Phụ nữ từ 30 tuổi sàng lọc ung thư cổ tử cung, ưu tiên xét nghiệm HPV

Trong một thử nghiệm ở nông thôn Ấn Độ, phụ nữ 30 đến 59 tuổi chỉ làm xét nghiệm HPV một lần đã giảm khoảng một nửa nguy cơ chết vì ung thư cổ tử cung. Nguy cơ phát hiện ung thư ở giai đoạn muộn cũng giảm khoảng một nửa. Ở Việt Nam hiện mới có 28,2% phụ nữ sàng lọc định kỳ.

Chi phí

Xét nghiệm HPV khoảng 600.000 đến 1.000.000 đồng một lần; Pap smear khoảng 350.000 đến 700.000 đồng. Kết quả âm tính thì 5 năm làm lại. Lấy mẫu chỉ vài phút.

Lợi ích

Thử nghiệm của Sankaranarayanan và cộng sự chia nhóm theo đơn vị dân cư, không chia theo từng cá nhân, trên phụ nữ 30 đến 59 tuổi ở nông thôn Ấn Độ. Chỉ một lần sàng lọc bằng xét nghiệm HPV đã giảm 48% nguy cơ tử vong vì ung thư cổ tử cung (HR 0,52; khoảng tin cậy 95%: 0,33 đến 0,83) và giảm 53% nguy cơ phát hiện ung thư ở giai đoạn tiến xa (HR 0,47; 0,32 đến 0,69). Về khoảng cách giữa các lần, Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Hoa Kỳ khuyến cáo phụ nữ 30 đến 65 tuổi làm xét nghiệm HPV nguy cơ cao đơn thuần thì 5 năm một lần. Tổ chức Y tế Thế giới xếp xét nghiệm HPV DNA là phương pháp sàng lọc chính và bắt đầu từ 30 tuổi. Ở Việt Nam, theo Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), tỷ lệ phụ nữ sàng lọc định kỳ mới đạt 28,2%; Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu 70% phụ nữ 30 đến 49 tuổi được sàng lọc bằng xét nghiệm hiệu năng cao, và 90% phụ nữ có tổn thương cổ tử cung được xử trí đúng phác đồ. Hướng dẫn của Bộ Y tế (Quyết định 3792/QĐ-BYT ngày 17/12/2024, thay Quyết định 2402/QĐ-BYT năm 2019) chốt mốc Việt Nam: xét nghiệm tế bào cổ tử cung hoặc VIA/VILI cho phụ nữ đã quan hệ tình dục từ 21 đến 65 tuổi, mỗi 3 năm; xét nghiệm HPV DNA/mRNA nguy cơ cao từ 25 đến 65 tuổi, mỗi 5 năm; nhóm được ưu tiên trong quần thể chung là 30 đến 49 tuổi; phụ nữ nhiễm HIV bắt đầu từ 21 tuổi với HPV DNA mỗi 3 đến 5 năm; sau 65 tuổi có thể dừng nếu hai lần sàng lọc đúng chu kỳ liên tiếp đều âm tính.

Ghi chú

Đã tiêm vắc xin HPV vẫn phải sàng lọc, vì vắc xin không phủ hết các týp gây ung thư. Xét nghiệm HPV tìm virus; Pap smear tìm tế bào bất thường; hai cách đều dùng được, nhưng xét nghiệm HPV nhạy hơn nên được ưu tiên khi có điều kiện. Kết quả HPV dương tính không có nghĩa là đã bị ung thư: phần lớn người nhiễm tự đào thải virus, nên bước tiếp theo là làm thêm xét nghiệm tế bào học và theo dõi theo hướng dẫn. Phụ nữ nhiễm HIV, hoặc suy giảm miễn dịch, cần lịch sàng lọc riêng sớm hơn và dày hơn. Ở Việt Nam chưa có chương trình sàng lọc miễn phí toàn quốc cho mọi phụ nữ; một số địa phương và bệnh viện có đợt sàng lọc miễn phí hoặc giá ưu đãi, nên hỏi trạm y tế xã. Nếu đã cắt tử cung toàn phần vì lý do lành tính thì thường không cần sàng lọc nữa, nhưng phải hỏi bác sĩ vì có ngoại lệ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Xét nghiệm HPV một lần 100 đến 300 nhân dân tệ. Kết quả âm tính thì 5 năm làm một lần là đủ. Lấy mẫu mất vài phút.

