Trên mạng: không chửi, không bịa, không chia sẻ thứ chưa kiểm chứng; bị tấn công thì lưu bằng chứng trước

Chửi hay bịa chuyện về người khác trên mạng: cá nhân bị phạt 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng, nặng thì thành tội làm nhục hoặc vu khống, tù tới 3 năm. Bị chửi thì đừng chửi lại: chụp màn hình, lưu đường dẫn, báo nền tảng (phải gỡ trong 48 giờ), rồi trình báo.

Chi phí

Không đăng thì không mất tiền. Nếu đăng: cá nhân bị phạt 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng (Nghị định 174/2026/NĐ-CP, Điều 95 khoản 1 điểm a; mức ghi trong nghị định áp cho tổ chức, còn cá nhân chịu một nửa — Điều 4 khoản 3), và còn bị buộc gỡ nội dung. Bị tấn công thì mất thời gian: chụp màn hình, lưu đường dẫn, gửi khiếu nại cho nền tảng, rồi làm đơn.

Lợi ích

Khi bị xúc phạm hoặc bịa chuyện trên mạng, lưu đường dẫn, ảnh chụp và bằng chứng trước khi chặn hoặc yêu cầu gỡ. Đừng đáp trả bằng lời bịa đặt hoặc đe dọa.

Pháp luật Việt Nam

Phạt hành chính: Nghị định 174/2026/NĐ-CP, hiệu lực 1/7/2026, Điều 95 khoản 1 điểm a: hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm bị phạt tiền 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng; theo Điều 4 khoản 3 mức đó là mức cho tổ chức, cá nhân vi phạm chỉ bằng một nửa: 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng. Hình sự: Bộ luật Hình sự Điều 155 (làm nhục) khoản 1 phạt cảnh cáo, phạt tiền 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm; khoản 2 phạt tù 3 tháng đến 2 năm, trong đó điểm e là dùng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông để phạm tội; khoản 3 phạt tù 2 năm đến 5 năm nếu làm nạn nhân tự sát. Điều 156 (vu khống) khoản 1 phạt tiền 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cải tạo đến 2 năm hoặc tù 3 tháng đến 1 năm; khoản 2 phạt tù 1 năm đến 3 năm. Về phía nền tảng: Nghị định 147/2024/NĐ-CP Điều 35 khoản 8 buộc mạng xã hội trong nước ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm trong 48 giờ kể từ khi nhận khiếu nại của người dùng.

Ghi chú

Quan niệm sai là "trên mạng thì nói gì cũng được, cùng lắm bị khoá nick" và "bị chửi thì công an không xử đâu, tự chịu". Cả hai đều sai, nhưng có một chi tiết ít người biết: làm nhục và vu khống thuộc nhóm tội chỉ khởi tố khi người bị hại có đơn yêu cầu (Điều 155 khoản 1 Bộ luật Tố tụng hình sự, áp cho khoản 1 của các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155 và 156 Bộ luật Hình sự), nên không làm đơn thì không có vụ án, dù chứng cứ rõ tới đâu. Bốn cái bẫy ở Việt Nam. (1) Đừng tin con số "tới 30 triệu đồng" kèm Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP: điều đó đã bị bãi bỏ từ 1/7/2026, và 30.000.000 đồng là mức áp cho tổ chức, còn cá nhân chịu một nửa. (2) Xoá bài của mình sau khi đăng không xoá được trách nhiệm, nhưng xoá thì mất luôn chứng cứ; chụp lại trước khi xoá, kể cả phần bình luận và số lượt chia sẻ. (3) Nhờ dịch vụ "xử lý khủng hoảng truyền thông" đứng ra doạ lại người ta là tự thêm một vụ vu khống hoặc cưỡng đoạt nữa, và dịch vụ đó cũng đang giữ toàn bộ thông tin của bạn. (4) Chia sẻ lại bài của người khác cũng bị xử lý như tự đăng, nên "thấy hay thì share" không phải là miễn trừ. Mục này không nói im lặng là cách hay: không đăng bậy không có nghĩa là không lên tiếng, chỉ là hãy lên tiếng qua đơn từ, kèm chứng cứ, và gửi đúng nơi.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Trước khi đăng thì nghĩ thêm mười giây. Bị tấn công thì chụp màn hình, quay màn hình, lưu đường link và ID tài khoản, khiếu nại lên nền tảng trước, rồi báo công an. Khó ở chỗ bị chửi mà nhịn không chửi lại.

