Đã từng có hành vi nguy cơ thì đi xét nghiệm HIV một lần

Xét nghiệm HIV là tự nguyện và kết quả được giữ bí mật theo luật. Dương tính không phải bản án: uống thuốc đều để virus dưới ngưỡng phát hiện thì không lây cho bạn tình. Trong nghiên cứu PARTNER, 782 cặp đồng tính nam có một người nhiễm, không có ca nào lây cho bạn tình.

Chi phí

Thường không mất tiền nếu làm ở cơ sở thuộc chương trình phòng, chống HIV/AIDS. Khó nhất là bước đi xét nghiệm.

Lợi ích

Xét nghiệm sớm có ý nghĩa thật vì điều trị kháng vi rút hiện nay có thể đưa virus xuống dưới ngưỡng phát hiện. Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định người nhiễm HIV uống thuốc kháng vi rút đều đặn và có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện thì không lây HIV cho bạn tình. Nghiên cứu PARTNER theo dõi 782 cặp đồng tính nam trong đó một người nhiễm HIV và một người không, tổng cộng 1.593 cặp-năm, ghi nhận 76.088 lần quan hệ không dùng bao cao su và 15 ca nhiễm mới. Sau khi so sánh gen của virus, cả 15 ca đều không đến từ bạn tình trong cặp, tức số ca lây trong cặp là 0. Ở Việt Nam, đến hết năm 2024 có 245.762 người nhiễm HIV còn sống và riêng năm 2024 phát hiện 13.351 ca mới.

Pháp luật Việt Nam

Theo Luật Phòng, chống HIV/AIDS, việc xét nghiệm HIV là tự nguyện (Điều 27) và thông tin về người nhiễm HIV được giữ bí mật (Điều 30). Việc xét nghiệm HIV ở Việt Nam là tự nguyện, trừ một số ngành nghề đặc thù như quân đội, công an, phi công theo quy định riêng; người dưới 15 tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự cần có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Luật cũng cấm phân biệt đối xử với người nhiễm HIV trong việc làm, học tập, khám chữa bệnh và hôn nhân; đồng thời người nhiễm HIV có nghĩa vụ thông báo tình trạng của mình cho người mà mình có quan hệ tình dục hoặc sẽ kết hôn.

Ghi chú

Cần lưu ý giai đoạn cửa sổ: khoảng thời gian sau khi nhiễm mà xét nghiệm có thể chưa phát hiện được HIV. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế (Quyết định 5968/QĐ-BYT năm 2021), người đang trong giai đoạn cửa sổ phải xét nghiệm lại sau 3 tháng, còn nhóm nguy cơ cao thì xét nghiệm lại sau 6 tháng. Nếu tự xét nghiệm bằng que thử mua ở hiệu thuốc: kết quả âm tính trong vòng vài tuần đầu sau phơi nhiễm chưa loại trừ được nhiễm HIV, và kết quả dương tính không phải là chẩn đoán — phải đến cơ sở y tế làm xét nghiệm khẳng định. Về chi phí: xét nghiệm tại trung tâm y tế dự phòng/CDC tỉnh hoặc phòng khám HIV thường miễn phí; làm dịch vụ ở bệnh viện thì có thể phải trả phí hoặc được bảo hiểm y tế chi trả tuỳ đối tượng, nên hỏi trước.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Đi một chuyến tới trung tâm kiểm soát bệnh tật hoặc cơ sở y tế được chỉ định, lấy một ống máu. Cái khó là bước mở lời xin xét nghiệm.

Nói đơn giản

Xét nghiệm HIV ở trung tâm kiểm soát bệnh tật (Trung Quốc) không mất tiền. Không có sự đồng ý của bạn, không đơn vị hay cá nhân nào được công khai tên, địa chỉ, nơi làm việc và bệnh sử của bạn. Có kết quả dương tính cũng không phải bản án tử: người uống thuốc đều đặn để virus bị ức chế tới mức không đo được thì không lây cho bạn tình nữa. Trong nghiên cứu, giữa những cặp như vậy không có một ca lây nào.

