Bị giam oan rồi được đình chỉ hay tuyên vô tội: xin bồi thường nhà nước, tính theo ngày

Mỗi ngày bị tạm giam oan được bồi thường 5 ngày lương cơ sở, cộng phần thu nhập thực tế bị mất. Thời hiệu là 3 năm kể từ ngày nhận văn bản đình chỉ hay bản án tuyên vô tội, không tính từ ngày được thả.

Chi phí

Không mất tiền. Hồ sơ 4 thứ: văn bản yêu cầu bồi thường, văn bản làm căn cứ (quyết định đình chỉ, quyết định không khởi tố, bản án tuyên vô tội), giấy tờ nhân thân, tài liệu chứng cứ (Điều 41). Nộp cho chính cơ quan đã ra quyết định đó — cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc toà án (Điều 34, 35, 36). Cơ quan phải thụ lý trong 2 ngày làm việc (Điều 43 khoản 1), thương lượng trong 10 ngày, phức tạp thì 15 ngày (Điều 46 khoản 1).

Lợi ích

Khi có quyết định xác định bị bắt giữ hoặc kết án oan, giữ đầy đủ bản án, quyết định và chứng từ thiệt hại để làm thủ tục yêu cầu bồi thường đúng hạn.

Pháp luật Việt Nam

Điều 18 khoản 2 và 3 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 10/2017/QH14: người bị bắt, tạm giữ rồi được trả tự do, huỷ quyết định tạm giữ, không phê chuẩn lệnh bắt vì không thực hiện hành vi vi phạm pháp luật; người bị tạm giam mà có văn bản xác định không có sự việc phạm tội, hành vi không cấu thành tội phạm, hoặc hết thời hạn điều tra mà không chứng minh được — thì Nhà nước phải bồi thường. Tiền: Điều 24 khoản 1 tính theo thu nhập thực tế bị mất, không xác định được thu nhập thì lấy 1 ngày lương tối thiểu vùng (tháng chia 26 ngày); Điều 27 khoản 3 điểm b: thiệt hại tinh thần 5 ngày lương cơ sở cho mỗi ngày bị bắt, tạm giữ, tạm giam, chấp hành án tù — luật ghi 05 ngày. Lương cơ sở từ 1/7/2026 là 2.530.000 đồng/tháng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP, Điều 3 khoản 2). Thời hiệu: Điều 6 khoản 1, 3 năm kể từ ngày nhận văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường. Quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày trao (Điều 47 khoản 2).

Ghi chú

Mức B vì mức tiền và mốc thời gian đều nằm trong điều luật đang hiệu lực và tính ra được. Quan niệm sai đang sửa: "bị giam rồi được thả là đương nhiên có tiền". Ba bẫy Việt Nam. (1) Phải có văn bản xác định không có tội hoặc không cấu thành tội phạm; đình chỉ vì lý do khác, hoặc được thay đổi biện pháp ngăn chặn rồi vẫn bị truy tố, thì chưa đủ căn cứ — đừng nộp hồ sơ rồi tự suy ra là mình chắc được bồi thường. (2) Nộp sai cơ quan là mất thời gian: nộp cho cơ quan đã ra quyết định, không phải Sở Tư pháp hay UBND tỉnh, và hồ sơ thiếu văn bản làm căn cứ thì bị trả lại chứ không được thụ lý. (3) Tính thời hiệu từ ngày được thả là sai: mốc là ngày nhận văn bản làm căn cứ, mà văn bản đó có khi tới tay bạn muộn hơn nhiều tháng. Lưu ý thêm: Luật 15/2026/QH16 sửa Điều 22 và Điều 27 nhưng chỉ có hiệu lực từ 1/3/2027, nên hồ sơ nộp trong năm 2026 vẫn áp mức cũ. Mục này không có nghĩa là cứ bị giam là có tiền: bồi thường chỉ mở khi văn bản kết luận đúng các trường hợp ở Điều 18, và số ngày được tính theo thời gian thực tế bị giữ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Gửi đơn xin bồi thường tới đúng cơ quan đã ra quyết định tạm giữ, bắt giam, truy tố hoặc xử án bạn lúc trước.

