Ngón tay, ngón chân bị đứt rời: ấn chặt vết thương cầm máu trước, phần bị đứt bọc gạc ẩm cho vào túi kín, đặt túi vào nước đá, tới bệnh viện có khoa phẫu thuật bàn tay

Trước tiên dùng tay ấn chặt vết thương cầm máu, gọi 120. Phần bị đứt bọc bằng gạc sạch đã làm ẩm, cho vào túi kín, đặt túi vào nước đá; đừng để chạm trực tiếp vào đá, cũng đừng ngâm thẳng vào nước. Không làm lạnh thì ngón tay đứt chỉ chờ được khoảng 4 đến 6 giờ. Ngón tay nối lại, hơn tám phần mười sống được.

Chi phí

Không tốn tiền. Trong nhà để sẵn một gói gạc sạch và vài cái túi ni lông có khoá kéo. Cái khó là trong lúc hoảng vẫn lo cho người trước rồi mới lo ngón tay đứt, lại còn phải nhịn không vùi thẳng ngón tay đứt vào đá hay ngâm vào nước.

Lợi ích

Trang sơ cứu MedlinePlus của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ viết: dùng tay ấn thẳng lên vết thương cầm máu, nâng cao chỗ bị thương. Chảy máu đe doạ tính mạng thì có thể buộc garô. Phần bị đứt phải giữ lại, mang theo cùng người bị thương. Mặt cắt bẩn thì rửa nhẹ trước. Bọc bằng vải sạch ẩm, cho vào túi ni lông kín, đặt túi vào nước đá. Không cho vào túi thì đừng thả vào nước hay vào đá, cũng đừng đặt thẳng lên đá. Không được dùng đá khô, sẽ làm ngón tay đứt bị bỏng lạnh. Không có nước lạnh thì cố đừng để nó bị nóng. Làm lạnh giúp ngón tay đứt chờ được lâu hơn, không làm lạnh thì "chỉ khoảng 4 đến 6 giờ" là còn nối được. Đừng nghĩ phần bị đứt quá nhỏ, không đáng giữ. Đừng nhét phần bị đứt hay xương trở lại. Trang về đứt đầu ngón tay của Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ viết giống vậy, còn nói tốt nhất tới bệnh viện có bác sĩ phẫu thuật bàn tay trực sẵn. Gộp 31 nghiên cứu, ngón tay nối lại sống được 86,8% (thành công 1.976 ngón, thất bại 300 ngón). Trong 1.087 người được nối lại, 82,9% đi làm lại được. Một phân tích gộp khác gồm 12 nghiên cứu, tỷ lệ sống của ngón tay nối lại là 85,3%. Còn một phân tích gộp 12 nghiên cứu, 3.645 người nữa. Ngón tay đứt bị thiếu máu từ 8 giờ trở lên trước khi mổ thì sau khi nối dễ bị hoại tử hơn. Khả năng này gấp khoảng 2,25 lần so với dưới 8 giờ: OR 2,25, khoảng tin cậy 95% từ 1,43 đến 3,54

Ghi chú

Mức B vì cách bảo quản đến từ đồng thuận của hướng dẫn và sách giáo khoa, tỷ lệ sống đến từ nghiên cứu chỉ theo dõi ghi nhận. Không tìm được thử nghiệm có đối chứng so sánh các cách bảo quản. Lợi ích xếp "vừa" là dựa vào phán đoán: thứ giữ được là ngón tay, không phải tính mạng. Nối được không, có đáng nối không là do bác sĩ xem vết thương rồi quyết định, ngón bị dập nát, bị giật đứt khó nối hơn ngón bị cắt gọn. MedlinePlus cũng nhắc, cứu mạng quan trọng hơn giữ ngón tay, cầm máu trước rồi mới lo ngón tay đứt. Máu chảy không ấn được thì cách buộc garô xem chương này mục 12 (chảy máu nhiều thì dùng tay ấn thật chặt vào vết thương trước). Thái rau trong nhà, kẹp tay vào khe cửa, dụng cụ điện đều có thể làm đứt ngón tay. Cách bảo hộ khi dùng máy mài góc xem chương 1 mục 42 (lắp kín chắn bảo vệ rồi mới dùng máy mài góc). Người được lợi chủ yếu là chính bạn và người nhà, nhất là người hay dùng dụng cụ điện, làm việc chân tay.

Nguồn · 5

1. MedlinePlus (2024). Traumatic amputation: "Wrap the severed part in a clean, damp cloth, place it in a sealed plastic bag and place the bag in an ice water bath" "Do not put the body part directly in water or ice without using a plastic bag" "Do not put the severed part directly on ice" "Without cooling, the severed part is only good for reattachment for about 4 to 6 hours". medlineplus.gov/ency/article/000006.htm
2. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Fingertip Injuries and Amputations: "Do not allow the amputated part to be in direct contact with ice" "Go immediately to the emergency room, preferably at a hospital that has hand specialists immediately available". orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/fi…
3. Treger D và cộng sự (2026). Return-to-Work After Attempted Digit Replantation: A Systematic Review of 31 Studies. HAND. doi.org/10.1177/15589447241279445
4. Stone N và cộng sự (2021). Comparing digital replantation versus revision amputation patient reported outcomes for traumatic digital amputations of the hand: A systematic review and meta-analysis. Microsurgery. doi.org/10.1002/micr.30738
5. Yu F và cộng sự (2026). Risk factors associated with postoperative necrosis after digital replantation: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Surgery. doi.org/10.3389/fsurg.2026.1795247