Người co giật ngã xuống: dọn vật cản, cho nằm nghiêng, bấm giờ, tuyệt đối không nhét thìa hay ngón tay vào miệng

Dọn vật cứng quanh người bệnh, kê áo mềm dưới đầu, cho nằm nghiêng và bấm giờ. Không giữ tay chân, không nhét thìa, ngón tay hay bất cứ vật gì vào miệng. Cơn quá 5 phút, hoặc cơn đầu tiên, hoặc thôi co giật mà không tỉnh thì gọi 115.

Chi phí

Không tốn tiền. Việc dọn vật cứng mất vài giây, cái áo gấp làm gối thì có sẵn, đồng hồ hay điện thoại để bấm giờ thì ai cũng cầm. Việc khó là giữ tay mình lại, vì phản xạ đầu tiên của người chứng kiến là ôm chặt lấy người đang co giật.

Lợi ích

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đặt bốn việc nên làm lên trước: ở lại bên người bệnh, lập tức xem đồng hồ để biết độ dài cơn, đặt người bệnh ở vị trí an toàn tránh vật sắc nhọn và vật cứng, kê gối hoặc áo gấp dưới đầu và xoay nghiêng sang một bên khi người bệnh mất ý thức. Bệnh viện 108 liệt bốn việc không nên làm: không nhét bất cứ vật gì vào miệng vì người bệnh có thể cắn gãy răng hoặc để vật rơi vào làm tắc thở, không giữ người bệnh vì có thể trật khớp và gãy xương, không cho uống nước, uống thuốc hay ăn, không ấn nhân trung và không ấn ngực. Bệnh viện 108 nêu tám trường hợp gọi 115, trong đó có cơn kéo dài hơn 5 phút, cơn lặp lại liên tiếp, người bệnh không tỉnh lại sau cơn, ngừng thở sau cơn, bị thương trong cơn và cơn đầu tiên của đời người bệnh. Bài của bệnh viện cũng ghi cơn động kinh thường kéo dài 2 đến 3 phút rồi người bệnh phục hồi, nên con số 5 phút là mốc để gọi chứ không phải mốc để chờ thêm.

Ghi chú

Vì sao B: bài của bệnh viện tuyến cuối có đủ ba thứ cần cho mục này là mốc 5 phút, danh sách việc không được làm và số 115, nhưng đó là hướng dẫn dạng bài viết, không phải quyết định hay thông tư có số hiệu, và chưa thấy số liệu Việt Nam nào đo việc nhét vật vào miệng gây ra bao nhiêu ca gãy răng. Ba cái bẫy hay gặp. Một: nhét thìa, đũa hoặc ngón tay vào miệng vì nghĩ phải giữ lưỡi, trong khi hàm đang co cứng sẽ cắn đứt thứ được nhét vào và mảnh gãy rơi vào đường thở. Hai: đổ nước hoặc thuốc an thần vào miệng người đang co giật hoặc vừa thôi co giật mà chưa tỉnh, trong khi phản xạ nuốt chưa về và chất lỏng đi thẳng vào phổi. Ba: gọi điện hỏi người quen trước rồi mới gọi cấp cứu, trong khi mốc 5 phút trôi qua rất nhanh và trạng thái động kinh kéo dài càng lâu thì càng khó cắt cơn. Mục này không có nghĩa là mọi cơn co giật đều là động kinh, và không có nghĩa là trẻ sốt co giật thì phải hạ sốt bằng nước lạnh: việc đầu tiên vẫn là dọn chỗ, cho nằm nghiêng và bấm giờ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền.

Nói đơn giản

Dời các vật cứng xung quanh đi, để họ nằm nghiêng, miệng hướng xuống, xem đồng hồ ghi giờ. Đừng giữ chặt họ, đừng nhét gì vào miệng, làm vậy chỉ gây tổn thương răng và hàm. Quá 5 phút chưa dừng, lần đầu lên cơn, co giật xong gọi không tỉnh, đều phải gọi xe cấp cứu. Trẻ co giật khi sốt cao cũng làm như vậy, đừng cởi quần áo, đừng lau người bằng nước lạnh để hạ sốt.

Lợi ích

Tránh gãy răng, tổn thương hàm do cạy miệng, nhét vật cứng. Tránh gãy xương do cố giữ chặt. Quá 5 phút chưa dừng là lằn ranh bắt buộc phải gọi xe cấp cứu. Trẻ co giật khi sốt gọi là co giật do sốt. Hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS) nói, nó hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 6 tuổi. Thường co giật 2 đến 3 phút, hiếm khi quá 10 phút, thường không gây hại cho trẻ, không để lại di chứng. NHS liệt kê mấy trường hợp phải gọi cấp cứu: co giật lần đầu, co giật quá 5 phút, khó thở, chỉ co giật một bên người. Còn có trường hợp sau khi dừng thì buồn ngủ hơn bình thường quá 1 giờ, và trong 24 giờ co giật hơn một lần. Hướng dẫn năm 2011 của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ nói, trẻ 6 đến 60 tháng bị co giật do sốt đơn thuần thường không cần làm thêm điện não đồ, xét nghiệm máu hay chụp hình ảnh não. Bác sĩ chủ yếu tìm nguyên nhân gây sốt. NHS còn nhắc, đừng cởi quần áo, lau người bằng nước lạnh để hạ sốt cho trẻ

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Cùng trang đó còn liệt kê vài trường hợp khác phải gọi xe cấp cứu ngay. Ví dụ một cơn vừa dứt đã lên cơn tiếp, sau cơn gọi không tỉnh hoặc khó thở, bị thương trong lúc lên cơn, lên cơn khi đang ở dưới nước, hoặc đây là lần đầu lên cơn. Hết cơn thì để họ nằm nghiêng, miệng hướng xuống, đợi tỉnh hẳn mới cho uống nước. Nhà có người bị động kinh thì bộ động tác này dùng tới nhiều nhất. Khi trẻ co giật do sốt, NHS còn nói đừng bế trẻ đi tới đi lui, đừng giữ chặt, có thể dùng tay hoặc vật mềm che chở đầu trẻ. Trẻ vẫn đang co giật hoặc gọi không tỉnh, đừng tự bế đi viện, gọi thẳng 120. Co giật do sốt lần đầu, hết cơn rồi cũng phải đi viện kiểm tra một lần. Làm đúng các động tác này cho người lạ, cơ hội lợi ích quay lại với bạn ít hơn. Nhưng thiệt hại gây ra khi tự nguyện cứu người, bạn không phải chịu trách nhiệm dân sự (Điều 184 民法典 (Bộ luật Dân sự Trung Quốc), xem chương này mục 2, đừng vội đỡ người dậy).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Khoa Nội Thần kinh, bài "Cách sơ cứu khi gặp người bị động kinh" ngày 07/10/2021 (mục những điều nên làm, những điều không nên làm, và mục "Khi nào cần gọi cấp cứu 115") benhvien108.vn/cach-so-cuu-khi-gap-nguoi-bi-d… . Tra ngày 3/11/2026.