Bị cưỡng chế thi hành án thì đối chiếu từng quyết định; không có "danh sách đen" nào để xin xoá tên

Toà không ra lệnh cấm bạn tiêu tiền, cũng không lập "danh sách đen" người mắc nợ. Cái có là cưỡng chế: kê biên, trừ tối đa 30% lương, và tạm hoãn xuất cảnh. Muốn gỡ thì đối chiếu từng quyết định, thấy sai thì khiếu nại trong 15 ngày.

Chi phí

Không mất tiền để xem và khiếu nại. Phải đến cơ quan thi hành án nơi đang tổ chức thi hành để xin xem quyết định và bản xác minh điều kiện thi hành, rồi tự đối chiếu từng khoản: tiền gốc, lãi, chi phí. Mỗi lần đi là một buổi; nếu nhờ luật sư viết đơn thì có phí.

Lợi ích

Đối chiếu từng quyết định và số tiền đang bị cưỡng chế thay vì tin lời hứa xóa tên khỏi một 'danh sách đen'. Cần phân biệt nghĩa vụ trả nợ với những biện pháp cụ thể được áp dụng.

Pháp luật Việt Nam

Cơ chế thật nằm ở Luật Thi hành án dân sự 26/2008/QH12, bản hợp nhất 115/VBHN-VPQH: Điều 71 (sáu biện pháp cưỡng chế, từ khấu trừ tài khoản, trừ thu nhập, kê biên tài sản đến buộc thực hiện hoặc không được thực hiện công việc nhất định), Điều 78 khoản 3 (trần trừ 30% lương, lương hưu, trợ cấp mất sức), Điều 44 khoản 2 (chưa có điều kiện thi hành thì 06 tháng một lần xác minh lại). Điều 140: đương sự có quyền khiếu nại quyết định, hành vi của chấp hành viên; thời hiệu 15 ngày với quyết định trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế, 03 ngày làm việc với quyết định phong toả tài khoản, 30 ngày với quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế. Tạm hoãn xuất cảnh là một cơ chế riêng: Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 49/2019/QH14 Điều 36 khoản 4 cho phép tạm hoãn xuất cảnh với người phải thi hành án dân sự khi có căn cứ cho thấy việc xuất cảnh ảnh hưởng đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc để bảo đảm việc thi hành án.

Ghi chú

Có hai thứ nhiều người tưởng là có mà Việt Nam không có: lệnh cấm tiêu dùng của toà và danh sách người bị thi hành án mất tín nhiệm. Không có thủ tục "xin xoá tên khỏi danh sách thất tín" vì không có danh sách đó. Ba bẫy Việt Nam. (1) Tin vào dịch vụ "xoá nợ xấu CIC, gỡ danh sách đen" quảng cáo trên mạng: CIC là trung tâm thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước, chỉ ghi lịch sử vay và trả nợ do các tổ chức tín dụng báo lên; không ai gỡ được, chỉ trả hết nợ thì lịch sử mới được cập nhật. (2) Nghĩ rằng hết thời hạn thi hành án là hết nợ: khi chưa có điều kiện thi hành, hồ sơ vẫn mở và 06 tháng một lần được xác minh lại, không có chuyện tự đóng. (3) Bị tạm hoãn xuất cảnh mà không biết, đến sân bay mới phát hiện, vì chế độ này không phải lúc nào cũng có giấy gửi tới tay. Mục này không có nghĩa là bị cưỡng chế thì cứ khiếu nại là gỡ được: chỉ những quyết định sai thẩm quyền, sai số tiền hoặc đã trả xong mới gỡ được, còn khoản đúng thì vẫn phải trả.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Tới toà án thi hành án tra rõ mình bị đưa vào theo mục nào. Chuẩn bị giấy tờ chứng minh đã trả tiền, đã làm theo bản án (chứng từ thực hiện), hoặc chuẩn bị hồ sơ bảo đảm. Khoản tiêu dùng cần thiết cho sinh hoạt, kinh doanh thì mỗi lần một đơn xin. Khó ở chỗ phải tự chạy hết chuyến này tới chuyến khác, xin hết lần này tới lần khác.

Nói đơn giản

Trước hết phân biệt mình bị hạn chế tiêu dùng, hay bị vào danh sách thất tín; đây là hai việc khác nhau. Danh sách thất tín chỉ có sáu trường hợp được đưa vào, thời hạn 2 năm; đã thực hiện xong thì phải xoá trong 3 ngày làm việc. Hạn chế tiêu dùng cao cấp cấm chín loại tiêu dùng, kể cả đi tàu cao tốc đầu G; cái gì cần thiết cho sinh hoạt hoặc kinh doanh thì được xin từng lần.