Nói đơn giản

Trong thử nghiệm ở vùng nông thôn Ấn Độ, phụ nữ chỉ cần xét nghiệm HPV một lần đã giảm khoảng một nửa khả năng chết vì ung thư cổ tử cung. Khả năng bị phát hiện ung thư cổ tử cung giai đoạn muộn cũng giảm khoảng năm phần mười. Một lần một hai trăm tệ, theo khuyến nghị của Mỹ thì 5 năm làm một lần.

Lợi ích

Thử nghiệm ở nông thôn Ấn Độ chia nhóm ngẫu nhiên theo cộng đồng, không theo từng người. Đối tượng là phụ nữ 30 đến 59 tuổi. Chỉ tầm soát bằng xét nghiệm HPV một lần, nguy cơ chết vì ung thư cổ tử cung đã giảm khoảng 48%. Giá trị gốc là HR = 0,52, khoảng tin cậy 95% từ 0,33 đến 0,83. Nguy cơ bị phát hiện ung thư cổ tử cung giai đoạn muộn giảm khoảng 53% (HR = 0,47, khoảng tin cậy 95% từ 0,32 đến 0,69). Khoảng cách giữa các lần xét nghiệm thì theo khuyến nghị năm 2018 của Nhóm Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ: phụ nữ 30 đến 65 tuổi, chỉ làm xét nghiệm HPV nguy cơ cao thì 5 năm một lần

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người đã tiêm vắc-xin HPV cũng phải tầm soát, vì vắc-xin không phủ hết mọi chủng virus. Điểm hiếm có của nghiên cứu này: nó là thử nghiệm tầm soát chia nhóm ngẫu nhiên, lấy thẳng số người chết làm kết quả, mà chỉ tầm soát một vòng.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 5

1. Sankaranarayanan R và cộng sự (2009). HPV screening for cervical cancer in rural India. New England Journal of Medicine 360:1385-1394: kết quả HR 0,52 (95% CI 0,33-0,83) cho tử vong và HR 0,47 (0,32-0,69) cho ung thư giai đoạn tiến xa. doi.org/10.1056/NEJMoa0808516
2. US Preventive Services Task Force (2018). Cervical Cancer: Screening: "For women aged 30 to 65 years, the USPSTF recommends screening every 3 years with cervical cytology alone, every 5 years with high-risk human papillomavirus (hrHPV) testing alone, or every 5 years with hrHPV testing in combination with cytology". uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/reco…
3. WHO (2021). WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention, hướng dẫn dùng xét nghiệm HPV DNA làm phương pháp sàng lọc chính. who.int/publications/i/item/9789240030824
4. Báo Điện tử Chính phủ (30/7/2026), dẫn Cục Bà mẹ và Trẻ em: tỷ lệ sàng lọc định kỳ đạt 28,2%; Kế hoạch hành động quốc gia 2026-2035 với mục tiêu 70% phụ nữ 30-49 tuổi sàng lọc bằng xét nghiệm hiệu năng cao. baochinhphu.vn/trien-khai-ke-hoach-quoc-gia-v…
5. Quyết định 3792/QĐ-BYT năm 2024 ban hành tài liệu chuyên môn Hướng dẫn dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung (chưa mở được toàn văn, xem sổ kiểm chứng). Bộ Y tế (2024). Hướng dẫn dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung, ban hành kèm Quyết định 3792/QĐ-BYT ngày 17/12/2024, Phần 3 mục 2 (đối tượng và tần suất): 5 năm nếu dùng HPV DNA/mRNA nguy cơ cao từ 25 tuổi; 3 năm nếu dùng tế bào cổ tử cung hoặc VIA. moh.gov.vn/documents/20182/0/3-HD%2BDP%26KS%2…