Chảy máu nhiều: ấn mạnh lên vết thương, nếu ở tay chân mà ấn không cầm được máu thì đặt dây ga rô, gọi 115

Ấn mạnh bằng cả hai tay lên đúng vết thương, giữ liên tục và đừng bỏ tay ra xem. Tay hoặc chân vẫn chảy thì đặt dây ga rô sát trên vết thương, ghi giờ đặt lên trước ngực, rồi gọi 115.

Chi phí

Việc cầm máu ban đầu không mất tiền: một miếng vải sạch, một cuộn băng, một sợi dây và một mẩu giấy ghi giờ. Tiền thật nằm ở chuyến xe cấp cứu và ca xử lý vết thương ở bệnh viện, cộng tiền truyền máu nếu mất máu nhiều.

Lợi ích

Quyết định 636/QĐ-BYT 2025 của Bộ Y tế liệt kê các bước cầm máu theo thứ tự, từ ấn chẹn động mạch, băng ép đến ga rô, và chỉ định ga rô gồm vết thương đứt động mạch lớn làm máu chảy ồ ạt, vết thương đã áp dụng biện pháp cầm máu tạm thời mà không kết quả, chi đã bị cắt cụt vẫn chảy máu, chi dập nát quá nhiều không bảo tồn được. Văn bản buộc đặt ga rô sát ngay trên vết thương và để lộ ra ngoài, vết thương lớn cách 5 cm, vết thương nhỏ cách 2 cm, không ga rô chặt quá hoặc lỏng quá, ghi phiếu thời gian đặt và giờ nới rồi đặt trước ngực người bị nạn; nới ga rô chỉ do nhân viên y tế làm. Văn bản cũng ghi đoạn chi bị thiếu máu nuôi quá 60-90 phút sẽ chết hoàn toàn, và người đã đặt ga rô phải được chuyển nhanh tới bệnh viện, tốt nhất bằng xe cấp cứu 115.

Ghi chú

Vì sao B: chỉ định, khoảng cách đặt và mốc 60-90 phút đọc được nguyên văn trong một quyết định của Bộ Y tế, nhưng tài liệu này là tài liệu huấn luyện tại nơi làm việc, không phải phác đồ điều trị vết thương mạch máu, và không có số liệu Việt Nam về tỷ lệ sống theo thời gian đặt ga rô, nên mục dừng ở B. Người sơ cứu hay sập ở ba chỗ. Một: bỏ tay ra xem máu đã ngừng chưa, mỗi lần bỏ là một lần cục máu vừa đông bị bong. Hai: đặt ga rô rồi tự nới vì thấy bàn tay tím hoặc vì sợ hoại tử, trong khi văn bản dành việc nới cho nhân viên y tế. Ba: dùng dây mảnh như dây giày, dây điện, siết qua khớp hoặc trùm vải kín chỗ ga rô, làm tuyến sau không nhìn thấy và không xử lý ưu tiên. Mục này không có nghĩa là vết cắt nhỏ cũng phải ga rô, cũng không có nghĩa ga rô thay được việc đi viện: nó nói rằng ép trực tiếp là bước một, và ga rô chỉ dành cho tay chân đang chảy mà ép không cầm.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Một chiếc garô xoắn vài chục tới hơn một trăm nhân dân tệ, để trong xe và trong túi sơ cứu. Học một lần cách "buộc phía trên vết thương, xoắn tới khi máu ngừng, ghi lại giờ", mất vài phút.

Nói đơn giản

Trước tiên dùng tay hoặc quần áo đè thật chặt, tay chân đè không cầm được thì buộc garô, rồi gọi 120, đã buộc thì không nới ra. Trong số thương binh ngoài chiến trường, buộc garô trước khi sốc thì chín phần mười sống, sau khi sốc mới buộc chỉ một phần mười sống, 5 người cần buộc mà không được buộc đều chết. Buộc phía trên vết thương, xoắn tới khi máu ngừng, ghi lại giờ, đừng dùng dây giày, dây thừng thay thế. Cổ và thân mình chỉ được đè, không được buộc.

Lợi ích

11 trung tâm chấn thương cấp I ở bang Texas (Mỹ) trong 6 năm nhận 1.026 ca tổn thương mạch máu tay chân. Trong đó 181 ca (17,6%) được buộc garô trước khi tới viện. Tính thẳng không điều chỉnh gì, nhóm có garô tử vong 3,9%, nhóm không có 5,2%. Sau khi cân bằng các điều kiện khác (hiệu chỉnh đa biến), buộc garô vẫn liên quan độc lập tới việc sống sót. OR hiệu chỉnh 5,86, khoảng tin cậy 95% từ 1,41 đến 24,47. 232 thương binh ở bệnh viện dã chiến Baghdad: buộc garô trước khi xuất hiện sốc thì 90% sống, sau khi sốc mới buộc chỉ 10%. 5 người cần garô mà không được buộc đều chết, người được buộc sống 87%. Thứ tự là: đè trực tiếp, quần áo, khăn đều được → chảy máu tay chân đè không cầm được thì buộc garô → gọi 120 → không nới ra

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Đừng dùng những thứ mảnh như dây thừng, dây giày làm garô, không siết được động mạch mà còn cứa rách da. Đã buộc garô thì đừng cứ một lúc lại nới ra để "cho máu chảy". Chảy máu ở cổ và thân mình chỉ được đè, không được buộc. Trong số liệu chiến trường kia, bản thân garô không khiến ai bị cắt cụt chi, có 4 ca bị liệt thần kinh thoáng qua. Đồng thuận chuyên gia của bác sĩ cấp cứu Trung Quốc nói giống vậy: ngoài bệnh viện một khi đã dùng thì không khuyến nghị nới ra, trừ khi có cách khác cầm máu triệt để. Chảy máu cánh tay thì buộc ở vùng một phần ba giữa–trên của cánh tay, chảy máu đùi thì buộc ở gốc đùi. Không buộc ở cẳng tay, cẳng chân, khuỷu tay, đầu gối. Đồng thuận khuyên tổng thời gian trước và sau khi tới viện cố gắng đừng quá 2 giờ, nhưng nếu không tới được viện, lại không có cách cầm máu nào khác, thì không tháo cho tới khi có cứu hộ chính quy. Garô tự chế bằng thắt lưng, cà vạt, tay áo, dùng riêng thì rất khó cầm máu, phải kèm một que gậy để xoắn chặt.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Quyết định 636/QĐ-BYT ngày 21/02/2025 ban hành "Tài liệu huấn luyện sơ cứu, cấp cứu tại nơi làm việc" (mục 4.6 phương pháp đặt ga-rô), Bộ Y tế, bản PDF trên cổng Cục Giám định — cucgiamdinh.gov.vn/Portals/1/Quyt%20dnh%20636… . Tra ngày 3/11/2026.