Axit hoặc kiềm bắn vào người: cởi ngay quần áo nhiễm, rửa nước chảy nhiều, mắt thì banh mi ra rửa đủ lâu

Cởi ngay quần áo, giày, đồng hồ dính hóa chất. Rửa vùng bỏng dưới vòi nước mát chảy liên tục ít nhất 30 phút. Hóa chất vào mắt thì lộn mi, banh mắt ra rửa 15 đến 30 phút rồi tới viện mắt. Không thoa kem đánh răng, dầu ăn hay vôi. Gọi 115 nếu bỏng rộng hoặc người choáng.

Chi phí

Không tốn tiền. Việc rửa chỉ cần một vòi nước và 30 phút đứng đó. Khoản tốn là thời gian nghỉ làm và chặng đường tới cơ sở có chuyên khoa mắt hoặc bỏng. Việc khó là chịu đứng dưới nước lâu hơn cảm giác cần thiết, vì nước lạnh làm người ta muốn dừng sớm.

Lợi ích

Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác chia sơ cứu bỏng hóa chất thành ba bước. Bước một là tách người bị nạn khỏi tác nhân gây bỏng và nhanh chóng cởi bỏ quần áo dính hóa chất, tránh tiếp xúc với vật liệu còn dính hóa chất. Bước ba là ngâm rửa vùng bỏng bằng nước sạch càng sớm càng tốt, với thời gian 30 đến 60 phút, và bệnh viện ghi rõ thời gian này thường kéo dài hơn so với bỏng nhiệt. Bệnh viện dặn không dùng nước ấm rửa vì làm tăng khả năng ngấm của hóa chất, và việc trung hòa chỉ tiến hành sau khi đã ngâm rửa bằng nước sạch. Với mắt, Bệnh viện Mắt Hà Nội ghi rửa liên tục ít nhất 15 đến 30 phút dưới vòi nước sạch hoặc nước muối sinh lý, lộn mi trên và mi dưới để rửa sạch hóa chất đọng trong túi kết mạc, gắp bỏ mảnh hóa chất bám vào mắt, và không băng kín mắt khi chưa rửa sạch. Bệnh viện cũng xếp bỏng kiềm nguy hiểm hơn bỏng axit vì kiềm thẩm thấu sâu vào nhãn cầu. Bỏng rộng, bỏng ở mặt hoặc người bị choáng thì gọi 115 và đưa tới cơ sở có chuyên khoa bỏng.

Ghi chú

Vì sao B: hai bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối công bố số phút rửa và thứ tự ba bước, đọc được nguyên văn, nhưng không có văn bản có số hiệu nào của Bộ Y tế ấn định con số đó và hai bài dùng hai khoảng khác nhau cho da và cho mắt, nên mục lấy khoảng dài hơn cho da và để B. Ba cái bẫy hay gặp. Một: trung hòa bằng cách đổ giấm lên vết bỏng kiềm hoặc đổ nước vôi lên vết bỏng axit, trong khi phản ứng trung hòa tỏa nhiệt và làm vết bỏng sâu thêm, còn bệnh viện chỉ cho trung hòa sau khi đã rửa bằng nước sạch. Hai: dùng nước ấm hoặc nước pha sẵn trong chậu để rửa, trong khi nước ấm làm hóa chất ngấm nhanh hơn và nước trong chậu bẩn dần sau vài phút, nên phải là nước chảy. Ba: băng kín mắt hoặc nhỏ thuốc trước khi rửa, trong khi cách đó giữ hóa chất lại trong túi kết mạc và che mất chỗ cần rửa. Mục này không có nghĩa là bỏng hóa chất ngoài da thì không cần đi viện, và không có nghĩa là rửa xong thì tự khỏi: vết bỏng hóa chất thường sâu hơn vẻ ngoài lúc đầu và phải được đánh giá ở cơ sở có chuyên khoa bỏng.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Ngày đầu đi làm, xem luôn chỗ đặt bồn rửa mắt và vòi tắm khẩn cấp, đừng để có chuyện rồi mới đi tìm.

