Người hóc dị vật không nói được: từ 1 tuổi trở lên thì đứng sau lưng, 5 lần vỗ lưng xen 5 lần ấn bụng; ngã xuống thì ép tim

Hỏi người đó có nói được không; còn ho, còn nói thì để tự ho. Không nói được, với người từ 1 tuổi trở lên: đứng sau lưng, vỗ 5 lần giữa hai bả vai rồi ấn bụng 5 lần, lặp lại; ngã xuống thì ép tim và gọi 115.

Chi phí

Không mất tiền, mất một phút học hai động tác. Khó ở chỗ phải phân biệt người còn ho được với người đã tắc hoàn toàn, và phải làm ngay tại chỗ chứ không chờ xe cứu thương.

Lợi ích

Trung tâm Cấp cứu 115 Thành phố Hồ Chí Minh mô tả dấu hiệu điển hình là người bệnh đột ngột hoảng hốt ôm chặt cổ, mặt tím tái, không thể ho, nói hay khóc; với người lớn và trẻ lớn, người sơ cứu đứng phía sau, một tay đỡ trước ngực, dùng gót bàn tay kia vỗ mạnh 5 nhát vào giữa hai bả vai, nếu dị vật chưa ra thì vòng hai tay ôm eo, đặt nắm tay lên vùng trên rốn, tay kia bọc lấy và giật ép mạnh 5 lần theo hướng từ ngoài vào trong, từ dưới lên trên, lặp lại theo chu kỳ. Cùng bài đó ghi: nếu nạn nhân bất tỉnh thì thực hiện hồi sinh tim phổi ngay và nhờ người xung quanh gọi tổng đài 115, tuyệt đối không dùng kỹ thuật ấn bụng cho trẻ dưới 1 tuổi, và từ hướng dẫn của Hội Tim mạch Hoa Kỳ năm 2025 thì gọi tên động tác là ấn bụng thay cho tên cũ.

Ghi chú

Vì sao B: trình tự 5 lần vỗ lưng xen 5 lần ấn bụng và mốc 1 tuổi đọc được trong hướng dẫn của trung tâm cấp cứu của thành phố lớn nhất, nhưng đó là hướng dẫn kỹ thuật, không có thử nghiệm so sánh số ca cứu được ở Việt Nam. Ba cái bẫy hay gặp. Một: thấy người bị hóc là vỗ lưng ngay, trong khi người còn ho được thì để họ tự ho, vì vỗ sai lúc có thể đẩy dị vật vào sâu hơn. Hai: đặt nắm tay quá cao lên xương ức hoặc quá thấp xuống bụng dưới, trong khi hướng dẫn nói vùng trên rốn và lực phải hướng lên, đặt sai chỗ thì không tạo được áp lực trong lồng ngực. Ba: nạn nhân đã ngã xuống mà vẫn tiếp tục ấn bụng, trong khi lúc đó phải chuyển ngay sang ép tim ngoài lồng ngực và gọi 115. Mục này không có nghĩa là mọi trường hợp hóc đều phải can thiệp, hay làm một lần là xong: nó nói rằng chu kỳ vỗ lưng và ấn bụng được lặp tới khi dị vật ra hoặc người bệnh bất tỉnh, và mục này chỉ nói phạm vi từ 1 tuổi trở lên.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Xem động tác một lần: một tay nắm thành nắm đấm đặt ngay trên rốn, tay kia ôm lấy nắm đấm, giật mạnh vào trong và lên trên.

Nói đơn giản

Trước hết hỏi "Bạn bị hóc à, nói được không?"; còn ho được, còn ra tiếng thì để người đó tự ho. Từ 1 tuổi trở lên mà không nói được thì đứng ra sau lưng, vỗ lưng 5 lần rồi ép bụng 5 lần; phụ nữ mang thai và người rất béo thì đổi sang ép ngực. Làm lặp lại tới khi dị vật ra hoặc người đó ngã gục; ngã gục thì làm hồi sinh tim phổi, đồng thời nhờ người gọi cấp cứu. Đừng thò tay vào miệng móc thứ mình không nhìn thấy.

Lợi ích

Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, nguyên văn: trước hết hỏi "bạn bị hóc à, nói được không". "Người ho mạnh được, nói được thì đừng can thiệp"; bản thân cơn ho thường tống được dị vật ra. Không nói được thì "làm lặp lại 5 lần vỗ lưng rồi 5 lần ép bụng, tới khi dị vật ra hoặc người đó mất ý thức". "Mất ý thức thì bắt đầu hồi sinh tim phổi", đồng thời nhờ người gọi cấp cứu. Phụ nữ mang thai, người béo phì thì đổi sang ép ngực. Hướng dẫn sơ cứu quốc tế năm 2025 của Chữ thập đỏ ghi rõ: đừng thò ngón tay vào miệng móc mò, có thể đẩy dị vật vào sâu hơn; chỉ khi nhìn thấy vật rắn mới dùng ngón tay lấy ra

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Đừng thò tay vào miệng móc thứ không nhìn thấy, sẽ đẩy vào sâu hơn. Đừng vỗ người vẫn còn ho được. Người được lợi chủ yếu là người nhà ngồi ăn cùng bàn. Cách dạy ở Trung Quốc cũng là cách này. Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu Chữ thập đỏ tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) nói hệ thống Chữ thập đỏ Trung Quốc xưa nay vẫn dạy như vậy. Trẻ từ 1 tuổi trở lên và người lớn: làm vòng lặp 5 lần vỗ lưng kèm 5 lần ép bụng. Trên mạng không ít bài hướng dẫn cũ chỉ dạy ép bụng, đó là bản cũ. Trẻ dưới 1 tuổi không ép bụng mà ấn ngực, xem chương này mục 43 (trẻ nhỏ bị hóc).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Trung tâm Cấp cứu 115 Thành phố Hồ Chí Minh, "Sơ cứu hóc dị vật: hiểu đúng để sơ cứu an toàn" — ttcapcuu115.medinet.gov.vn/chuyen-muc/so-cuu-… . Tra ngày 3/11/2026.