Đau đầu dữ dội nhất đời, lên tới đỉnh trong vòng một giờ: đi cấp cứu, chụp cắt lớp vi tính sọ ngay

Đau đầu dữ dội nhất đời, lên đỉnh trong vòng một giờ, kèm nôn hoặc cứng gáy: gọi 115 hoặc tới ngay cơ sở có máy chụp cắt lớp vi tính sọ, nói rõ cơn đau bắt đầu lúc mấy giờ.

Chi phí

Một lần khám cấp cứu và một phim chụp cắt lớp vi tính sọ, cộng tiền đi lại; nếu bác sĩ quyết định chọc dò dịch não tủy thì thêm một thủ thuật và một ngày nằm theo dõi.

Lợi ích

Quyết định 3312/QĐ-BYT 2024 ghi bệnh cảnh chảy máu dưới nhện: 10% người bệnh tử vong mà không kịp cấp cứu; đau đầu dữ dội như đau đầu sét đánh, đau như muốn vỡ tung đầu, lan xuống vùng gáy chẩm; nôn và cứng gáy là dấu hiệu thường gặp. Cùng văn bản chỉ đường chẩn đoán: chụp cắt lớp vi tính sọ não không tiêm thuốc cản quang là bước đầu, nếu hình ảnh bình thường mà vẫn nghi thì chọc dịch não tủy, và nguyên tắc chung là nhanh chóng vận chuyển người bệnh tới cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ não. Số 115 là số cấp cứu y tế mà Bộ Y tế ghi cho xe cấp cứu trong Quyết định 636/QĐ-BYT 2025.

Ghi chú

Vì sao B: bệnh cảnh và đường chẩn đoán đọc được nguyên văn trong một quyết định của Bộ Y tế, nhưng văn bản không có thống kê Việt Nam nào về số ca chảy máu dưới nhện bị bỏ sót ở tuyến đầu, nên mục dừng ở B. Người bệnh hay sập ở ba chỗ. Một: chờ xem cơn đau có dịu không, vì ai cũng từng đau đầu, mà đau đầu sét đánh thì đỉnh tới rất nhanh và không tự hết. Hai: uống thuốc giảm đau rồi đi làm tiếp, đến lúc nôn và lơ mơ mới vào viện thì đã mất vài giờ. Ba: tới phòng khám không có máy chụp cắt lớp nên được hẹn hôm sau, hoặc chụp ra bình thường rồi yên tâm, trong khi chính văn bản ghi rõ hình ảnh bình thường mà vẫn nghi thì phải chọc dịch não tủy. Văn bản chỉ ghi cơn đau xuất hiện đột ngột, nên ngưỡng một giờ trong mục là cách nói để người bệnh tự so, không phải con số của quyết định 3312. Mục này không có nghĩa là mọi cơn đau đầu dữ dội đều là chảy máu não: nó nói rằng cơn đau lên đỉnh rất nhanh, kèm nôn hoặc cứng gáy, là lý do đi ngay trong ngày và tới nơi có máy chụp.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Bản thân việc khám cấp cứu không tốn bao nhiêu. Chụp CT sọ não ở khoa cấp cứu một lần vài trăm nhân dân tệ.

Nói đơn giản

Điều cần xem là đau tới mức tệ nhất nhanh cỡ nào: cơn đau đầu dữ dội lên tới đỉnh trong vòng một giờ, khoảng 6% là do mạch máu trên bề mặt não bị vỡ. Trên 40 tuổi, đau hoặc cứng cổ, có người thấy bạn ngất, dính một điều là đi cấp cứu chụp CT sọ não. Khởi phát khi đang vận động, đau bùng lên tức thì, cổ không cúi về trước được, cũng tính. Phần lớn người đi kiểm tra không sao, nhưng bỏ sót thì có thể chảy máu lại.

Lợi ích

10 khoa cấp cứu ở Canada làm nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu trên 2.131 ca "đau đầu dữ dội lên tới đỉnh trong vòng một giờ": định sẵn tiêu chí từ trước, rồi theo dõi ghi chép suốt. Trong đó 132 ca (6,2%) là xuất huyết dưới nhện (mạch máu trên bề mặt não bị vỡ). Quy tắc Ottawa về xuất huyết dưới nhện có sáu điều: từ 40 tuổi trở lên, đau hoặc cứng cổ, có người thấy ngất. Ba điều còn lại là khởi phát khi đang vận động, khởi phát kiểu bùng nổ tức thì, bác sĩ khám thấy cổ gập về trước bị hạn chế. Có bất kỳ điều nào là phải kiểm tra. Quy tắc này lọc ra được tất cả người bị xuất huyết, độ nhạy 100%, khoảng tin cậy 95% từ 97,2% đến 100,0%. Cái giá là trong số người không xuất huyết, chỉ 15,3% được nó loại trừ (độ đặc hiệu 15,3%)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Điều cần xem không phải "đau tới mức nào", mà là "bao lâu thì đau tới đỉnh": cơn đau đầu bùng lên trong vài giây tới một phút mới là dấu hiệu nguy hiểm, đau nửa đầu tăng dần từ từ thì không phải. Kèm nôn, cứng cổ, sợ ánh sáng, ngất thoáng qua thì càng phải coi trọng. Độ đặc hiệu chỉ 15,3%, nghĩa là đại đa số người đi kiểm tra theo quy tắc này sẽ không sao. Nhưng bỏ sót thì có thể chảy máu thêm một lần nữa, đáng để kiểm tra. Đừng uống một viên giảm đau cho đỡ rồi đi ngủ tiếp

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Quyết định 3312/QĐ-BYT ngày 05/11/2024 ban hành tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đột quỵ não" (mục 3.1 bệnh cảnh chảy máu dưới nhện, mục 3.2.1 chẩn đoán hình ảnh, mục 4.1 nguyên tắc chung), Bộ Y tế, bản PDF 148 trang có khối ký số "Ký bởi: BỘ Y TẾ, Ngày ký: 05-11-2024" — bvcdn.org.vn/wp-content/uploads/2024/12/QD-33… Quyết định 636/QĐ-BYT ngày 21/02/2025 ban hành "Tài liệu huấn luyện sơ cứu, cấp cứu tại nơi làm việc" (mục 4.6, xe cấp cứu 115), Bộ Y tế — cucgiamdinh.gov.vn/Portals/1/Quyt%20dnh%20636… . Tra ngày 3/11/2026.