Người say rượu: cho nằm nghiêng, có người trông liên tục, không để ngủ một mình; gọi không tỉnh, thở chậm hoặc không đều, co giật, người lạnh thì gọi 115

Cho người say nằm nghiêng, đầu kê cao, có người ngồi cạnh và đánh thức vài giờ một lần. Không để người say ngủ một mình; phải có người trông trong lúc ngủ. Gọi không tỉnh, thở chậm hoặc không đều, co giật, da lạnh tím thì gọi 115.

Chi phí

Người nhà không mất tiền, mất một đêm thức trông và vài lần đánh thức người say dậy. Cái khó là ai cũng nghĩ "để ngủ cho tỉnh", và người ngồi trông thường cũng đã uống vài ly.

Lợi ích

Trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai hướng dẫn ngày 03/02/2017: sau khi uống rượu, người say phải được đặt nằm nghiêng sang bên phải, gọi là tư thế nghiêng an toàn, để dẫn lưu đờm dãi ra ngoài và hạn chế hít vào phổi, nhất là khi người đó nôn; người trông phải đánh thức vài giờ một lần để tránh hôn mê mà không biết. Bệnh viện liệt kê các dấu hiệu phải đưa vào viện ngay: bất tỉnh gọi hỏi không biết; co giật; thở khò khè, ứ đọng đờm dãi, thở yếu, nhịp thở không đều, thở chậm hoặc ngừng thở; da, môi, móng tay tím tái hoặc nhợt và lạnh; đái, ỉa ra quần. Mức cồn trong máu từ 200 đến 400 mg/dL đã gây ức chế hô hấp, thở yếu, giảm thân nhiệt và hôn mê. Trung tâm cấp cứu 115 thành phố Hồ Chí Minh ghi cách gọi cấp cứu là bấm số 115 trên điện thoại.

Ghi chú

Vì sao mức B: các dấu hiệu và tư thế nằm có trong hướng dẫn của trung tâm chống độc tuyến cuối, nhưng không có số liệu Việt Nam về số ca tử vong giảm được nhờ có người trông, nên mục dừng ở B. Người trông hay sập ở ba chỗ. Một: để người say ngủ một mình trong phòng rồi đi ngủ, trong khi nguy hiểm là nôn ra rồi hít chất nôn vào phổi lúc không ai nhìn. Hai: đổ cà phê, dội nước lạnh hoặc bắt đi bộ cho tỉnh, ba việc này không làm giảm lượng cồn trong máu và còn làm người say ngã, hạ thân nhiệt. Ba: nằm ngửa cho dễ thở, trong khi tư thế đúng là nằm nghiêng và đánh thức vài giờ một lần. Người say nằm ở nơi lạnh, mở cửa sổ, không đắp gì thì dễ hạ thân nhiệt, nên phải đắp chăn. Mục này không có nghĩa là cứ say là phải vào viện: người còn tỉnh, gọi dậy được, thở đều thì trông tại nhà, nhưng phải có người trông thật.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Phải có người trông vài tiếng, thường là cả đêm. Cái khó là chính mình cũng đã uống, muốn về ngủ, mọi người lại đều nghĩ "ngủ một giấc là khỏi".

Nói đơn giản

Người say đến mức ngủ thiếp đi có thể bị sặc chết vì chính chất mình nôn ra, cũng có thể thở chậm dần rồi ngừng. Cho họ nằm nghiêng, luôn có người trông, đừng bỏ họ ngủ một mình trong phòng. Gọi không tỉnh, thở chậm lại hoặc không đều, co giật, da lạnh, tím tái thì gọi 120. Đừng đổ cà phê, đừng cho tắm nước lạnh, đừng móc họng gây nôn.