Nói đơn giản

Bị tạm giữ, bị bắt giam rồi sau đó được huỷ bỏ vụ án, không bị truy tố hoặc được tuyên vô tội thì có thể xin bồi thường nhà nước. Những ngày bị giam được bồi thường theo ngày, từ ngày 18/5/2026 là 495,94 nhân dân tệ mỗi ngày. Hậu quả nghiêm trọng thì được thêm tiền bù đắp tổn thất tinh thần. Đã phạm tội nhưng được miễn truy tố vì tình tiết nhẹ thì không được bồi thường, quá thời hiệu truy cứu, chưa đủ tuổi, tự khai gian thì cũng không được.

Lợi ích

Điều 17 Luật Bồi thường Nhà nước (Trung Quốc) liệt kê mấy trường hợp người bị hại có quyền được bồi thường. Thứ nhất là tạm giữ: tạm giữ công dân trái quy định của luật tố tụng hình sự, hoặc tạm giữ đúng luật nhưng quá thời hạn luật định. Sau đó có quyết định huỷ bỏ vụ án, không truy tố, hoặc bản án tuyên vô tội chấm dứt truy cứu trách nhiệm hình sự. Thứ hai là bắt giam: sau khi bắt giam công dân, có quyết định huỷ bỏ vụ án, không truy tố, hoặc bản án tuyên vô tội chấm dứt truy cứu trách nhiệm hình sự. Thứ ba là xét xử lại: vụ án được xét xử lại theo thủ tục giám đốc xét xử và sửa thành vô tội, hình phạt của bản án cũ đã được thi hành. Thủ tục giám đốc xét xử là thủ tục đem bản án đã có hiệu lực ra xét lại. Điều 33: xâm phạm tự do thân thể của công dân thì tiền bồi thường mỗi ngày tính theo tiền lương bình quân ngày của người lao động cả nước năm trước. Điều 35: gây tổn thất tinh thần thì phải xoá bỏ ảnh hưởng, khôi phục danh dự, xin lỗi người bị hại trong phạm vi hành vi xâm phạm đã ảnh hưởng; gây hậu quả nghiêm trọng thì phải trả tiền bù đắp tổn thất tinh thần tương ứng. Điều 19 liệt kê sáu trường hợp nhà nước không bồi thường. Một là tự mình cố ý khai gian, hoặc làm giả chứng cứ có tội khác, vì thế mà bị giam hoặc bị kết án. Hai là người không phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 17, Điều 18 Bộ luật Hình sự (Trung Quốc) mà bị giam. Ví dụ chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hoặc người bệnh tâm thần gây hại trong lúc không nhận thức, không điều khiển được hành vi của mình. Ba là người không bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật tố tụng hình sự mà bị giam. Gồm trường hợp tình tiết rõ ràng là nhẹ, nguy hại không lớn, không coi là tội phạm; đã quá thời hiệu truy cứu; nghi phạm đã chết. Cũng gồm trường hợp tình tiết phạm tội nhẹ, viện kiểm sát quyết định không truy tố, tức là cái hay gọi là không truy tố tương đối (còn gọi là không truy tố theo xem xét). Người chưa thành niên được không truy tố có điều kiện, hết thời gian thử thách thì không truy tố, và trường hợp không truy tố sau khi đã hoà giải với người bị hại, cũng nằm trong số này. Bốn là hành vi cá nhân của người làm án không liên quan đến việc thi hành công vụ. Năm là thiệt hại do chính mình tự gây thương tích, tự làm hại bản thân và các hành vi cố ý khác. Sáu là các trường hợp khác luật quy định. Giải thích tư pháp năm 2015 của Toà án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) về bồi thường hình sự, Điều 7, một lần nữa khẳng định: người không phải chịu trách nhiệm hình sự và người được không truy tố tương đối mà bị giam thì nhà nước không bồi thường. Nhưng sau khi truy tố mà bị toà xử sai câu lưu hình sự, tù có thời hạn, tù chung thân và đã thi hành, thì đoạn bị giam tiếp sau khi bản án được xác định vẫn phải bồi thường. Điều 8 của giải thích này: cơ quan làm án lấy lý do "anh tự khai gian", "anh tự gây thương tích, tự làm hại mình" để không bồi thường thì cơ quan làm án phải chứng minh. Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) ra thông báo vào tháng 5/2026. Cục Thống kê Quốc gia (Trung Quốc) công bố số liệu năm 2025 ngày 15/5/2026. Tiền lương bình quân năm của người làm việc trong các đơn vị không thuộc khu vực tư nhân ở thành thị cả nước khoảng 129.000 nhân dân tệ (129.441 nhân dân tệ). Tính ra tiền lương bình quân ngày là 495,94 nhân dân tệ. Viện kiểm sát các cấp từ ngày 18/5/2026 khi ra quyết định bồi thường nhà nước thì tính theo con số này. Tiền bồi thường vì xâm phạm tự do thân thể của công dân là 495,94 nhân dân tệ mỗi ngày. Mức trước đó là 475,52 nhân dân tệ mỗi ngày, áp dụng từ tháng 5/2025 (toàn quốc Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Mức tính theo ngày này được cập nhật vào tháng 5 hằng năm, theo tiền lương bình quân năm trước của các đơn vị không thuộc khu vực tư nhân ở thành thị do Cục Thống kê Quốc gia (Trung Quốc) công bố. Khi dùng thì tra con số của năm đó, đừng lấy luôn con số trong mục này. Cầm được quyết định không truy tố thì trước hết xem nó ghi căn cứ gì. Ghi "không có sự việc phạm tội" hoặc "chứng cứ không đủ" thì có thể xin bồi thường. Ghi "tình tiết phạm tội nhẹ", hoặc đã quá thời hiệu truy cứu, thì những ngày bị giam về nguyên tắc không được bồi thường. Không đồng ý với quyết định không truy tố tương đối thì trong 7 ngày kể từ khi nhận quyết định có thể khiếu nại lên viện kiểm sát. Tiền bù đắp tổn thất tinh thần do cơ quan làm án định theo hậu quả, không có công thức chung. Người phải trả tiền là cơ quan đã quyết định giam bạn lúc trước (công an, viện kiểm sát hoặc toà án), gửi đơn tới cơ quan đó trước. Không đồng ý với cách nó xử lý thì đề nghị lên trên theo thủ tục của Luật Bồi thường Nhà nước. Thực tế tính ra sao, có thể xem quyết định trong vụ Quách Lợi ở chương này mục 36 (mình là người bị hại đi đòi bồi thường). Quách Lợi bị giam 1.826 ngày. Tiền bồi thường tính theo mức của năm ra quyết định, không theo năm bị giam. Mức dùng là tiền lương bình quân ngày của người lao động cả nước năm 2016, 258,89 nhân dân tệ. Phần hạn chế tự do thân thể được bồi thường khoảng 473.000 nhân dân tệ (472.733,14 nhân dân tệ). Thêm khoảng 165.000 nhân dân tệ (165.450 nhân dân tệ) tiền bù đắp tổn thất tinh thần. Ông tự đề nghị 88,88 triệu nhân dân tệ tiền tổn thất tinh thần cho mười năm, phần vượt quá không được chấp nhận. Cũng phải biết những gì không được bồi thường. Quyết định đó xác định mấy khoản sau không thuộc phạm vi bồi thường nhà nước: tiền mất thu nhập do nghỉ việc, bồi thường về sức khoẻ, thiệt hại tài sản, phí luật sư, tiền trợ cấp sinh hoạt trong trại tạm giam.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 4

1. Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 10/2017/QH14 (Điều 6, 18, 24, 27, 34–36, 41, 43, 46, 47), Công báo số 517+518 ngày 26/7/2017: congbaocdn.chinhphu.vn/CongBaoCP/VanBan/2017/…
2. bản hợp nhất 161/VBHN-VPQH: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/10/…
3. Nghị định 161/2026/NĐ-CP (Điều 3 khoản 2), bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/5/1…
4. tra ngày 2/11/2026.