Nước tiểu có máu nhìn thấy được, dù không đau và hôm sau đã sạch, vẫn phải đi khám một lần

Trong dữ liệu 4.915 ca ung thư bàng quang ở Anh, người từ 60 tuổi đi khám vì tiểu ra máu nhìn thấy được thì 2,8% hoá ra là ung thư bàng quang; nhóm 40 đến 59 tuổi là 1,2%. Tỷ lệ không cao, nhưng đủ để phải đi khám, và chi phí ban đầu chỉ vài trăm nghìn đồng.

Chi phí

Tổng phân tích nước tiểu khoảng 30.000 đến 100.000 đồng; siêu âm hệ tiết niệu khoảng 150.000 đến 250.000 đồng. Nếu bác sĩ thấy cần thì soi bàng quang, khoảng 1.900.000 đồng theo giá dịch vụ ở bệnh viện công (Bệnh viện Bình Dân niêm yết 1.931.000 đồng cho nội soi bàng quang ống mềm không sinh thiết), cao hơn ở cơ sở tư.

Lợi ích

Nghiên cứu của Price và cộng sự dùng hồ sơ điện tử của các phòng khám đa khoa ở Anh, so 4.915 người bị ung thư bàng quang với 21.718 người đối chứng. Ở người có đái máu nhìn thấy được, xác suất sau đó được chẩn đoán ung thư bàng quang là 2,8% ở nhóm từ 60 tuổi (khoảng tin cậy 95%: 2,5 đến 3,1) và 1,2% ở nhóm 40 đến 59 tuổi (0,6 đến 2,3). Đái máu chỉ thấy được dưới kính hiển vi cũng có ý nghĩa: tỷ số chênh so với người không có máu trong nước tiểu là 20 (12 đến 33), với xác suất 1,6% ở nhóm từ 60 tuổi (1,2 đến 2,1). Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) hướng dẫn: nước tiểu có máu phải đi khám vì có thể là dấu hiệu ung thư, kể cả khi không có triệu chứng nào khác, là lần đầu tiên, lượng rất ít, hoặc khi bạn không chắc đó có phải máu hay không. Ở Việt Nam, theo GLOBOCAN 2024, ung thư bàng quang ở nam giới có 2.651 ca mới và 1.500 ca tử vong, đứng thứ 14 trong các ung thư ở nam.

Ghi chú

"Không đau" không phải lý do để bỏ qua. Đau khi đi tiểu, tiểu rắt, sốt thì có thể là nhiễm trùng đường tiểu; đau quặn từng cơn từ vùng thắt lưng lan xuống bẹn, đau đến mức không ngồi yên được thì có thể là sỏi thận. Nhưng đừng tự chẩn đoán cho mình: cứ để bác sĩ khám. Cũng đừng tự loại trừ vì những lý do hay gặp: đang trong kỳ kinh, vừa ăn củ dền, vừa đổi thuốc, đang uống thuốc chống đông — những thứ này có thể làm nước tiểu đỏ, nhưng không ai tự xác định được là do chúng. Ở Việt Nam, đái máu còn rất hay gặp do sỏi thận và nhiễm trùng đường tiểu, và đây là lý do phổ biến hơn ung thư bàng quang rất nhiều; nhưng chính vì thế mà người bệnh hay chủ quan bỏ qua lần đái máu duy nhất — trong khi ung thư bàng quang thường biểu hiện đúng như vậy: tiểu ra máu một lần, không đau, rồi không còn thấy máu trong nước tiểu. Lợi ích ở đây được ghi là "vừa" vì nghiên cứu chỉ cho biết xác suất phát hiện bệnh, không cho biết khám sớm làm giảm bao nhiêu ca tử vong. Ở Việt Nam, tổng phân tích nước tiểu và siêu âm hệ tiết niệu được bảo hiểm y tế chi trả khi đi khám đúng tuyến và có chỉ định của bác sĩ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Xét nghiệm nước tiểu thường quy vài chục nhân dân tệ, siêu âm hệ tiết niệu một đến hai trăm nhân dân tệ. Nếu bác sĩ thấy cần thì soi bàng quang thêm, khoảng một nghìn nhân dân tệ.