Lợi ích

Điều 23 "Điều lệ phòng chống AIDS" (Trung Quốc) ghi rõ: cơ quan y tế cấp huyện trở lên sẽ chỉ định một số cơ sở y tế. Các cơ sở này "phải cung cấp miễn phí tư vấn và xét nghiệm sàng lọc ban đầu cho người tự nguyện tư vấn, xét nghiệm AIDS". Ý nghĩa của xét nghiệm sớm không phải để yên tâm: điều trị kháng virus hiện nay ức chế được virus tới mức không phát hiện được. Cách nói của Tổ chức Y tế Thế giới là "người nhiễm đang điều trị kháng virus và có tải lượng virus không phát hiện được sẽ không lây HIV cho bạn tình". Nghiên cứu PARTNER theo dõi 782 cặp đồng giới, mỗi cặp có một người nhiễm, một người không nhiễm; tên chuyên môn là bất tương hợp huyết thanh. Tổng cộng 1.593 cặp-năm (cộng số năm theo dõi của từng cặp). Trong thời gian đó có tổng cộng 76.088 lần quan hệ không dùng bao, xuất hiện 15 ca nhiễm mới. Sau khi so sánh gen virus bằng phân tích phát sinh loài, cả 15 ca này đều không đến từ bạn tình, lây giữa hai người trong cặp bằng không. Điều 39 Điều lệ quy định: "Không có sự đồng ý của bản thân hoặc người giám hộ, không đơn vị hay cá nhân nào được công khai tên, địa chỉ, nơi làm việc, chân dung, hồ sơ bệnh sử và các thông tin khác có thể suy ra danh tính cụ thể của người nhiễm HIV, người bệnh AIDS và gia đình họ."

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Giai đoạn cửa sổ quyết định xét nghiệm lúc nào mới có giá trị. Cách nói của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc): xét nghiệm axit nucleic phát hiện được sau khoảng 1 tuần, xét nghiệm kết hợp kháng nguyên – kháng thể thế hệ thứ tư sau khoảng 2 tuần, xét nghiệm kháng thể thế hệ thứ ba sau khoảng 3 tuần. Nên xét nghiệm sau ít nhất 2 tuần, rồi cách 2 đến 4 tuần xét nghiệm lại một lần. Sau lần có hành vi nguy cơ cao cuối cùng đủ 3 tháng, loại trừ được nhiễm với độ chắc chắn trên 99,99%. Que tự xét nghiệm báo dương tính không có nghĩa là đã chẩn đoán, phải đến trung tâm kiểm soát bệnh tật hoặc cơ sở chính quy làm lại. Điều 3 Điều lệ ghi rõ không đơn vị hay cá nhân nào được kỳ thị người nhiễm và gia đình họ; các quyền về hôn nhân, việc làm, khám chữa bệnh, đi học được pháp luật bảo vệ. Điều 38 đồng thời quy định người nhiễm có nghĩa vụ "kịp thời báo cho người có quan hệ tình dục với mình biết việc mình đã nhiễm hoặc phát bệnh". Sàng lọc ba bệnh khi mang thai và chặn lây truyền mẹ con xem chương 27

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) số 64/2006/QH11, sửa đổi bởi Luật số 71/2020/QH14 (hiệu lực 1/7/2021): Điều 27 xét nghiệm HIV trên cơ sở tự nguyện (từ đủ 15 tuổi được tự yêu cầu; dưới 15 tuổi cần văn bản đồng ý của người đại diện), Điều 28 là điều quy định các trường hợp xét nghiệm bắt buộc, Điều 30 là điều quy định việc thông báo kết quả dương tính và tiếp cận thông tin người nhiễm — không phải điều bảo mật chung. vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&…
2. Rodger AJ, Cambiano V, Bruun T và cộng sự (2019). Risk of HIV transmission through condomless sex in serodifferent gay couples with the HIV-positive partner taking suppressive antiretroviral therapy (PARTNER): final results of a multicentre, prospective, observational study. The Lancet 393(10189):2428-2438. doi.org/10.1016/S0140-6736(19)30418-0
3. Quyết định 5968/QĐ-BYT năm 2021 về Hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS: người nghi ngờ trong giai đoạn cửa sổ cần xét nghiệm lại sau 3 tháng, nhóm nguy cơ cao xét nghiệm lại sau 6 tháng.