Uống nhầm chất tẩy rửa, thuốc trừ sâu hay thuốc chữa bệnh: không gây nôn, mang vỏ chai tới cơ sở có chống độc

Không móc họng cho nôn, không cho uống sữa hay nước. Giữ lại vỏ chai, hộp thuốc rồi đưa người bệnh tới cơ sở có chống độc. Chất dính vào da hoặc mắt thì rửa dưới vòi nước chảy ít nhất 15 phút, với mắt thì phải banh mi ra rửa.

Chi phí

Không tốn tiền cho việc rửa và việc giữ lại vỏ chai. Khoản tốn là chặng đường tới cơ sở có chống độc, có khi phải qua tỉnh khác, và tiền xe cấp cứu nếu gọi. Việc khó là cầm lòng không móc họng cho nôn, vì ai cũng nghĩ nôn ra là sạch.

Lợi ích

Bệnh viện Nhi Trung ương hướng dẫn gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ tới ngay cơ sở y tế, và dặn mang theo thuốc hoặc hóa chất nghi ngờ gây ngộ độc để bác sĩ gợi được nguyên nhân và chọn phương án giải độc. Bài của bệnh viện nêu rõ phải chống chỉ định gây nôn khi chất độc là chất ăn mòn như axit, kiềm, thuốc tẩy, khi là chất bay hơi như xăng dầu, và khi người bệnh đang hôn mê hoặc co giật. Với da và niêm mạc, bệnh viện dặn tháo bỏ ngay quần áo dính hóa chất và rửa vùng tiếp xúc liên tục dưới vòi nước sạch. Bệnh viện Mắt Hà Nội ghi thời gian rửa mắt khi hóa chất bắn vào là ít nhất 15 đến 30 phút dưới vòi nước sạch hoặc nước muối sinh lý, phải lộn mi trên và mi dưới để rửa sạch hóa chất đọng trong túi kết mạc, và không băng kín mắt khi chưa rửa sạch. Nơi tiếp nhận ngộ độc nặng ở phía bắc là Trung tâm Chống độc nằm trong Bệnh viện Bạch Mai, số 78 đường Giải Phóng, Hà Nội, một đơn vị có phòng xét nghiệm độc chất riêng và bộ phận thông tin chống độc.

Ghi chú

Vì sao B: số 115, danh sách chất phải chống chỉ định gây nôn và mốc 15 đến 30 phút khi rửa mắt đọc được nguyên văn trong bài của hai bệnh viện, nhưng không có văn bản có số hiệu nào quy định thời gian rửa cho từng loại hóa chất tại nhà, và chưa thấy số điện thoại riêng của Trung tâm Chống độc được công bố trên trang bệnh viện, nên mục chỉ nêu địa chỉ và để B. Ba cái bẫy hay gặp. Một: móc họng cho nôn với thuốc tẩy hoặc nước tẩy bồn cầu, trong khi chất ăn mòn đi lên sẽ đốt lại thực quản và họng lần thứ hai. Hai: cho uống sữa hoặc nước để pha loãng, trong khi chất bay hơi và dầu hỏa bị nôn lên sẽ tràn vào phổi và gây viêm phổi hít. Ba: đưa người bệnh tới trạm y tế xã gần nhất rồi dừng ở đó, trong khi trạm không có xét nghiệm độc chất và không có thuốc giải độc đặc hiệu, nên ngộ độc nặng phải tới cơ sở có chống độc. Mục này không có nghĩa là mọi ca uống nhầm đều phải nằm viện, và không có nghĩa là uống ít thì không cần đi khám: liều gây chết của thuốc trừ sâu photpho hữu cơ tính bằng miligam, nên vỏ chai phải đi cùng người bệnh.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Để chất tẩy rửa, nước khử trùng, thuốc trừ sâu và thuốc men ở chỗ cao trẻ không với tới, hoặc trong tủ có khoá. Tuyệt đối không chiết sang chai nước uống.

Nói đơn giản

Uống nhầm chất tẩy rửa, thuốc trừ sâu hay thuốc đều đừng gây nôn: khi nôn có thể làm tổn thương cổ họng, còn có thể bị sặc. Uống nhầm chất tẩy rửa axit mạnh, kiềm mạnh, CDC Trung Quốc bảo uống một ít sữa hoặc lòng trắng trứng trước, rồi mang chai lọ đi bệnh viện ngay. Bắn vào da hoặc mắt thì xả thật nhiều nước sạch ít nhất 15 phút; mắt thì phải banh mí ra mà xả, không dụi. Dùng chung nước khử trùng với nước tẩy bồn cầu sẽ sinh ra khí clo.

