Người nhà nói "đừng hòng ai sống yên" thì đừng coi là nói cho hết giận

Gia đình không tự quyết đưa người nhà vào điều trị nội trú, nhưng có đường đề nghị: người đang kích động, có thể gây nguy hại thì thuộc diện bắt buộc chữa bệnh. Việc làm ngay: gọi 115, báo công an xã, xin cấm tiếp xúc.

Chi phí

Một buổi đưa người nhà đi khám chuyên khoa tâm thần: tiền khám và xét nghiệm trả theo bảng giá của bệnh viện, cộng một ngày nghỉ làm. Nếu phải xin quyết định cấm tiếp xúc thì thêm giấy tờ, thêm lần lên xã, và thời gian chờ. Khó nhất là dám nói với người ngoài rằng trong nhà đang có chuyện, thay vì giữ kín cho khỏi xấu hổ.

Lợi ích

Nếu người nhà đe dọa gây hại cho người khác, giữ an toàn trước và báo người có thẩm quyền. Đừng coi những lời đe dọa nghiêm trọng chỉ là chuyện riêng trong nhà.

Pháp luật Việt Nam

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 13/2022/QH15: Điều 24 cho Trưởng Công an xã quyền yêu cầu người có hành vi bạo lực gia đình đến trụ sở Công an xã để làm rõ, và nếu người đó không chấp hành thì Công an xã được dùng công cụ hỗ trợ để đưa đến; Điều 25 cho Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã quyết định cấm tiếp xúc mỗi lần không quá 3 ngày, và phải xem xét trong 12 giờ kể từ khi nhận đề nghị; Điều 26 cho Toà án đang thụ lý vụ án dân sự giữa hai bên quyết định cấm tiếp xúc không quá 4 tháng. Về phía hình sự, Bộ luật Hình sự Điều 133: đe dọa giết người, nếu có căn cứ làm người bị đe dọa lo sợ, thì bị cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 6 tháng đến 3 năm; khoản 2 phạt tù 2 năm đến 7 năm. Về phía y tế, Điều 82 khoản 1 điểm b Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 đưa người mắc bệnh tâm thần ở trạng thái kích động có khả năng gây nguy hại cho bản thân hoặc cho người khác vào diện bắt buộc chữa bệnh. Trẻ em bị đe dọa thì gọi 111, và người đang bị thương hoặc đang nguy hiểm thì gọi 115 trước, giấy tờ tính sau.

Ghi chú

Quan niệm sai có hai chiều, và cả hai đều gây hại. Một bên là "người nhà nói vậy là nói cho hết giận, can thiệp vào chỉ thêm xấu hổ". Bên kia là "cứ bảo là bị tâm thần rồi đưa vào viện, viện phải giữ". Ở Việt Nam không có cơ chế để người nhà tự quyết việc điều trị: người bệnh có quyền từ chối khám chữa bệnh (Điều 13 Luật Khám bệnh, chữa bệnh), chỉ những trường hợp tại Điều 82 mới bị bắt buộc chữa bệnh, và trình tự cụ thể do Chính phủ quy định. Bốn cái bẫy ở Việt Nam. (1) Không có tổng đài tư vấn tâm lý chung toàn quốc; gọi 115 khi có nguy hiểm trước mắt, và đến thẳng khoa tâm thần bệnh viện tỉnh thay vì chờ tư vấn qua điện thoại. (2) Cấm tiếp xúc của xã chỉ 3 ngày, hết hạn phải xin lại; nhiều người tưởng xin một lần là xong nên mở cửa cho người kia về sau ngày thứ ba. (3) Thẩm quyền ở cấp xã, không phải "lên công an tỉnh trình báo"; đến đúng Trưởng Công an xã nơi xảy ra việc mới có người ký được biên bản. (4) Câu đe dọa thường đến qua tin nhắn và bị xoá; giữ ảnh chụp, ghi âm, đừng dọn sạch cuộc trò chuyện cho khỏi "nhìn thấy mà buồn". Mục này không cho phép lấy lý do sức khỏe tâm thần để trói, nhốt hay đuổi một người ra khỏi nhà: việc giữ người chỉ được làm theo đúng trình tự của luật, còn lại là hành vi bị xử lý.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Phí đăng ký và khám vài chục đến vài trăm nhân dân tệ. Đi cùng tới bệnh viện một chuyến, mất nửa ngày đến một ngày. Khó ở chỗ mở lời khuyên họ đi cùng bạn.

