Bị người khác bịa chuyện tố cáo: đó là tội vu khống, nhẹ thì phạt tiền, nặng tới 7 năm tù

Bịa chuyện rồi tố cáo để người khác bị xử lý là tội vu khống. Mức nhẹ nhất ở Việt Nam là phạt tiền, không có bước tạm giữ hành chính, và án nhẹ chỉ khởi tố khi chính bạn có đơn yêu cầu.

Chi phí

Không mất tiền để gửi đơn. Cái khó là chứng minh hai điều: chuyện họ nói là bịa đặt, và họ biết rõ chuyện đó là sai sự thật. Giấy tờ nên có: đơn tố cáo của họ (xin bản sao hoặc trích sao nơi đã nhận), quyết định không khởi tố hoặc văn bản trả lời, tin nhắn, ghi âm, người làm chứng. Đơn yêu cầu khởi tố phải do chính bạn viết và ký.

Lợi ích

Nếu bị tố cáo bằng nội dung bịa đặt, lưu nguyên văn phát ngôn, nguồn phát tán và các tài liệu phản bác. Đừng dùng một lời vu khống khác để đáp trả.

Pháp luật Việt Nam

Điều 156 khoản 1 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13: bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật, hoặc bịa đặt người khác phạm tội rồi tố cáo trước cơ quan có thẩm quyền, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm. Khoản 2: phạt tù 1 năm đến 3 năm khi có tổ chức, lợi dụng chức vụ quyền hạn, với 2 người trở lên, dùng mạng máy tính, hoặc vu khống tội rất nghiêm trọng. Khoản 3: 3 năm đến 7 năm khi vì động cơ đê hèn hoặc làm nạn nhân tự sát. Điều 155 (làm nhục người khác): cảnh cáo, phạt tiền 10.000.000 đến 30.000.000 đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Dưới mức hình sự: Nghị định 282/2025/NĐ-CP Điều 8 khoản 4 điểm h phạt 4.000.000 đến 6.000.000 đồng với hành vi viết, phát tán tài liệu, hình ảnh bịa đặt, vu cáo làm ảnh hưởng uy tín người khác; nghị định này thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP từ 15/12/2025. Thủ tục: Điều 155 khoản 1 và Điều 157 khoản 8 Bộ luật Tố tụng hình sự 101/2015/QH13 — tội ở khoản 1 Điều 155 và Điều 156 chỉ được khởi tố khi bị hại có yêu cầu.

Ghi chú

Mức B vì toàn bộ quy định đều lấy từ văn bản luật, không phải suy từ báo. Quan niệm sai đang được sửa: "cứ bị tố sai là tự động thành vụ án hình sự". Không. Ba bẫy Việt Nam. (1) Với tội nhẹ (khoản 1 Điều 155 và Điều 156) phải có đơn yêu cầu của bị hại, không có đơn thì không khởi tố, và rút đơn trước khi xét xử là vụ án bị đình chỉ — nhiều người gửi đơn tố cáo nhưng không gửi đơn yêu cầu khởi tố, rồi chờ mãi. (2) "Tố nhầm" khác "vu khống": phải chứng minh họ bịa đặt và biết rõ là sai; người tố cáo nhầm vì thiếu hiểu biết mà không cố ý thì không cấu thành tội, nên đừng hứa với mình là "chắc thắng". (3) Đừng đáp trả bằng cách đăng bài nói xấu họ: từ người bị hại bạn thành bị can ở chính Điều 155, 156, và mất luôn tư cách đòi bồi thường. Thêm một bẫy về tiền: mức hành chính 4.000.000 đến 6.000.000 đồng thấp hơn nhiều so với mức phạt tiền hình sự, và việc xử phạt hành chính không thay được việc kiện dân sự, nên muốn đòi bồi thường bạn vẫn phải kiện. Mục này không có nghĩa là mọi đơn tố cáo sai đều phải bị xử lý hình sự: phần lớn dừng ở nhắc nhở, xử phạt hành chính, hoặc không có gì.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Đến cơ quan công an trình báo, nói rõ người kia bịa đặt. Cái khó là đưa ra được thứ chứng minh họ cố ý bịa.

Nói đơn giản

Bịa chuyện để vu cáo người khác, nhằm làm người đó bị truy cứu, bản thân đã là vi phạm pháp luật. Mức xử là tạm giữ đến 5 ngày hoặc phạt đến 1.000 nhân dân tệ, nặng hơn thì tạm giữ từ 5 đến 10 ngày. Đủ mức tội phạm thì là tội vu cáo hãm hại, phạt tù đến 3 năm. Nhưng nhớ nhầm, tố nhầm thì không tính; muốn truy cứu người kia, bạn phải chứng minh họ cố ý vu cáo.

Lợi ích

Điều 50 Luật Xử phạt Quản lý Trị an (Trung Quốc) (sửa đổi ngày 27/6/2025, thi hành từ 01/01/2026) quy định về vu cáo. Bịa đặt sự thật để vu cáo hãm hại người khác, nhằm làm người đó bị truy cứu hình sự hoặc bị xử phạt quản lý trị an, thì bị xử phạt. Mức xử là tạm giữ đến năm ngày, hoặc phạt tiền đến một nghìn nhân dân tệ. Nặng hơn thì tạm giữ từ năm đến mười ngày, có thể kèm phạt tiền đến một nghìn nhân dân tệ. Điều 243 Bộ luật Hình sự (Trung Quốc) quy định tội vu cáo hãm hại. Bịa đặt sự thật để vu cáo hãm hại người khác, nhằm làm người đó bị truy cứu hình sự, tình tiết nghiêm trọng, thì bị phạt tù có thời hạn đến ba năm, câu lưu hình sự hoặc quản chế. Gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù có thời hạn từ ba đến mười năm. Nhân viên cơ quan nhà nước phạm tội ở khoản trên thì xử nặng hơn, tức là xử về phía nặng trong cùng một khung hình phạt. Không cố ý vu cáo mà là tố cáo nhầm, hoặc tố giác không đúng sự thật, thì không áp dụng hai khoản trên. Nhớ nhầm, tố nhầm thì không bị truy cứu theo hai khoản này (toàn quốc Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Muốn truy cứu người kia, chỉ chứng minh "tôi không làm" là chưa đủ, còn phải chứng minh họ "bịa đặt sự thật" và "cố ý vu cáo". Điều sau khó chứng minh hơn nhiều, truy cứu chưa chắc thành. Trên phạm vi cả nước (Trung Quốc) không có thống kê công khai về số vụ vu cáo được lập án và xử lý, sách này không tra được, nên không ghi tỷ lệ xảy ra, cũng không ghi phân bố theo giới. Bản thân bị tố cáo thì chứng minh và đòi quyền lợi thế nào, xem chương này mục 34, 35 (thiếu chứng cứ thì phải tuyên vô tội, bồi thường nhà nước).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 4

1. Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13, bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 155, 156): datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1…
2. Bộ luật Tố tụng hình sự 101/2015/QH13, bản hợp nhất 172/2026/VBHN-VPQH (Điều 155, 157): datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/10/…
3. Nghị định 282/2025/NĐ-CP (Điều 8), Công báo số 1583+1584 ngày 17/11/2025: congbaocdn.chinhphu.vn/CongBaoCP/VanBan/2025/…
4. tra ngày 2/11/2026.