Lợi ích

Viện Vệ sinh Nghề nghiệp và Kiểm soát Chất độc thuộc CDC Trung Quốc chia cách xử lý làm bốn trường hợp. Nuốt vào miệng (qua đường tiêu hoá): uống ngay một lượng sữa hoặc lòng trắng trứng vừa phải, "nhớ kỹ, đừng gây nôn". Đi khám càng sớm càng tốt, mang theo bao bì hoặc tờ hướng dẫn "để bác sĩ nhanh chóng xác định thành phần và lên phương án cứu chữa". Hít vào (qua đường hô hấp): chuyển ngay tới chỗ thoáng khí, nới cổ áo cho dễ thở. Ho dữ dội, thở gấp hoặc khó thở thì đi khám ngay. Dính vào da: xả ngay chỗ bị dính bằng thật nhiều nước sạch ít nhất 15 phút, chú ý đừng để nước xả bắn vào mắt hoặc vùng da lành khác. Dính vào mắt: xả mắt ngay bằng thật nhiều nước sạch hoặc nước muối sinh lý ít nhất 15 phút. Khi xả phải banh mí mắt ra, cho dòng nước chảy khắp nhãn cầu và mặt trong mí mắt, "tuyệt đối không dụi mắt". Xả xong đi ngay khoa mắt. Sản phẩm nguy hiểm nhận ra theo độ axit – kiềm (pH). Loại pH<3 là nước tẩy bồn cầu, chất tẩy cặn, nước lau sàn, chất làm bóng inox. Một số chất thông cống loại mạnh còn chứa axit sunfuric loãng. Loại pH>11 là chất thông cống, chất tẩy dầu mỡ nhà bếp loại mạnh, bột rửa bát, bột giặt tẩy oxy, bột tẩy cọ rửa. Còn một kiểu dùng chung gây chuyện ngay tại chỗ: dùng nước khử trùng cùng nước tẩy bồn cầu có axit clohydric sẽ sinh ra khí clo. Khí clo kích ứng đường hô hấp, gây ho dữ dội và thở gấp, thậm chí nguy hiểm tính mạng. Không gây nôn không chỉ áp dụng cho chất tẩy rửa. Trang ngộ độc của NHS liệt kê thuốc men, đồ tẩy rửa gia dụng, một số loại cây và nấm, thuốc trừ sâu là các nguyên nhân ngộ độc thường gặp. NHS ghi rõ nghi ai đó đã nuốt thứ có hại thì đừng làm cho họ nôn, "có thể bị sặc, ngừng thở", cũng đừng cho ăn uống gì. Nếu người bệnh nôn, đựng lại một ít chất nôn cho bác sĩ xem. Hướng dẫn sơ cứu quốc tế năm 2025 của Chữ thập đỏ ghi rõ: đừng để người đã nuốt chất độc nôn ra, "có thể làm tổn thương cổ họng". Giao chai lọ, bao bì và nhãn cho nhân viên cấp cứu

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp B vì tài liệu phổ biến kiến thức chính thức chỉ nói nên xử lý thế nào, nhận ra thế nào, không có con số "làm theo thì bớt được bao nhiêu ca". Có uống sữa hay không, hai bên nói khác nhau. CDC Trung Quốc nói uống nhầm chất tẩy rửa axit mạnh, kiềm mạnh thì uống một ít sữa hoặc lòng trắng trứng trước. Chữ thập đỏ quốc tế nói trừ khi chuyên gia chống độc bảo cho uống, còn không thì không cho sữa, nước hay thứ gì tương tự; NHS cũng nói không cho ăn uống. Ngoài chất tẩy rửa, như thuốc men, thuốc trừ sâu, thì đừng tự cho uống gì. Không chắc đã uống nhầm thứ gì thì mang cả chai lọ, tờ hướng dẫn lẫn chất nôn đến bệnh viện. Phòng rẻ hơn cứu nhiều: cất riêng từng loại, đừng để chung với đồ ăn thức uống, dùng xong vặn chặt nắp, vỏ rỗng thì vứt đi, tuyệt đối không đổ sang chai nước suối. Khi dùng đeo găng cao su và kính bảo hộ, mở cửa sổ cho thoáng, không dùng lẫn các loại với nhau. Khí CO xem mục 19, bỏng xem mục 14. Hoá chất axit, kiềm bắn lên người thì cởi quần áo thế nào, xả bao lâu, xem mục 21 (hoá chất bắn lên người). Trẻ nuốt pin cúc áo hoặc bi nam châm, xem mục 45 (trẻ nuốt pin cúc áo).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bệnh viện Nhi Trung ương, bài "Ngộ độc thuốc và hóa chất tại nhà - Tai nạn thường gặp ở trẻ nhỏ nhưng hậu quả khôn lường" (mục hướng dẫn xử trí đúng cách và phần lưu ý) benhviennhitrunguong.gov.vn/ngo-doc-thuoc-va-… ; Bệnh viện Mắt Hà Nội, bài "Cấp cứu bỏng hóa chất tại mắt - tình trạng khẩn cấp" benhvienmathanoi.gov.vn/capcuubonghoachattaimat/ ; Bệnh viện Bạch Mai, bài kỷ niệm 25 năm thành lập Trung tâm Chống độc (địa chỉ và ba đơn vị trực thuộc) chanthuongvacotsong.bachmai.gov.vn/benh-vien-… và trang chủ bệnh viện ghi địa chỉ số 78 đường Giải Phóng bachmai.gov.vn/ . Tra ngày 3/11/2026.