Lợi ích

Hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS) liệt kê các biểu hiện ngộ độc rượu: lú lẫn, nói lắp bắp, đứng không vững, nôn, đại tiện, tiểu tiện không tự chủ, da tái nhợt hoặc tím tái, thở chậm hoặc không đều, co giật, gọi không tỉnh. Thấy có người ngộ độc rượu, hoặc họ co giật, mất ý thức, ngừng thở, thì gọi cấp cứu. Việc phải làm là ở bên cạnh họ, "vì họ có thể bị sặc chất nôn của chính mình, hoặc ngừng thở". Người còn tỉnh thì đỡ ngồi dậy. Người đã ngất thì đặt nằm nghiêng ở tư thế hồi phục, xem họ thở có bình thường không. Còn tỉnh, nuốt được, không nôn thì có thể uống từng ngụm nước nhỏ. Đắp áo khoác hoặc chăn giữ ấm. Có năm điều không được làm. Đừng cho uống rượu tiếp. Đừng cho ăn, sẽ bị sặc. Đừng cho cà phê và đồ uống có caffeine, sẽ làm mất nước nặng hơn. Đừng cho tắm vòi sen hoặc ngâm nước lạnh, có thể bị lạnh, bị ngã, hoặc ngất trong nước. Đừng tìm cách làm họ nôn. Bài của bác sĩ cấp cứu đăng trên trang của Uỷ ban Y tế tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc) nói: người say rượu có phản xạ họng yếu đi, khi nôn dễ hít vào khí quản, nặng thì "ngạt thở tử vong ngay". Khoa cấp cứu thường xuyên nhận người say rượu đã tử vong, hút ra từ khí quản rất nhiều chất nôn. Tới giai đoạn hôn mê, mặt tái nhợt, môi tím, da ẩm lạnh, thân nhiệt giảm, thở nông thì phải gọi 120. Lúc này cho họ nằm nghiêng, "đừng gây nôn, đừng cho ăn", đắp chăn giữ ấm, định kỳ trở mình. Tim ngừng, ngừng thở thì làm hồi sinh tim phổi ngay. Bài phổ biến kiến thức của bệnh viện do Uỷ ban Y tế thành phố Bắc Kinh (Trung Quốc) đăng lại viết: "Tuyệt đối đừng để người say ngủ một mình, kẻo khi họ bị ngạt không ai cứu". Bài của dược sĩ do Cục Quản lý Dược tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) đăng lại nói người say rượu "nhất định phải nằm nghiêng", thân nhiệt quá thấp có thể làm tim ngừng đập. CDC Hoa Kỳ thống kê, từ 2010 đến 2012, ở Hoa Kỳ mỗi năm trung bình 2.221 người từ 15 tuổi trở lên chết vì ngộ độc rượu, tương đương khoảng 6 người mỗi ngày

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Mức B vì đây là kiến thức phổ biến chính thức và kinh nghiệm cấp cứu, không có con số "làm theo thì ít chết bao nhiêu người". Lợi ích xếp "lớn" là dựa vào phán đoán: sặc chết và ngừng thở đều xảy ra lúc không ai trông, có người trông thì phát hiện kịp, gọi 120 kịp. Chuyện gây nôn thì các nơi nói không thống nhất. Một số bài phổ biến kiến thức ở Trung Quốc nói người còn đi được, nói được thì có thể kích thích họng để gây nôn. Người gọi không tỉnh thì tuyệt đối không được gây nôn, điểm này trong và ngoài Trung Quốc đều thống nhất. NHS thì không khuyến nghị gây nôn trong bất kỳ trường hợp nào. Cách làm này trước hết dùng cho người trong nhà, nhưng hay gặp hơn là bạn bè, đồng nghiệp uống cùng. Người uống cùng về luật cũng có nghĩa vụ trông nom. Toà án Thái Hưng, Giang Tô (Trung Quốc) từng xử một vụ: hai người biết rõ người cùng bàn đã say, không báo người nhà, cũng không đưa về, người đó rạng sáng rơi xuống sông chết đuối. Hai người lần lượt chịu 7% và 3% trách nhiệm, tổng cộng bồi thường khoảng 104 nghìn tệ (chính xác là 103.887 tệ). Án lệ hướng dẫn số 227 của Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) cũng ghi rõ, người uống cùng không làm tròn nghĩa vụ nhắc nhở và chăm sóc thì phải chia phần bồi thường theo mức lỗi. Vì vậy lúc tan tiệc hãy giao người say tận tay người nhà, hoặc trông tới khi họ tỉnh. Người lạ say ngã bên đường thì gọi 120 là đủ, đừng tự tay khiêng, lý do xem chương này mục 2 (đừng vội đỡ người dậy). Say rượu dễ bị hạ thân nhiệt, giữ ấm thế nào xem chương này mục 28 (hạ thân nhiệt). Đang uống cephalosporin, metronidazole mà uống rượu, xem chương 34 mục 11 (đang dùng cephalosporin, metronidazole thì không uống rượu). Đừng để người say đi ngâm bồn, xông hơi, xem chương 22 mục 11 (uống rượu rồi đừng tắm suối nước nóng).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bệnh viện Bạch Mai, Trung tâm chống độc (03/02/2017), "8 dấu hiệu của người say rượu cần nhập viện ngay", lời BS Nguyễn Trung Nguyên — bachmai.gov.vn/bai-viet/8-dau-hieu-cua-nguoi-… ; Trung tâm cấp cứu 115 thành phố Hồ Chí Minh — ttcc115.medinet.gov.vn/trung-tam-cap-cuu-115-… . Tra ngày 3/11/2026.