Xét nghiệm đường huyết lúc đói: từ 45 tuổi, hoặc sớm hơn nếu thừa cân và có yếu tố nguy cơ; kết quả bình thường thì 1 đến 3 năm làm lại

Ở Việt Nam, 7,06% người 18 đến 69 tuổi đã mắc đái tháo đường và 11% đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường. Một lần xét nghiệm đường huyết lúc đói chỉ vài chục nghìn đồng. Ngưỡng thừa cân áp dụng cho người Việt là BMI từ 23, không phải 25.

Chi phí

Xét nghiệm đường huyết lúc đói khoảng 21.500 đồng theo giá bảo hiểm ở bệnh viện công, 30.000 đến 80.000 đồng nếu làm dịch vụ. HbA1c khoảng 101.000 đồng theo giá bảo hiểm, 150.000 đến 300.000 đồng nếu làm dịch vụ. Đi lấy máu một lần là xong.

Lợi ích

Theo Điều tra STEPS 2021 của Bộ Y tế, 7,06% người Việt Nam từ 18 đến 69 tuổi mắc đái tháo đường típ 2, ước tính toàn quốc khoảng 4,6 triệu người; 11% ở giai đoạn tiền đái tháo đường. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2 của Bộ Y tế, ban hành kèm Quyết định 5481/QĐ-BYT năm 2020, chỉ định xét nghiệm cho người trưởng thành ở bất kỳ tuổi nào thừa cân hoặc béo phì (BMI từ 23 kg/m²) mà có kèm một trong các yếu tố nguy cơ sau: bố mẹ, anh chị em ruột hoặc con đẻ bị đái tháo đường; đã có bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch; tăng huyết áp từ 140/90 mmHg hoặc đang điều trị tăng huyết áp; HDL cholesterol dưới 35 mg/dL (0,9 mmol/L) và/hoặc triglyceride trên 250 mg/dL (2,8 mmol/L); hội chứng buồng trứng đa nang; ít hoạt động thể lực; các tình trạng liên quan đến kháng insulin như dấu gai đen. Ngoài ra, tất cả mọi người từ 45 tuổi trở lên đều nên xét nghiệm, không cần thừa cân. Kết quả bình thường thì làm lại trong vòng 1 đến 3 năm, hoặc sớm hơn tùy kết quả ban đầu và các yếu tố nguy cơ. Phân loại BMI theo Quyết định 2892/QĐ-BYT năm 2022: 18,5 đến 22,9 là bình thường, 23 đến 24,9 là thừa cân, 25 đến 29,9 là béo phì độ I. Khuyến cáo của Mỹ (USPSTF 2021) lấy mốc 35 tuổi cho người thừa cân, hạ ngưỡng BMI xuống 23 với người gốc Á; Hướng dẫn của Bộ Y tế chọn mốc 45 tuổi cho người cân nặng bình thường.

Ghi chú

Chỉ số BMI tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Phát hiện tiền đái tháo đường không có nghĩa là phải uống thuốc ngay; giảm cân, ăn ít hơn và vận động nhiều hơn làm giảm rõ nguy cơ chuyển thành đái tháo đường. Bảo hiểm y tế không chi trả cho việc tự đi khám sàng lọc khi cơ thể hoàn toàn bình thường, chưa có triệu chứng; đi tầm soát tự nguyện thì tự trả. Giá cụ thể còn tuỳ cơ sở, số nêu trên là mức tham khảo.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Đường huyết lúc đói hơn chục nhân dân tệ. HbA1c vài chục nhân dân tệ. Tới bệnh viện lấy máu một lần là xong.

Nói đơn giản

Bỏ vài chục nhân dân tệ lấy một ống máu, là phát hiện được tiền đái tháo đường khi chưa có chút triệu chứng nào. Khuyến nghị tầm soát chính thức của Mỹ là: người từ 35 đến 70 tuổi, thừa cân hoặc béo phì thì đi xét nghiệm. Kết quả bình thường thì ba năm xét nghiệm lại một lần. Mỹ tính thừa cân từ chỉ số khối cơ thể (BMI) 25, với người gốc Á hạ xuống 23, tiêu chuẩn Trung Quốc là từ 24 đã tính thừa cân.

Lợi ích

Nhóm Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ (USPSTF) là cơ quan chính thức đưa ra khuyến nghị tầm soát ở Mỹ. Khuyến nghị hiện nay của họ là: tầm soát tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 cho người lớn từ 35 đến 70 tuổi bị thừa cân hoặc béo phì, dù không có chút triệu chứng nào. Thừa cân là BMI ≥ 25, béo phì là BMI ≥ 30. Với người Mỹ gốc Á, họ khuyên hạ ngưỡng xuống BMI ≥ 23, vì cùng một BMI, người gốc Á có nguy cơ đái tháo đường cao hơn. Tiêu chuẩn ngành của Trung Quốc là: BMI từ 24,0 đến dưới 28,0 là thừa cân, ≥ 28,0 là béo phì. Mức khuyến nghị của điều này là B. Khuyến nghị còn ghi rõ: "với người lớn có đường huyết bình thường, tầm soát 3 năm một lần là hợp lý"

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Phát hiện tiền đái tháo đường không có nghĩa là phải uống thuốc ngay. Ăn bớt, vận động nhiều, giảm chút cân, nguy cơ mắc đái tháo đường giảm được ba đến sáu phần mười. Trong điều tra toàn quốc năm 2018, chỉ 36,7% người lớn mắc đái tháo đường ở Trung Quốc biết mình có bệnh, so với năm 2013 không khá hơn rõ rệt. Mức giảm đó, phát hiện rồi thay đổi thế nào, bao lâu kiểm tra lại, xem chương 2 mục 45 (phát hiện tiền đái tháo đường).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 4

1. Quyết định 5481/QĐ-BYT ngày 30/12/2020 của Bộ Y tế ban hành tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2", thay thế Quyết định 3319/QĐ-BYT ngày 19/07/2017. Mục 1.2 nguyên văn: "Người trưởng thành ở bất kỳ tuổi nào có thừa cân hoặc béo phì (BMI ≥ 23 kg/m2) và có kèm một trong số các yếu tố nguy cơ sau…"; "Tất cả mọi người từ 45 tuổi trở lên"; "Nếu các kết quả bình thường, xét nghiệm sẽ được làm lại trong vòng 1- 3 năm sau hoặc ngắn hơn tùy theo kết quả ban đầu và các yếu tố nguy cơ." canhgiacduoc.org.vn/SiteData/3/UserFiles/HD%2…
2. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thừa Thiên Huế, dẫn Điều tra STEPS 2021 của Bộ Y tế: "tỷ lệ ĐTĐ týp 2 chiếm tỷ lệ 7,06%, toàn quốc ước tính có 4.600.000 người". cdc.hue.gov.vn/hoat-dong-don-vi/dieu-tra-yeu-…
3. Quyết định 2892/QĐ-BYT (2022), Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì, bảng phân loại BMI cho người châu Á. viendinhduongtphcm.org/Media/Tin-tuc-su-kien/…
4. US Preventive Services Task Force (2021). Screening for Prediabetes and Type 2 Diabetes. uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/reco…