Lợi ích

Đưa vào danh sách người phải thi hành án thất tín (Trung Quốc) chỉ có sáu trường hợp. Một là có khả năng thực hiện mà từ chối thực hiện. Hai là làm giả chứng cứ, dùng bạo lực đe doạ để cản trở, chống lại việc thi hành án. Ba là dùng kiện tụng giả, trọng tài giả hoặc che giấu, tẩu tán tài sản để lẩn tránh thi hành án. Bốn là vi phạm chế độ báo cáo tài sản. Năm là vi phạm lệnh hạn chế tiêu dùng. Sáu là không có lý do chính đáng mà từ chối thực hiện thoả thuận hoà giải thi hành án. Đã đưa ra bảo đảm đầy đủ, có hiệu lực, hoặc tài sản bị niêm phong, tạm giữ, phong toả đủ trả nợ, thì không được đưa vào theo mục một (có khả năng thực hiện mà từ chối). Người phải thi hành án là người chưa thành niên thì không được đưa vào. Thời hạn đưa vào là 2 năm. Dùng bạo lực đe doạ cản trở, chống lại thi hành án mà tình tiết nghiêm trọng, hoặc có nhiều hành vi thất tín, thì có thể kéo dài 1 đến 3 năm. Đã thực hiện xong, thoả thuận hoà giải đã thực hiện xong, toà ra quyết định đình chỉ thi hành án… (tổng cộng bảy trường hợp), toà phải xoá trong 3 ngày làm việc. Tích cực thực hiện hoặc chủ động sửa hành vi thất tín thì còn có thể được xoá sớm. Cá nhân bị hạn chế tiêu dùng thì không được làm chín loại tiêu dùng cao cấp, cũng không được tiêu dùng những thứ không cần thiết cho sinh hoạt và công việc. Một là đi máy bay, toa giường mềm tàu hoả, khoang hạng hai trở lên trên tàu thuỷ. Hai là tiêu dùng cao cấp ở khách sạn có sao trở lên, hộp đêm, sân golf. Ba là mua bất động sản, hoặc xây mới, xây thêm, trang trí cao cấp nhà ở. Bốn là thuê văn phòng ở cao ốc, khách sạn, căn hộ cao cấp. Năm là mua xe không cần thiết cho kinh doanh. Sáu là du lịch, nghỉ dưỡng. Bảy là cho con học trường tư thu phí cao. Tám là bỏ phí bảo hiểm cao để mua sản phẩm bảo hiểm đầu tư. Chín là đi bất kỳ ghế nào trên tàu cao tốc đầu G, hoặc ghế hạng nhất trở lên trên các tàu cao tốc khác. Vì cần thiết cho sinh hoạt hoặc kinh doanh mà phải làm một trong số đó, thì phải xin toà, được chấp thuận mới làm. Đưa ra bảo đảm thật sự có hiệu lực, hoặc được người yêu cầu thi hành án đồng ý, toà có thể dỡ bỏ hạn chế tiêu dùng cao cấp (áp dụng toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Hạn chế tiêu dùng cao cấp (Trung Quốc) gọi tắt là "hạn cao". Quy định này ra đời năm 2010, sửa năm 2015 bằng giải thích tư pháp số 17 năm 2015 (Trung Quốc). Tên đổi thành "Một số quy định về… và tiêu dùng liên quan", mục này viết theo văn bản hiện hành sau khi sửa. Lần sửa năm 2015 có ba điểm quan trọng. Thêm loại thứ chín, mọi ghế tàu cao tốc đều tính. Bỏ cụm giới hạn "trả bằng tài sản của mình"; trước đây ghi là "không được có các hành vi sau đây trả tiền bằng tài sản của mình". Còn quy định đơn vị bị hạn chế tiêu dùng thì người kiểm soát thực tế cũng bị hạn chế theo, nhưng tiêu dùng vì việc riêng, tiêu bằng tiền cá nhân, thì có thể xin toà thi hành án. Danh sách thất tín và hạn chế tiêu dùng là hai việc khác nhau, có thể chỉ dính một trong hai. Ra khỏi danh sách rồi thì làm lại thế nào, xem chương 7 mục 19 (từng vào danh sách thất tín thì làm lại thế nào). Vợ hoặc chồng, con cái tiêu tiền tự mình kiếm ra có bị hạn chế không, văn bản hiện hành không ghi rõ; gặp phải thì hỏi toà thi hành án.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 2

1. Luật Thi hành án dân sự 26/2008/QH12, bản hợp nhất 115/VBHN-VPQH (Điều 44, 71, 78, 140): datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1…
2. Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 49/2019/QH14 (Điều 36 khoản 4), bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2019/12/…, trang văn bản vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&…. Tra ngày 2/11/2026.