Đừng đem "mất một quả thận cũng chẳng sao" ra đổi lấy tiền: quả còn lại phải làm thay việc của hai quả, 86% người từng bán thận nói sức khoẻ kém đi

Ở Mỹ, người hiến thận chính quy đã qua sàng lọc nhiều lớp trước khi hiến, sau 15 năm có 31 trên 10.000 người đi tới suy thận giai đoạn cuối. Người khoẻ mạnh tương tự nhưng không hiến là 4 trên 10.000 người. Một nhóm người bán thận ở Ấn Độ, 6 năm sau 86% nói sức khoẻ kém đi, ba phần tư vẫn còn nợ.

Chi phí

Không tốn tiền. Chỉ cần tính rõ bài toán này trước.

Lợi ích

Mỹ so sánh 96.217 người hiến thận khi còn sống với 20.024 người khoẻ mạnh tương đương nhưng không hiến. Nhóm sau lấy từ Điều tra Quốc gia về Sức khoẻ và Dinh dưỡng Hoa Kỳ (NHANES III). Rồi xem nguy cơ ước tính đi tới suy thận giai đoạn cuối trong 15 năm sau khi hiến. Người hiến là 30,8 trên 10.000 người, khoảng tin cậy 95% từ 24,3 đến 38,5. Người khoẻ không hiến là 3,9 trên 10.000 người, khoảng tin cậy 95% từ 0,8 đến 8,9, P < 0,001. Suy thận giai đoạn cuối có tên chuyên môn là bệnh thận giai đoạn cuối (ESRD); tới bước này phải sống nhờ lọc máu hoặc ghép thận. Nguy cơ ước tính đi tới ESRD trong cả đời: người hiến 90 trên 10.000 người, dân số chung chưa qua sàng lọc 326 trên 10.000 người, người khoẻ không hiến 14 trên 10.000 người. Na Uy cũng làm một phép so sánh. Một bên là 1.901 người hiến thận, trung vị theo dõi 15,1 năm. Bên kia là 32.621 người đối chứng đủ điều kiện hiến, trung vị theo dõi 24,9 năm. Người hiến thận có tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn khoảng ba phần mười (HR = 1,30, khoảng tin cậy 95% từ 1,11 đến 1,52). Tử vong do tim mạch cao hơn khoảng bốn phần mười (HR = 1,40, từ 1,03 đến 1,91). Đi tới ESRD cao hơn khoảng mười lần (HR = 11,38, từ 4,37 đến 29,6). Tỷ lệ mắc ESRD chung của nhóm người hiến này là 302 trên một triệu người. Ở Mỹ có thêm 3.698 người hiến thận, trong đó 11 người bị ESRD, tương đương 180 ca trên một triệu người-năm quan sát, cùng thời kỳ dân số chung là 268 ca. Trong nhóm này có 255 người quay lại tái khám, trung bình 12,2 ± 9,2 năm sau khi hiến. Trong đó 85,5% có chức năng lọc của thận GFR ≥ 60 ml/phút/1,73 m²; 60 là giới hạn dưới bình thường trên lâm sàng. 32,1% bị tăng huyết áp. 12,7% có protein niệu (protein rò ra nước tiểu). Ở Chennai, Ấn Độ, khảo sát 305 người bán thận, trung bình 6 năm sau khi bán: 96% bán để trả nợ, trung bình nhận được 1.070 đô la Mỹ. Sau khi cắt thận, thu nhập gia đình trung bình giảm một phần ba (P < 0,001), số người sống dưới chuẩn nghèo tăng lên, ba phần tư vẫn còn nợ lúc khảo sát. 86% nói sức khoẻ kém hơn trước khi cắt thận, 79% không khuyên người khác bán thận

Ghi chú

Còn tranh cãi: nghiên cứu của Ibrahim lấy người bình thường làm đối tượng so sánh. Kết luận của nó là khả năng sống sót, và nguy cơ đi tới suy thận giai đoạn cuối (ESRD), của người hiến thận đều tương đương người bình thường. Muzaale và Mjøen đổi đối tượng so sánh thành người "khoẻ như nhau, đủ điều kiện hiến thận như nhau", thì nguy cơ cao lên rõ. Khác biệt nằm ở chỗ so với ai, không nằm ở người hiến. Cả ba nghiên cứu đều đồng ý nguy cơ tuyệt đối không lớn (15 năm 30,8/10.000, tức 30,8 người trong 10.000 người). Vì vậy trọng điểm không phải "hiến thận rất nguy hiểm", mà là hai chuyện khác. Quả thận còn lại thật sự phải trả giá: tỷ lệ tăng huyết áp và protein niệu nằm ngay đó. Mọi con số này đều đến từ những người được sàng lọc trước mổ, có người tái khám sau mổ, có chuyện thì quay lại bệnh viện được. Bán thận chợ đen thì không có thứ nào trong ba thứ đó; cuộc khảo sát lại ở Ấn Độ cho thấy một kết cục khác. Các nghiên cứu gốc chỉ cho tới tự báo sức khoẻ kém đi, protein niệu, tăng huyết áp và tỷ lệ mắc suy thận giai đoạn cuối, không có con số kiểu "bao nhiêu người phải nằm liệt giường", ở đây không bịa thêm. Giới hạn họ hàng khi hiến hợp pháp, tiền phạt và trách nhiệm hình sự xem chương 9 mục 22 (không bán nội tạng của mình). Người đã phải lọc máu thì thanh toán trực tiếp khác tỉnh và thuốc dùng lâu dài xem chương 16 mục 1 và 2 (uống đủ thuốc theo chỉ định, đăng ký khám bệnh mạn tính, bệnh đặc biệt ngoại trú ở nơi khác)

Nguồn · 4

1. Muzaale AD, Massie AB, Wang MC, Montgomery RA, McBride MA, Wainright JL, Segev DL (2014). Risk of end-stage renal disease following live kidney donation. JAMA, 311(6), 579-586. doi.org/10.1001/jama.2013.285141
2. Mjøen G, Hallan S, Hartmann A, et al. (2014). Long-term risks for kidney donors. Kidney International, 86(1), 162-167. doi.org/10.1038/ki.2013.460
3. Ibrahim HN, Foley R, Tan L, et al. (2009). Long-term consequences of kidney donation. New England Journal of Medicine, 360(5), 459-469. doi.org/10.1056/NEJMoa0804883
4. Goyal M, Mehta RL, Schneiderman LJ, Sehgal AR (2002). Economic and health consequences of selling a kidney in India. JAMA, 288(13), 1589-1593. doi.org/10.1001/jama.288.13.1589