Người say nắng còn tỉnh: cho uống nước muối loãng hoặc dung dịch bù nước từng ngụm nhỏ, không uống ừng ực, không rượu, không nước ngọt đậm

Chỉ cho người còn tỉnh uống, từng ngụm nhỏ nước mát pha chút muối hoặc dung dịch bù nước pha đúng liều; không uống ừng ực, không cho rượu bia, không cho nước ngọt đậm.

Chi phí

Một gói dung dịch bù nước vài nghìn đồng, một nhúm muối với ca nước thì gần như không đáng kể. Khó ở chỗ người đang khát thường uống một hơi thật nhanh, và người nhà hay dỗ bằng nước ngọt cho dễ uống.

Lợi ích

Khuyến cáo xử trí đăng trên Báo Điện tử Chính phủ viết: nếu nạn nhân uống được nước thì cho uống từng ngụm nhỏ nước mát, tốt nhất là nước có bổ sung muối và khoáng chất như nước Oresol pha đúng liều lượng theo hướng dẫn sử dụng. Bệnh viện TWQĐ 108 khuyên uống nước có pha một chút muối hoặc dung dịch oresol, tránh nước ngọt có ga và đồ uống năng lượng. Bài chuyên môn của khoa Cấp cứu chỉ cho uống dung dịch muối natri clorua 0,1% ở mức lả nhiệt nhẹ, còn người tụt huyết áp hoặc nhiều triệu chứng nặng thì truyền dịch qua đường tĩnh mạch. Bài phỏng vấn bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, đăng trên báo Sức khỏe và Đời sống nêu rõ không uống rượu vì rượu gây giãn mạch và dễ mất nước khi ở lâu ngoài trời nắng nóng, kèm mốc bù nước 600–800 ml trước khi vận động và 200 ml mỗi 20 phút.

Ghi chú

Vì sao B: mốc 0,1%, 600–800 ml và 200 ml đọc được, nhưng các mốc đó là hướng dẫn phòng và hướng dẫn điều trị, không phải số đo của một thử nghiệm trên người say nắng tại Việt Nam, và không có văn bản nào quy định một lượng nước duy nhất cho mọi người. Ba cái bẫy hay gặp. Một: pha gói bù nước đặc hơn tờ hướng dẫn cho nhanh khỏi, trong khi pha sai liều làm tăng natri máu, nhất là ở trẻ nhỏ và người già. Hai: cho uống nước ngọt có ga hoặc đồ uống năng lượng vì tiện và mát, trong khi hướng dẫn của Bệnh viện 108 xếp hai loại đó vào nhóm cần tránh. Ba: để người bệnh uống ừng ực rồi nôn, vừa mất thêm nước vừa dễ sặc; chia từng ngụm nhỏ là cách duy nhất kiểm soát được lượng vào. Mục này không có nghĩa là uống càng nhiều càng tốt, hay nước muối thay được việc truyền dịch: nó nói rằng người còn tỉnh thì uống chậm từng ngụm, còn người lú lẫn hoặc nôn liên tục thì phải tới cơ sở y tế.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Một chai nước uống thể thao vài nhân dân tệ.

Nói đơn giản

Chỉ người còn tỉnh mới được uống: nước muối loãng mát hoặc nước uống thể thao, uống từng ít một nhiều lần, mỗi giờ 500 đến 1000 ml. Không uống rượu bia và đồ uống nhiều đường, chúng làm người mất nước thêm. Hạ nhiệt trước rồi mới bù nước; người lơ mơ, nói líu nhíu thì một ngụm cũng không cho.

Lợi ích

CDC Trung Quốc từng ban hành "Hướng dẫn phòng và xử lý khẩn cấp say nắng, say nóng cho công chúng (bản 2014)". Trong đó viết "mỗi giờ uống ít nhất 2 đến 4 cốc nước mát (500 đến 1000 ml), nước không nên quá ấm, uống từng ít một nhiều lần". Còn viết "không uống đồ uống có cồn hoặc nhiều đường. Những đồ uống này làm mất thêm nhiều dịch cơ thể. Đồng thời nên tránh uống đồ uống ướp đá quá lạnh". Với sốc nhiệt thì ghi rõ "không cho người bệnh uống nước". NIOSH Hoa Kỳ: kiệt sức do nóng thì "khuyến khích uống nước mát từng ngụm nhỏ, thường xuyên"; chuột rút do nóng thì cứ 15 đến 20 phút uống một lần nước uống thể thao có đường và chất điện giải, "không dùng viên muối"

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Hướng dẫn bản 2014 của CDC Trung Quốc nói ra nhiều mồ hôi sẽ mất muối và khoáng chất, cần bù lại, nước uống thể thao giúp bù, nên trong nước phải có chút muối. Uống từng ít một nhiều lần cũng là yêu cầu của hướng dẫn này. "Đừng uống đồ ướp đá" cũng từ hướng dẫn này, lý do là sợ co thắt dạ dày, không có bằng chứng định lượng. Đừng hiểu nhầm thành "không được dùng đồ lạnh". Mục 22 (trời nóng chóng mặt buồn nôn thì cởi áo, dội nước hạ nhiệt) nói mấy cách hạ nhiệt. Đó là lau bằng nước mát, ngâm nước lạnh, chườm đá ở đầu, nách, bẹn. Mấy cách này dùng bên ngoài cơ thể, không phải đổ vào miệng. Hạ nhiệt luôn đứng trước bù nước. Người lơ mơ, nói líu nhíu thì một ngụm cũng không cho

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Báo Điện tử Chính phủ, "Cách phòng tránh và xử trí khi say nắng, đột quỵ do nóng" — baochinhphu.vn/cach-phong-tranh-va-xu-tri-khi… ; Bệnh viện TWQĐ 108, "Say nắng, say nóng vẫn là những vấn đề cấp thiết trong mùa hè" (Khoa Cấp cứu) — benhvien108.vn/%E2%80%9C-say-nang-say-nong%E2… ; Bệnh viện Bạch Mai, "Say nắng và bệnh lý thân nhiệt" — bachmai.gov.vn/bai-viet/say-nang-va-benh-ly-t… ; Báo Sức khỏe và Đời sống, "Nắng như đổ lửa, bác sĩ Bạch Mai chỉ cách nhận biết sớm say nắng" — suckhoedoisong.vn/nang-nhu-do-lua-bac-si-bach… . Tra ngày 3/11/2026.