Nói đơn giản

Công khai lăng mạ người khác hoặc bịa đặt phỉ báng: tạm giữ hành chính tới 5 ngày, hoặc phạt tới 1.000 nhân dân tệ; tình tiết khá nặng thì tạm giữ 5 đến 10 ngày. Nghiêm trọng thì cấu thành tội lăng mạ, tội phỉ báng (Trung Quốc), xử tới 3 năm tù. Ngược lại, khi bạn bị bạo lực mạng, lăng mạ phỉ báng về nguyên tắc phải tự bạn đi kiện ra toà, nên chụp màn hình, quay màn hình, lưu link đều phải tự làm.

Lợi ích

Công khai lăng mạ người khác, hoặc bịa đặt sự việc phỉ báng người khác: tạm giữ hành chính tới 5 ngày, hoặc phạt tới 1.000 nhân dân tệ. Tình tiết khá nặng thì tạm giữ 5 đến 10 ngày. Nhiều lần gửi tin nhắn lăng mạ, đe doạ, quấy rối đeo bám theo dõi, chụp lén rồi phát tán chuyện riêng tư của người khác, cũng bị phạt như vậy. Cố ý tung tin đồn, làm rối trật tự công cộng, thì tạm giữ 5 đến 10 ngày. Tình tiết nghiêm trọng thì cấu thành tội lăng mạ, tội phỉ báng, xử tới 3 năm tù. Bị phỉ báng trên mạng mà khó thu thập chứng cứ, có thể xin toà án yêu cầu công an hỗ trợ (áp dụng toàn Trung Quốc, 治安管理处罚法 (Luật Xử phạt Quản lý Trị an Trung Quốc) áp dụng từ 01/01/2026)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Hai tội lăng mạ và phỉ báng về nguyên tắc là "có người tố mới xử lý", tức phải tự bạn đi kiện ra toà. Công an thường không chủ động khởi tố, chứng cứ chỉ có thể tự bạn gom. Nhưng có hai ngoại lệ. Một là "trừ trường hợp gây nguy hại nghiêm trọng cho trật tự xã hội và lợi ích quốc gia", trường hợp này công an có thể xử lý trực tiếp (khoản 2 Điều 246 Bộ luật Hình sự Trung Quốc). Hai là bị phỉ báng trên mạng mà tự thu thập chứng cứ thật sự khó khăn, toà án có thể yêu cầu công an giúp điều tra (khoản 3 cùng điều, do Tu chính án số 9 bổ sung). Chia sẻ lại cũng phải chịu trách nhiệm như thường. Giải thích năm 2013 về phỉ báng trên mạng của hai viện (Trung Quốc) ghi rõ: biết rõ là chuyện bịa đặt, làm tổn hại danh dự người khác, mà vẫn đăng lên mạng, tình tiết xấu, thì tính như "bịa đặt sự việc phỉ báng người khác". Bản thân bị bạo lực mạng thì xử lý thế nào, xem chương này mục 37 (bị bạo lực mạng thì giữ chứng cứ trước rồi mới chọn đường). Số điều về lăng mạ, phỉ báng đổi từ Điều 42 luật cũ thành Điều 50 luật mới.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Nghị định 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026, hiệu lực 1/7/2026, Công báo số 308 ngày 05/6/2026 (Điều 4, 95) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-174-… ; Bộ luật Hình sự, văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 155, 156) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Nghị định 147/2024/NĐ-CP (Điều 35) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-147-… ; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 (Điều 4, 9) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-91-2025-q… . Tra ngày 2/11/2026.