Lên cao nguyên thì tăng độ cao từ từ theo chỗ ngủ (đêm đó ngủ ở độ cao bao nhiêu); triệu chứng nặng lên thì xuống thấp, đừng cố chịu

Cái cần tính là ngủ ở độ cao bao nhiêu, không phải ban ngày đã lên tới đâu. Ngủ ở độ cao từ 2.450 mét trở lên là đã có nguy cơ bị bệnh độ cao. Qua mốc 3.000 mét, mỗi đêm chỗ ngủ chỉ cao thêm tối đa 500 mét, cứ lên thêm 1.000 mét thì nghỉ thêm một ngày cho quen. Đau đầu, buồn nôn thì đừng lên ngủ cao hơn nữa; nghỉ rồi mà vẫn nặng lên thì xuống thấp. Đi loạng choạng, ngồi yên cũng thở dốc: xuống thấp và thở oxy hiệu quả hơn uống thuốc.

Chi phí

Mất thêm một đến hai ngày để cơ thể quen dần. Thuốc phòng là thuốc kê đơn, phải hỏi bác sĩ trước khi đi. Cái khó là lịch trình đã kín mà vẫn chịu chừa ra mấy ngày này.

Lợi ích

Ngủ ở độ cao từ 2.450 mét trở lên là đã có nguy cơ bị bệnh độ cao. Phù não độ cao và phù phổi độ cao (não và phổi bị ứ nước) có thể gây tử vong nếu không kịp xuống thấp. Sách Vàng (Yellow Book) của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đưa ra ba nguyên tắc để tránh thể nặng: biết các triệu chứng sớm và chịu thừa nhận mình bị; khi có triệu chứng, dù nhẹ đến đâu, cũng không lên ngủ ở chỗ cao hơn; nghỉ hoặc điều trị ở cùng độ cao mà triệu chứng vẫn nặng lên thì xuống thấp. Bệnh độ cao cấp thường đỡ nhanh khi xuống thấp từ 300 mét trở lên. Ở vùng hẻo lánh, nghi phù não độ cao thì phải xuống ngay, có dexamethasone và oxy thì dùng kèm. Phù phổi độ cao phần lớn trường hợp phải xuống ngay; xuống thấp và thở oxy đều hiệu quả hơn hẳn uống thuốc

Ghi chú

Cái cần tính là "ngủ ở độ cao bao nhiêu", không phải ban ngày đã lên tới đâu. Có triệu chứng thì không lên ngủ cao hơn nữa; nghỉ rồi vẫn nặng lên thì đi xuống. Đi loạng choạng, tỉnh táo thay đổi, hoặc ngồi yên cũng không thở nổi, có thể là phù não hoặc phù phổi, ở ngoài trời thì phải xuống thấp ngay. Uống thuốc không bằng xuống thấp và thở oxy.

Nguồn · 2

1. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Yellow Book – Du lịch vùng cao và bệnh độ cao: "Any unacclimatized traveler proceeding to a sleeping altitude of ≥2,450 m (≥8,000 ft)—and sometimes lower—is at risk for altitude illness"; tốc độ lên cao "500 m (1,650 ft) per night in sleeping altitude once above 3,000 m (9,800 ft)", mỗi 1.000 mét lên cao thêm một ngày thích nghi; acetazolamide phòng bệnh "125 mg twice a day; 250 mg twice a day if >100 kg body weight"; "If symptoms become worse despite rest or treatment at the same elevation" thì phải xuống thấp; "Never ascend to sleep at a higher altitude when experiencing symptoms of altitude illness, no matter how minor the symptoms seem" "AMS improves rapidly with a descent of 300 m (1,000 ft) or more" "In remote areas, initiate descent for anyone suspected of having HACE" "Descent and oxygen are much more effective treatments than medication". cdc.gov/yellow-book/hcp/environmental-hazards…
2. Wilderness Medical Society (Hội Y học Hoang dã) (2024). Hướng dẫn thực hành lâm sàng về phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị bệnh độ cao cấp (cập nhật 2024). Wilderness & Environmental Medicine. doi.org/10.1016/j.wem.2023.05.013