Nói đơn giản

Bước một, cởi ngay quần áo, giày tất bị dính; chỗ quần áo ôm lấy là chỗ bị thương nặng nhất. Bước hai, xả thật nhiều nước đang chảy ở nhiệt độ thường, không dùng nước nóng, da và mắt đều ít nhất 15 phút. Với vết thương trên da, Sở Quản lý Ứng phó Khẩn cấp tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) cho mức 20 đến 30 phút, cứ theo mức dài hơn. Bước ba, mắt thì banh mí ra mà xả, xả xong đi thẳng tới khoa mắt.

Lợi ích

Tại chỗ làm ba bước. Bước một, cởi ngay quần áo, giày tất bị nhiễm: chất độc sẽ tiếp tục thấm qua da, chỗ quần áo ôm lấy bị thương nặng nhất. Bước hai, xả bằng thật nhiều nước sạch đang chảy. Mức tối thiểu mà Viện Vệ sinh Nghề nghiệp và Kiểm soát Chất độc thuộc CDC Trung Quốc đưa ra là da và mắt mỗi chỗ "ít nhất 15 phút". Mức của Sở Quản lý Ứng phó Khẩn cấp tỉnh Hồ Nam là xả vết thương 20 đến 30 phút, "hoá chất mạnh thì phải lâu hơn". Trong hai mức, lấy mức dài hơn. Bước ba, mắt phải "banh mí mắt ra, bảo đảm dòng nước chảy khắp nhãn cầu và mặt trong mí mắt", "tuyệt đối không dụi mắt", xả xong đi ngay khoa mắt. Dùng nước ở nhiệt độ thường hoặc hơi ấm, cấm dùng nước nóng. Đừng bôi thuốc mỡ, thuốc đỏ hay bất cứ thứ gì lên vết thương mới, cũng đừng quấn bằng vải bẩn; bôi vào sẽ làm bác sĩ khó đánh giá độ sâu. Về luật, "bỏng da do hoá chất" và "bỏng mắt do hoá chất" đều nằm trong danh mục bệnh nghề nghiệp theo luật định (Trung Quốc); xảy ra khi làm việc thì giải quyết theo chế độ bệnh nghề nghiệp và tai nạn lao động. Khi xảy ra sự cố cấp tính gây bệnh nghề nghiệp, người sử dụng lao động "phải kịp thời tổ chức cứu chữa, khám sức khoẻ và theo dõi y tế, chi phí do người sử dụng lao động chịu" (áp dụng toàn quốc)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp B vì xả bao lâu thì chưa có con số chuẩn quốc gia thống nhất. Hai tài liệu chính thức, một ghi 15 phút, một ghi 20 đến 30 phút. Đi viện mang theo tên hoá chất, bao bì, hoặc phiếu an toàn hoá chất (SDS); bác sĩ cần nó để lên phương án. Đừng tiện tay lấy một thứ axit hay kiềm khác để "trung hoà": hai thứ gặp nhau sẽ toả nhiệt, đổ bao nhiêu cũng không kiểm soát được. "Dung dịch trung hoà" trong tài liệu Hồ Nam là dung dịch rửa chuyên dụng đơn vị chuẩn bị sẵn từ trước, không phải lấy đồ tại chỗ đổ vào. Bột vôi, bột xi măng và các loại bột khô thì phủi sạch trước rồi mới xả nước. Có trang ứng phó khẩn cấp địa phương dựa vào đó nói axit sunfuric đặc cũng phải lau khô trước; điểm này mỗi nơi nói một khác, sách này không viết. Chất tẩy rửa trong nhà và uống nhầm xem mục 20. Bảo hộ và khám sức khoẻ trước khi vào làm xem chương 19 mục 9, 10 (trước khi vào làm, xem thông báo nguy hại; đồ bảo hộ đơn vị phải cấp).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, bài "Hướng dẫn sơ cấp cứu bỏng hóa chất ở trẻ em" ngày 20/04/2022 (bước 1 và bước 3, thời gian ngâm rửa 30 đến 60 phút, không dùng nước ấm) vienbongquocgia.vn/huong-dan-so-cap-cuu-bong/… ; Bệnh viện Mắt Hà Nội, bài "Cấp cứu bỏng hóa chất tại mắt - tình trạng khẩn cấp" benhvienmathanoi.gov.vn/capcuubonghoachattaimat/ . Tra ngày 3/11/2026.