Có nguy cơ phơi nhiễm HIV: tới cơ sở y tế trong 72 giờ, càng sớm càng tốt

Tới cơ sở y tế ngay trong ngày, tốt nhất trong 24 giờ đầu, muộn nhất 72 giờ sau khi nghi phơi nhiễm. Uống thuốc đủ 28 ngày, đừng tự dừng khi thấy khoẻ.

Chi phí

Tiền thuốc kháng vi rút cho 28 ngày và tiền xét nghiệm HIV, viêm gan; một buổi tới cơ sở y tế ngay trong ngày, tốt nhất là trong 24 giờ đầu. Khó ở chỗ phải tự nhận với chính mình là có chuyện vừa xảy ra, rồi đi ngay chứ không để hôm sau.

Lợi ích

Quyết định 5968/QĐ-BYT ngày 31/12/2021 của Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS; nội dung dự phòng sau phơi nhiễm được Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương dẫn lại: thuốc kháng vi rút dùng "càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ sau khi phơi nhiễm HIV", thời gian điều trị chuẩn là "28 ngày liên tục". Chỉ định dự phòng khi có phơi nhiễm với nguồn HIV dương tính hoặc không rõ tình trạng, và phơi nhiễm xảy ra trong vòng 72 giờ. Phác đồ ưu tiên cho người từ 10 tuổi là TDF + 3TC (hoặc FTC) + Dolutegravir. Theo dõi gồm xét nghiệm lại HIV sau 1 tháng và 3 tháng kể từ lúc phơi nhiễm. Con số đáng nhớ là 24 giờ chứ không phải 72 giờ: 72 giờ là cái chốt cuối, không phải hạn được hưởng.

Ghi chú

Vì sao mức B: mốc thời gian và thời lượng điều trị có trong hướng dẫn của Bộ Y tế và được bệnh viện tuyến cuối diễn giải, nhưng không có thử nghiệm nào đo được "tới sớm hơn 48 giờ thì giảm thêm bao nhiêu phần trăm", nên đây là mốc của phác đồ chứ không phải con số hiệu quả. Ba cái bẫy hay gặp. Một: nghe "72 giờ" rồi để hôm sau, trong khi chính hướng dẫn xếp 24 giờ là mốc tốt nhất và 72 giờ chỉ là giới hạn cuối để còn được chỉ định. Hai: tự mua thuốc theo đơn của người quen hoặc tự dừng sau vài ngày vì thấy buồn nôn, trong khi phải đủ 28 ngày và tác dụng phụ nhẹ thì không được tự ngừng. Ba: nghĩ phải chờ biết người kia có nhiễm hay không rồi mới đi, trong khi chỉ định đã tính cả nguồn không rõ tình trạng, và chờ kết quả là mất giờ. Đừng hiểu ngược: mục này không dặn uống thuốc sau mỗi lần quan hệ không an toàn như một thói quen, và dự phòng sau phơi nhiễm không thay được bao cao su — nó là lưới an toàn cho một lần sự cố, không phải cách sống.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Một liệu trình thuốc 28 ngày tốn hơn một nghìn tệ, phần lớn các vùng ở Trung Quốc phải tự trả. Phải chạy tới bệnh viện ngay trong đêm. Cái khó là thừa nhận ngay lúc đó rằng mình có thể đã bị lây, và lập tức ra khỏi nhà.

Nói đơn giản

Nghi mình có thể đã tiếp xúc với virus HIV thì 72 giờ là lằn ranh cứng, tốt nhất là uống thuốc trong vòng 2 giờ. Thuốc phải uống liền 28 ngày. Quá 72 giờ là con đường này đóng lại, nên đừng đợi tới hôm sau mới quyết.

Lợi ích

Mục phổ biến kiến thức phòng chống HIV của Chính quyền thành phố Bắc Kinh (Trung Quốc) ghi: thuốc dự phòng dùng sau khi tiếp xúc gọi là dự phòng sau phơi nhiễm (viết tắt tiếng Anh là PEP), nên "dùng thuốc dự phòng trong vòng 2 giờ nếu có thể, tốt nhất trong vòng 24 giờ, không quá 72 giờ". Còn phải "uống liên tục 28 ngày". Quá 72 giờ thì không khuyến nghị bắt đầu nữa, đây là mốc thời gian cứng. Bài của Bắc Kinh cũng ghi rõ "uống thuốc đều đặn mỗi ngày thì hiệu quả dự phòng tốt hơn hay quên thuốc". Hướng dẫn kỹ thuật của Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS thuộc CDC Trung Quốc ghi rõ: quên thuốc hay tự ý ngừng thuốc đều làm giảm hiệu quả dự phòng. Hướng dẫn yêu cầu theo dõi tác dụng phụ của thuốc vào tuần thứ 2 sau khi bắt đầu uống, và xét nghiệm kháng thể HIV, viêm gan C mỗi lần vào ngày thứ 30 và ngày thứ 90 sau phơi nhiễm. CDC thành phố Trùng Khánh (Trung Quốc) công bố năm 2024: toàn thành phố có 29 phòng khám ở 26 quận huyện kê được thuốc dự phòng trước và sau phơi nhiễm, trong đó 14 nơi phục vụ 24 giờ

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Lấy thuốc ở đâu: cơ sở y tế được CDC địa phương chỉ định điều trị HIV, thường đăng ký khoa truyền nhiễm (phòng khám bệnh lây truyền qua đường tình dục và HIV). Một số thành phố đã có phòng khám 24 giờ, ví dụ Trùng Khánh. Trước khi đi, gọi điện cho CDC địa phương hỏi nơi nào có thuốc, đừng mất thời gian ở khoa cấp cứu. Những trường hợp tính là "phơi nhiễm" gồm quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ, bao cao su bị rách, bị kim đâm, máu dính vào niêm mạc; có cần dùng thuốc hay không do bác sĩ quyết định. Thuốc phải uống đủ 28 ngày, quên thuốc sẽ giảm hiệu quả. Sau đó tái khám theo chỉ định vào ngày thứ 30 và ngày thứ 90 sau phơi nhiễm. Thuốc dự phòng chỉ là cứu vãn, không thay được phòng ngừa hằng ngày. Phòng ngừa và xét nghiệm hằng ngày xem chương 1 mục 30, 31 (luôn dùng bao cao su, có hành vi nguy cơ cao thì đi xét nghiệm).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Quyết định 5968/QĐ-BYT ngày 31/12/2021 của Bộ Y tế, Hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS; nội dung dự phòng sau phơi nhiễm dẫn lại theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, Hướng dẫn điều trị dự phòng nhiễm HIV (PrEP và PEP), mục 3 — benhnhietdoi.vn/loai-benh/huong-dan-dieu-tri-… . Tra ngày 3/11/2026.