Bị chó, mèo cắn hoặc cào rách da: rửa bằng nước và xà phòng 15 phút, tới cơ sở tiêm chủng tiêm vắc-xin dại trong ngày

Rửa vết cắn dưới vòi nước với xà phòng liên tục 15 phút, sát khuẩn bằng cồn, rồi tới cơ sở tiêm chủng để tiêm vắc-xin dại ngay trong ngày, đừng chờ xem con vật có ốm không.

Chi phí

Một chai nước sạch, xà phòng và 15 phút đứng rửa, sau đó là tiền khám và tiền vắc-xin dại tính theo mũi và theo loại vắc-xin cơ sở tiêm chủng đang có, cộng tiền đi lại cho các lần tiêm sau.

Lợi ích

Viện Pasteur TP.HCM, trong bài cập nhật tháng 11/2024 dẫn Quyết định 1622/QĐ-BYT 2014, hướng dẫn xối rửa kỹ mọi vết cắn hoặc vết cào trong 15 phút bằng nước và xà phòng, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt, không làm dập nát thêm vết thương và tránh khâu kín ngay. Với vết xước, vết cào hoặc chỗ da bị tổn thương do động vật liếm, chỉ định là tiêm vắc-xin dại ngay; vết cắn sâu, nhiều vết, ở đầu mặt cổ hoặc gần thần kinh trung ương thì tiêm thêm huyết thanh kháng dại. Bài viết ghi thời gian ủ bệnh thường 1-3 tháng, tỷ lệ tử vong gần 100% khi đã lên cơn, và việc theo dõi con vật trong 10 ngày; lịch tiêm và số mũi do bác sĩ tại cơ sở tiêm chủng chỉ định.

Ghi chú

Vì sao B: mốc 15 phút, cách sát khuẩn và bảng chỉ định đọc được nguyên văn, nhưng phần lớn nội dung mục này đọc qua bài của Viện Pasteur trích dẫn quyết định 1622 chứ chưa mở bản ký của quyết định, nên mục dừng ở B. Người bị cắn hay sập ở ba chỗ. Một: rửa qua loa một lần rồi lau khô, trong khi hướng dẫn đòi xối rửa liên tục đủ 15 phút mới hạ được lượng vi-rút tại vết cắn. Hai: tới trạm y tế xã gần nhà mà chỗ đó không có vắc-xin dại, được hướng dẫn về theo dõi rồi mất luôn ngày đầu. Ba: đắp lá, bôi nước mắm hoặc đòi khâu kín vết thương cho đẹp, ba việc mà hướng dẫn xếp vào nhóm phải tránh. Mục này không có nghĩa là chỉ vết cắn chảy máu mới phải tiêm: vết cào, vết xước và cả chỗ da bị tổn thương bị liếm cũng thuộc diện tiêm, và quyết định cuối cùng vẫn là của bác sĩ tại cơ sở tiêm chủng.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Rửa vết thương không tốn tiền. Vắc-xin dại cả liệu trình vài trăm nhân dân tệ. Phơi nhiễm độ III còn phải tiêm thêm chế phẩm miễn dịch thụ động phòng dại (tiêm thẳng kháng thể có sẵn vào người), vài trăm tới hơn một nghìn nhân dân tệ. Đắt nhất là chậm trễ.

Nói đơn giản

Bệnh dại một khi đã phát thì tỷ lệ tử vong gần 100%, nên sau khi bị cắn, cả rửa vết thương lẫn tiêm vắc-xin đều không được bỏ. Trước tiên rửa xen kẽ bằng nước xà phòng và nước sạch đang chảy 15 phút, đi tiêm vắc-xin ngay trong ngày. Bị cắn xuyên qua da, chỗ da trầy bị liếm, là phơi nhiễm độ III, còn phải tiêm thêm chế phẩm miễn dịch thụ động. "Chó nhà nuôi, đã tiêm phòng" không làm thay đổi cách xử trí, mức độ tính theo vết thương, không tính theo lai lịch con chó.

Lợi ích

Nguyên văn quy phạm năm 2023 của Cục Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Quốc gia và Uỷ ban Y tế Quốc gia (Trung Quốc): "tỷ lệ tử vong của bệnh dại gần như 100%". Cách xử trí là "dùng nước xà phòng (hoặc chất tẩy rửa có tính kiềm nhẹ khác) và nước sạch chảy có áp lực nhất định, rửa xen kẽ thật kỹ tất cả chỗ bị cắn và bị cào trong khoảng 15 phút". Da trần bị cắn nhẹ, bị cào không chảy máu, là phơi nhiễm độ II, phải tiêm vắc-xin. Vết cắn xuyên thấu, da trầy bị liếm, là phơi nhiễm độ III, "phải xử lý vết thương, tiêm chế phẩm miễn dịch thụ động phòng dại và tiêm vắc-xin dại". WHO: trên thế giới mỗi năm khoảng 59.000 người chết vì bệnh dại, 99% lây từ chó

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Đừng vì "chó nhà nuôi, đã tiêm phòng" mà không xử lý. Quy phạm xét vết thương tới mức nào (mức độ phơi nhiễm), không xét lai lịch con chó. Đừng tự băng kín vết thương. Phương pháp theo dõi con vật 10 ngày chỉ dùng để quyết định có dừng tiêm hay không, không dùng để quyết định có bắt đầu tiêm hay không. Bị động vật hoang dã, dơi cắn, cũng xử lý như vậy. Tự nuôi chó thì tiêm phòng dại cho chó đúng hẹn, ra ngoài thì xích dắt, xem chương 8 mục 30 (nuôi chó phải dắt dây).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Viện Pasteur TP.HCM, "Bệnh dại trên người", cập nhật 04/11/2024, dẫn Quyết định 1622/QĐ-BYT ngày 08/5/2014 của Bộ Y tế về "Hướng dẫn giám sát, phòng chống bệnh dại trên người" — pasteurhcm.gov.vn/news/benh-dai-tren-nguoi-45… . Tra ngày 3/11/2026.