo chiều cao, cân nặng, huyết áp, nhịp tim và thị lực cho con; chỉ số khối cơ thể đo ít nhất 02 lần mỗi năm học. Đừng chỉ xem chiều cao rồi cất phiếu. …

9

Không mua sản phẩm hứa "chữa khỏi cận thị", "giảm độ", "phục hồi thị lực"

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaTiền bạcKhông tốn tiềnÍt thời gianKhông cần ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Cận thị không chữa khỏi và không làm giảm độ được. Thấy máy massage mắt, kính thông minh, thuốc nhỏ mắt "phục hồi thị lực", lớp "luyện mắt" mà hứa hết cận thì bỏ qua luôn, đừng ngồi so giá. …

10

Ngủ, bài tập và việc xếp hạng: có quy định, và bạn có quyền hỏi

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaThời gianKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Trẻ 6 đến 12 tuổi cần 9 đến 12 giờ ngủ mỗi ngày, tuổi 13 đến 18 cần 8 đến 10 giờ, tính cả giấc ngủ trưa. Con ngủ không đủ thì đừng vội kết luận là con lười. …

11

Con không đi học nổi một thời gian: xin nghỉ có giấy, hỏi rõ ba thứ trước khi ký đơn

🇻🇳 Việt hoáMức CLợi ích vừaThời gianKhông tốn tiềnNhiều thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Con kiệt sức, lo âu nặng hoặc đang điều trị mà không theo nổi lịch học thì cho nghỉ một quãng là việc làm được, không phải chuyện xấu hổ. …

12

Giấy khám ở trường ghi "thị lực kém" thì đưa con đi đo độ sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử, rồi tái khám đúng hẹn của bác sĩ

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaTuổi thọTốn ítÍt thời gianCần chút ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Muốn biết con có cận thật hay không, phải nhỏ thuốc cho mắt hết điều tiết rồi mới đo, và việc đó làm ở bệnh viện. Máy đo ở tiệm kính không nhỏ thuốc, mắt trẻ tự điều tiết nên dễ ra độ nặng hơn thật. …

13

Răng hàm lớn mọc lên thì trám bít hố rãnh, đừng chờ đến khi sâu

🇻🇳 Việt hoáMức ALợi ích vừaTuổi thọTốn ítÍt thời gianKhông cần ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Hố rãnh là mấy đường lõm trên mặt nhai của răng hàm, nơi bàn chải không chạm tới. Trám bít là trét một lớp nhựa mỏng vào đó cho kín. Gộp 38 thử nghiệm trên 7. …

14

Con mê game thì soát giấc ngủ, bài tập và giờ ra ngoài trước, đừng chỉ đếm giờ chơi

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích vừaThời gianKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Chỉ khoảng 3,05% người chơi đủ tiêu chuẩn rối loạn chơi game; con số hay được trích cao hơn vì bộ câu hỏi và cách chọn mẫu. Theo dõi 38.935 người chơi sáu tuần, giờ chơi gần như không dự đoán được sức khoẻ tinh thần. …

15

Con nói thích người cùng giới: đừng mắng, đừng đuổi ra khỏi nhà, đừng đưa đi "chữa"

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Đồng tính không phải bệnh, không có gì để chữa. Gộp 35 nghiên cứu, trẻ đồng tính hoặc song tính có nguy cơ đã từng thử tự tử cao gấp 3,50 lần bạn cùng lứa; gia đình phản đối mạnh đi cùng nguy cơ đó cao hơn. …

16

Dạy con thì đừng đánh, cũng đừng mắng con là dốt: trẻ thường xuyên bị đánh, bị mắng có nhiều vấn đề hành vi và cảm xúc hơn

🇻🇳 Việt hoáMức ALợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Gộp 111 cỡ hiệu ứng trên 160.927 trẻ, 13 trong 17 kết cục đo được đều xấu hơn ở trẻ bị đánh: hung hăng hơn, lo âu và trầm cảm hơn, quan hệ với cha mẹ xa hơn. …

17

Con khó dạy, mình hay nổi nóng: học một khoá dạy con kéo dài nhiều tuần, có luyện tại lớp và bài tập về nhà

🇻🇳 Việt hoáMức ALợi ích vừaTuổi thọTốn ítNhiều thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Khoá có tác dụng là khoá 4 đến 24 tuần, mỗi buổi 1 đến 2 giờ, dạy cách khen, cách đặt giới hạn, có luyện tại lớp và bài tập về nhà. Nghe một buổi nói chuyện thì chưa đủ.