Nói đơn giản

Theo hồ sơ khám ngoại trú ở Anh, người từ 60 tuổi trở lên có máu trong nước tiểu nhìn thấy bằng mắt, cuối cùng phát hiện ung thư bàng quang khoảng 2,8%. Người 40 đến 59 tuổi khoảng 1,2%. Con số này không cao, nhưng đủ cao để bắt buộc phải đi khám một lần. Dù chỉ bị một lần, lượng ít, không đau, cũng phải đi khám.

Lợi ích

Ở Anh có một nghiên cứu dùng hồ sơ bệnh án điện tử của phòng khám đa khoa cộng đồng (chăm sóc ban đầu), 4.915 ca ung thư bàng quang so với 21.718 người đối chứng. Trong số người có máu trong nước tiểu nhìn thấy bằng mắt, tỷ lệ cuối cùng thật sự bị ung thư bàng quang như sau. Từ 60 tuổi trở lên là 2,8%, khoảng tin cậy 95% từ 2,5 đến 3,1. Từ 40 đến 59 tuổi là 1,2%, khoảng tin cậy từ 0,6 đến 2,3. Tỷ lệ này có tên chuyên môn là giá trị dự báo dương tính. Máu trong nước tiểu chỉ thấy dưới kính hiển vi cũng có ý nghĩa như vậy: tỷ số chênh là 20, khoảng tin cậy 95% từ 12 đến 33. Với người từ 60 tuổi trở lên, tỷ lệ này là 1,6%, khoảng tin cậy từ 1,2 đến 2,1. Hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS) nói máu trong nước tiểu có thể là dấu hiệu ung thư, phải đi kiểm tra. Dù không có triệu chứng nào khác, dù là lần đầu, dù lượng ít, đều phải hẹn bác sĩ sớm

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

"Không đau" không phải lý do để bỏ qua. NHS ghi rõ: nước tiểu có máu thì hẹn bác sĩ sớm, dù không có triệu chứng khác, dù là lần đầu, dù lượng ít, dù không chắc có phải máu không. Tiểu buốt, tiểu nhiều lần, sốt thì có thể là nhiễm trùng đường tiểu. Đau quặn từng cơn từ hông lan xuống bẹn, ngồi đứng không yên thì có thể là sỏi. Nhưng NHS cũng dặn đừng tự kết luận, để bác sĩ xem. Màu đỏ thấy trong kỳ kinh, vừa ăn củ dền, vừa đổi thuốc mới thì nước tiểu đỏ chưa chắc là máu. Người đang uống thuốc chống đông cũng đừng tự cho là do thuốc; đây là lời khuyên của tác giả, nghiên cứu trên không tính riêng nhóm này. Lợi ích ghi "nhỏ" vì chỉ có tỷ lệ phát hiện, không có con số "khám sớm giảm được bao nhiêu tử vong".

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 4

1. Price SJ, Shephard EA, Stapley SA, Barraclough K, Hamilton WT (2014). Non-visible versus visible haematuria and bladder cancer risk: a study of electronic records in primary care. British Journal of General Practice 64(626):e584-e589. doi.org/10.3399/bjgp14X681409
2. NHS. Blood in urine: "Blood in your pee must be checked out because it can be a sign of cancer", "But do not self-diagnose". nhs.uk/symptoms/blood-in-urine/
3. NHS. Symptoms of bladder cancer: "You have blood in your pee, even if: you do not have any other symptoms; it's the first time it's happened; there's only a small amount of blood; you're not sure if it's blood". nhs.uk/conditions/bladder-cancer/symptoms/
4. Global Cancer Observatory (IARC, GLOBOCAN 2024). Viet Nam fact sheet: bàng quang ở nam 2.651 ca mới, 1.500 ca tử vong. gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/po…