Nghĩ tới "chết chung cho xong" thì coi là cấp cứu: rời khỏi chỗ đó, đưa chìa khoá và dao cho người khác

Có ý nghĩ làm người khác chết cùng mình là tình huống cần cấp cứu, không phải chuyện triết lý. Trong 82 người từng tìm cách tự sát, 47,6% nói từ lúc nghĩ tới lúc làm chỉ 10 phút hoặc ít hơn. Việc phải làm: rời khỏi chỗ đó, đưa chìa khoá và dao cho người khác, gọi 115.

Chi phí

Không mất tiền để làm ba việc đầu tiên: đứng dậy rời khỏi chỗ đang ngồi, đưa chìa khoá xe và dao bếp cho người khác giữ, gọi 115 hoặc gọi cho một người thân đang ở gần. Khó ở chỗ phải nói ra câu "lúc này em không kiểm soát được", và khó ở chỗ người thân phải giữ đồ mà không giảng đạo.

Lợi ích

Thời gian để can thiệp rất ngắn: Deisenhammer và cộng sự (2009) phỏng vấn 82 người được đưa vào bệnh viện tâm thần trong vòng 3 ngày sau khi tìm cách tự sát; 47,6% (39 người) nói khoảng thời gian từ lần đầu nghĩ tới lúc thực hiện là 10 phút hoặc ít hơn; 76,8% (63 người) nói trong lúc đó có ít nhất một lần liên lạc với người khác. Về phía can thiệp, tổng quan 10 năm của Zalsman và cộng sự (2016) trên 1.797 nghiên cứu kết luận bằng chứng cho việc hạn chế phương tiện gây chết đã mạnh lên: kiểm soát thuốc giảm đau giảm 43% kể từ 2005, rào chắn ở điểm nhảy lầu giảm 86% (khoảng 79% đến 91%).

Pháp luật Việt Nam

Ở Việt Nam, gọi 115 là cấp cứu, và Điều 82 khoản 1 điểm b Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 xếp người mắc bệnh trầm cảm có ý tưởng, hành vi tự sát vào diện bắt buộc chữa bệnh; Điều 7 khoản 2 của luật này cấm từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh.

Ghi chú

Mức B, và phải nói rõ vì sao: hai nghiên cứu trên đều là nghiên cứu về tự sát, không có nghiên cứu nào đo riêng ý định kéo người khác cùng chết, nên đây là phép suy chứ không phải kết quả đo trực tiếp; bài của Deisenhammer chỉ có 82 người, làm ở một bệnh viện. Chính tổng quan Zalsman cũng ghi rằng bằng chứng cho hỗ trợ qua internet và đường dây nóng là chưa đủ, nên đừng đọc mục này như lời hứa rằng gọi điện là xong. Quan niệm sai là "nhắc tới chuyện đó sẽ làm người ta làm thật", trong khi hỏi thẳng thường mở được đường nói. Bốn cái bẫy ở Việt Nam. (1) Không có tổng đài tư vấn tâm lý dùng chung toàn quốc; hãy gọi 115 hoặc đến khoa tâm thần của bệnh viện tỉnh hay bệnh viện tâm thần. (2) Chìa khoá xe nằm trong túi vì "lái đi cho khuây" chính là phương tiện nguy hiểm nhất trong tầm tay, và ở nhiều vụ, xe là thứ được dùng. (3) Trong nhà có súng săn, dao bếp, thuốc ngủ, dây điện, thuốc diệt cỏ; đưa hết cho người khác giữ trong vài ngày, đừng chỉ cất lên nóc tủ. (4) Người thân giấu chuyện "để nó khỏi mang tiếng với họ hàng" là cách chắc nhất để không ai can thiệp trong 10 phút đó. Mục này không có nghĩa là phải tự lo một mình: gọi người khác, và để họ giữ đồ, là phần việc chính chứ không phải phần phụ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Khó ở chỗ thừa nhận lúc này mình không ổn, cũng khó ở chỗ giao đồ vào tay người khác.

Nói đơn giản

Từ lúc ý nghĩ này nảy ra tới lúc ra tay, khoảng thời gian rất ngắn. Trong 82 người tự sát không thành, 47,6% nói từ lúc lần đầu nảy ý nghĩ tới lúc làm không quá 10 phút. Nên việc cần làm không phải là "nghĩ cho thông", mà là trước hết tách vô-lăng, dao, van ga, dây thừng ra xa mình một bước, chịu qua được mười phút đó. Sau đó gọi 12356.

Lợi ích

Khoảng thời gian từ ý nghĩ tới hành động rất ngắn. Các nhà nghiên cứu phỏng vấn 82 người tự sát không thành trong vòng ba ngày sau khi nhập viện. Trong đó 47,6% nói từ lúc lần đầu nảy ý nghĩ tới lúc thực hiện không quá 10 phút. Một tổng quan hệ thống 10 năm (gom các nghiên cứu trong mười năm lại để xem xét một lượt) cho rằng bằng chứng về việc hạn chế phương tiện gây chết người ngày càng mạnh. Sau khi kiểm soát thuốc giảm đau, số ca tự sát liên quan giảm 43%. Các điểm hay xảy ra nhảy lầu sau khi lắp rào chắn, số ca tự sát giảm 86% (từ 79% đến 91%). Tách vô-lăng, dao, van ga, dây thừng ra xa một bước là để chờ mười phút đó qua đi. 12356 là đường dây hỗ trợ tâm lý thống nhất toàn quốc (Trung Quốc), mỗi ngày nghe máy ít nhất 18 tiếng (áp dụng toàn Trung Quốc, từ 01/5/2025)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp mức B vì cả hai bằng chứng đều lấy từ tài liệu nghiên cứu về tự sát, áp sang "cơn bốc đồng muốn làm hại người khác" thì chưa có nghiên cứu trực tiếp. Nghiên cứu của Deisenhammer còn chỉ có 82 người, chỉ làm ở một bệnh viện. Lúc trạng thái không ổn thì đừng lái xe, cũng đừng nhận ca trực phải chịu trách nhiệm về an toàn của người khác, giao ca trước đã. Muốn làm hại chính mình, xem chương 1 mục 25 (có ý nghĩ tự sát thì gọi 12356). Lúc tâm trạng sa sút thì làm gì trước, xem chương 3 mục 18.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Deisenhammer EA và cộng sự (2009), J Clin Psychiatry 70(1):19-24, DOI 10.4088/JCP.07m03904 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19026258/ ; Zalsman G và cộng sự (2016), Lancet Psychiatry 3(7):646-659, DOI 10.1016/S2215-0366(16)30030-X — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27289303/ ; Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15, Công báo số 489 + 490 ngày 19/02/2023 (Điều 7, 82) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-15-2023-q… . Tra ngày 2/11/2026.