Khi trầm cảm hoặc có ý nghĩ tự tử: gọi tổng đài, và đừng để thuốc ngủ hay thuốc trừ sâu trong nhà

Lấy bớt thứ gây chết ra khỏi tầm tay là cách phòng tự tử có bằng chứng mạnh nhất: siết thuốc giảm đau giảm 43% ca tự tử liên quan, lắp rào chắn ở nơi hay có người nhảy giảm 86%. Nên trong nhà đừng để thuốc ngủ, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ. Khi có ý nghĩ tự tử, gọi 1900 1267 hoặc 115.

Chi phí

Không mất tiền. Gọi một cuộc điện thoại, và cất thuốc ngủ, thuốc trừ sâu ra khỏi nhà hoặc khóa lại.

Lợi ích

Tổng quan của Zalsman và cộng sự, rà soát 10 năm nghiên cứu về phòng chống tự tử: các biện pháp hạn chế tiếp cận phương tiện gây chết có bằng chứng ngày càng mạnh. Sau khi siết chặt quy định về thuốc giảm đau, số ca tự tử liên quan đến thuốc giảm đau giảm 43%. Ở những địa điểm thường có người nhảy, sau khi lắp rào chắn, số ca giảm 86% (khoảng tin cậy 79% đến 91%). Các chương trình giáo dục nhận thức trong trường học giảm khoảng 55% số lần tự tử không thành (OR 0,45; 0,24 đến 0,85). Thuốc điều trị trầm cảm và liệu pháp tâm lý là một mắt xích quan trọng của dự phòng tự tử.

Ghi chú

Vì sao xếp mức B: phần lớn bằng chứng về hạn chế phương tiện là nghiên cứu sinh thái, tức là so sánh con số trước và sau khi ban hành chính sách, chứ không phải thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên; còn bản thân đường dây nóng thì chưa có bằng chứng là làm giảm số người chết. Ở Việt Nam chưa có tổng đài phòng chống tự tử quốc gia trực 24/7 như số 988 của Mỹ hay 12356 của Trung Quốc, nên phải biết nhiều số: 115 là cấp cứu y tế, gọi khi đã uống thuốc hoặc bị thương; 1900 1267 là đường dây cấp cứu trầm cảm của Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, có kết nối với 115; 096.306.1414 là đường dây Ngày mai, tư vấn tâm lý miễn phí nhưng chỉ trực buổi chiều đến tối; 111 là tổng đài bảo vệ trẻ em, trực 24/7, dùng khi nạn nhân là trẻ em hoặc bị bạo hành. Ở Hà Nội và các tỉnh, có thể đến khoa cấp cứu của bệnh viện tâm thần tỉnh hoặc bệnh viện đa khoa gần nhất. Việc quan trọng nhất vẫn là khoảng cách vật lý: cơn thôi thúc tự tử thường chỉ kéo dài vài phút đến vài giờ, nên chỉ cần thứ gây chết ở xa tầm tay một chút là đã can thiệp. Ở nông thôn Việt Nam, thứ nguy hiểm nhất thường không phải thuốc ngủ mà là thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ để trong nhà kho hoặc gầm nhà: paraquat và 2,4-D đã bị loại khỏi danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép dùng từ năm 2017 theo Quyết định 278/QĐ-BNN-BVTV, nhưng thuốc mua từ trước vẫn có thể còn trong nhà. Hãy đổ bỏ đúng quy định, hoặc khóa tủ, và không để người đang trầm cảm sống một mình với thuốc trong nhà.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Gọi một cuộc điện thoại. Ngoài ra khoá tủ thuốc lại, không để thuốc trừ sâu trong nhà.

Nói đơn giản

Cất những thứ có thể lấy mạng người ra xa tầm tay: bằng chứng cho cách làm này ngày càng mạnh. Sau khi siết quản lý thuốc giảm đau, số ca tự tử liên quan giảm 43%. Những nơi hay có người nhảy lầu được lắp rào chắn thì giảm 86%. Vì vậy trong nhà đừng tích trữ thuốc ngủ và thuốc trừ sâu. Lúc nghĩ quẩn thì gọi 12356 trước, số dùng chung cả nước, mỗi ngày mở ít nhất 18 tiếng.

Lợi ích

Một bài tổng quan rà lại có hệ thống các nghiên cứu trong gần 10 năm: bằng chứng cho việc hạn chế người ta tiếp cận phương tiện gây chết người ngày càng mạnh. Sau khi siết quản lý thuốc giảm đau, số ca tự tử liên quan đến thuốc giảm đau giảm 43%. Những địa điểm hay có người nhảy lầu được lắp rào chắn thì giảm 86% (từ 79% đến 91%, trong ngoặc là khoảng tin cậy của con số này). Các chương trình nhận thức tổ chức trong trường học làm số ca tự tử không thành giảm khoảng 55% (OR = 0,45, khoảng tin cậy 95% từ 0,24 đến 0,85). Thuốc và liệu pháp tâm lý điều trị trầm cảm là một phần quan trọng của phòng ngừa tự tử. Từ ngày 1/5/2025, ở Trung Quốc gọi 12356 từ bất cứ đâu trong cả nước đều kết nối được đường dây hỗ trợ tâm lý, mỗi ngày mở không dưới 18 tiếng

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp B vì: bằng chứng về hạn chế phương tiện phần lớn là nghiên cứu sinh thái, tức là so số liệu trước và sau khi có chính sách. Bản thân đường dây nóng chưa có bằng chứng làm giảm tỷ lệ tử vong. Cơn thôi thúc tự tử thường chỉ kéo dài vài phút đến vài giờ; dời thứ có thể gây chết người ra xa một bước đã là một cách can thiệp. Số liệu về khoảng thời gian này, và kết cục lâu dài sau một lần tự tử không thành, xem chương 1 mục 32 (ý nghĩ tự tử vừa nhen lên thì nói ngay với một người bên cạnh). Được cứu sống rồi sẽ để lại những gì, xem chương 1 mục 33.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 4

1. Zalsman G và cộng sự (2016). Suicide prevention strategies revisited: 10-year systematic review. Lancet Psychiatry 3(7):646-659. doi.org/10.1016/S2215-0366(16)30030-X
2. Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, tổng đài 1900 1267 (website bệnh viện xác nhận là tổng đài hướng dẫn, đặt lịch, tư vấn và kết nối với Trung tâm Cấp cứu 115; bệnh viện không công bố giờ trực riêng của tổng đài, nên đừng coi là 24/7) bvtt-tphcm.org.vn/tong-dai-19001267-tong-dai-…
3. Đường dây nóng Ngày mai 096.306.1414, hỗ trợ tâm lý miễn phí qua điện thoại, mở từ tháng 5/2021, trực 13:00 đến 20:30 các ngày thứ Tư đến Chủ nhật — không trực 24/7 duongdaynongngaymai.vn/
4. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, trực 24/7.