Nói đơn giản

Người nhà nói "không ai được yên đâu", "mang con đi cùng", thì người thân có thể đưa họ tới bệnh viện, bệnh viện không được từ chối chẩn đoán. Đã chẩn đoán rối loạn tâm thần nặng, lại từng ra tay hoặc sắp gây chuyện, thì nhập viện không cần chính họ đồng ý. Không phân biệt được là lời nói lúc giận hay thật, thì gọi 12356 hỏi trước, hoặc gọi 110 để cảnh sát tới. Giấu giùm họ không phải là giúp họ.

Lợi ích

Khoản 2 Điều 28 精神卫生法 (Luật Sức khoẻ Tâm thần Trung Quốc) ghi: "Người nghi rối loạn tâm thần có hành vi làm hại bản thân, gây nguy hại cho an toàn của người khác, hoặc có nguy cơ làm hại bản thân, gây nguy hại cho an toàn của người khác, thì người thân thích gần, đơn vị công tác, cơ quan công an địa phương phải lập tức có biện pháp ngăn chặn, và đưa họ tới cơ sở y tế để chẩn đoán rối loạn tâm thần". Cùng điều đó còn quy định: "cơ sở y tế tiếp nhận người nghi rối loạn tâm thần được đưa tới khám, không được từ chối chẩn đoán cho họ". Điều 29 yêu cầu bệnh viện giữ những người được đưa tới như vậy ở lại viện, lập tức cử bác sĩ chuyên khoa tâm thần có giấy phép hành nghề chẩn đoán, và kịp thời đưa ra kết luận. Điều 30 quy định điều trị nội trú theo nguyên tắc tự nguyện. Nhưng có một ngoại lệ: kết luận chẩn đoán cho thấy là người bệnh rối loạn tâm thần nặng, và "đã có hành vi gây nguy hại cho an toàn của người khác, hoặc có nguy cơ gây nguy hại cho an toàn của người khác". Với nhóm này phải cho điều trị nội trú, không lấy sự đồng ý của chính họ làm điều kiện. Tuyên bố sẽ đánh người thì bản thân việc đó đã có thể gọi thẳng 110. Viết thư đe doạ, hoặc dùng cách khác đe doạ an toàn thân thể người khác, thì tạm giữ hành chính tới 5 ngày hoặc phạt tới 1.000 nhân dân tệ. Tuyên bố sẽ phóng hoả, gây nổ, bỏ chất nguy hiểm, lại làm rối trật tự công cộng, thì tạm giữ 5 đến 10 ngày, và có thể phạt tới 1.000 nhân dân tệ (áp dụng toàn Trung Quốc, 治安管理处罚法 (Luật Xử phạt Quản lý Trị an Trung Quốc) áp dụng từ 01/01/2026)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Tính theo người được lợi, mục này dành cho vợ hoặc chồng, cha mẹ, con cái sống cùng nhà. Trong câu "không ai được yên đâu" thường có cả bạn, và luật trao quyền đưa đi khám đúng cho người thân thích gần; người ngoài muốn lo cũng không lo được, chỉ có thể báo công an. Đưa đi khám chỉ dùng khi có tín hiệu nguy hiểm thật, lời nói lúc cãi nhau không tính, cũng không được dùng nó để nhốt người nhà không nghe lời vào bệnh viện. Cùng luật đó cũng ghi: khám lại hoặc giám định mà kết luận người đó không bị rối loạn tâm thần nặng, thì bệnh viện không được giữ họ nằm viện (Điều 35). Không phân biệt được thì gọi 12356 hỏi trước, hoặc gọi 110 để cảnh sát tới. Không chắc họ có muốn tìm cái chết không, có thể hỏi thẳng. Hỏi không làm họ muốn chết hơn, xem chương 1 mục 43 (hỏi thẳng người bên cạnh đang có tâm trạng bất thường). Kết luận điều tra chuyến bay 9525 của hãng Germanwings là: nhà chức trách và người sử dụng lao động không có cách nào ngăn cơ phó lái bay hôm đó. Lý do là "không ai, kể cả chính anh ta hay bất kỳ ai khác (bác sĩ, đồng nghiệp hay người nhà), báo cho họ biết". Cả 150 người trên máy bay đều thiệt mạng, gồm 2 phi công, 4 tiếp viên, 144 hành khách.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 13/2022/QH15, Công báo số 909 + 910 ngày 15/12/2022 (Điều 24, 25, 26) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-13-2022-q… ; Bộ luật Hình sự, văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 133) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 (Điều 82) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-15-2023-q… . Tra ngày 2/11/2026.