18

Đừng gửi con vào "trại rèn luyện", "trung tâm cai nghiện game": hệ thống giáo dục không có loại trường đó, và giữ con trong phòng khoá là hành vi bị luật cấm

🇻🇳 Việt hoáMức BLợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Không có loại trường nào để phụ huynh gửi con cho ngoan. Trường giáo dưỡng chỉ dành cho người chưa thành niên phạm tội, do toà quyết định, 6 tháng đến 2 năm. Khoá trái phòng, giữ con là bạo lực gia đình: gọi 111.

19

Dạy con vùng riêng tư và quy tắc "ai bảo giữ kín thì phải nói": con nói ra thì tin con trước, đừng mắng, và gọi 111

🇻🇳 Việt hoáMớiMức BLợi ích vừaTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Dạy con tên thật của các bộ phận cơ thể, vùng đồ lót không ai được chạm, và ai bảo giữ kín thì phải kể với bố mẹ. Con kể ra thì tin con trước, đừng mắng. Cần giúp thì gọi 111.

20

Tuổi đi xe: đủ 16 mới được đi xe gắn máy; xe đạp và xe đạp điện thì luật không đặt tuổi, nhưng con gây tai nạn là bố mẹ trả

🇻🇳 Việt hoáMớiMức BLợi ích lớnTiền bạcTốn nhiềuÍt thời gianCần nhiều ý chí

Phần này lấy từ bản quangpao/HowToLiveBetter.

Với xe gắn máy, luật đặt tuổi là đủ 16. Xe đạp và xe đạp điện không có tuổi tối thiểu, nhưng con gây tai nạn thì bố mẹ phải bồi thường, còn con bị đâm mà có lỗi thì cũng mất một phần tiền bồi thường.

21

Con va đầu khi chơi thể thao, sau đó đau đầu, chóng mặt hoặc ngơ ngác: trong ngày đừng vào sân lại; nôn hết lần này tới lần khác, ngày càng buồn ngủ, đau đầu ngày càng nặng thì đi cấp cứu ngay

MớiMức BLợi ích lớnTuổi thọKhông tốn tiềnÍt thời gianCần chút ý chí

Trẻ bị chấn động não mà vẫn chơi tiếp, trung bình 44 ngày mới hồi phục; trẻ rời sân ngay thì khoảng 22 ngày. Va đầu xong có gì không ổn thì trong ngày đừng vào sân lại, chờ bác sĩ cho phép rồi mới chơi. …

Chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ hay luật sư. Mục nào dính luật, chế độ, giá cả của Trung Quốc đã được thay bằng nội dung Việt Nam (nhãn 🇻🇳 Việt hoá); bản dịch sát bản gốc để ở phần đối chiếu cuối mỗi mục.

© 2026 Phạm Xuân Hiếu · Built by /by_xuanhieu.org · Nội dung nguồn: CC BY 4.0 · Ghi công và giấy phép · Dịch từ bản gốc tiếng Trung của eternity4719 · Cập nhật 2026-11-10

Phím tắt

Gõ chữ bất kỳ là mở ô tìm kiếm, nên các lệnh dùng tổ hợp Option ⌥ + Shift ⇧ + phím (Windows: Alt + Shift + phím). Phím / và ? vẫn dùng một phím.

/ / Ctrl K
Mở tìm kiếm
a–z
Gõ chữ bất kỳ (không phải phím tắt) để bắt đầu tìm
Esc
Đóng hộp thoại, menu, danh mục
?
Mở bảng phím tắt này
↓ / ↑
Mục sau
AltShift
Mục sau
AltShift
Mục trước
AltShift
Chương sau / mục sau trên trang riêng
AltShift
Chương trước / mục trước
AltShift
Đánh dấu đã làm cho mục đang đọc
AltShift
Lưu mục đang đọc
AltShift
Nghe mục đang đọc
AltShift
Mục ngẫu nhiên
AltShift
Đổi sáng/tối
AltShift
Ẩn/hiện danh mục
AltShift
Mở bộ lọc
AltShift
Về trang chủ
AltShift
Mở công cụ
AltShift
Mở tự kiểm tra
AltShift
Bật/tắt sửa trực tiếp (admin)
AltShift
Chữ to hơn / nhỏ hơn / mặc định (+)
AltShift
Chữ to hơn / nhỏ hơn / mặc định (−)
AltShift
Chữ to hơn / nhỏ hơn / mặc định (0)

Giao diện và màu

Đăng nhập

Đăng nhập để mang theo những gì bạn đã lưu, đã làm và đã đọc sang mọi thiết bị. Không cần mật khẩu: nhập Gmail, nhận mã 6 số hoặc một đường dẫn, bấm là vào.