Báo án: lấy biên bản tiếp nhận, không khởi tố phải nêu lý do bằng văn bản

Công an phải lập biên bản tiếp nhận và đưa bạn một bản. Trong 20 ngày họ phải ra quyết định khởi tố hay không; phức tạp thì 2 tháng, gia hạn thêm 2 tháng. Không khởi tố phải nêu lý do, và bạn có 15 ngày để khiếu nại.

Chi phí

Không mất tiền. Đi một buổi, mang theo đơn viết sẵn hai bản và bản photo giấy tờ, để một bản có dấu nhận của công an. Cái khó là quay lại hỏi nhiều lần, và mỗi lần đều xin văn bản chứ đừng nghe trả lời miệng.

Lợi ích

Khi báo tin về tội phạm, yêu cầu ghi nhận việc tiếp nhận và giữ giấy tờ liên quan. Theo dõi quyết định xử lý bằng văn bản thay vì chỉ chờ thông báo miệng.

Pháp luật Việt Nam

Điều 146 khoản 1 Bộ luật Tố tụng hình sự 101/2015/QH13: khi trực tiếp tố giác, báo tin về tội phạm thì cơ quan có thẩm quyền phải lập biên bản tiếp nhận và ghi vào sổ tiếp nhận. Điều 147 khoản 1: trong 20 ngày kể từ ngày nhận tin, phải kiểm tra, xác minh và ra quyết định khởi tố, không khởi tố hoặc tạm đình chỉ; khoản 2: vụ phức tạp kéo dài không quá 2 tháng, và Viện trưởng Viện kiểm sát có thể gia hạn một lần không quá 2 tháng. Điều 157 liệt kê 8 căn cứ không khởi tố; Điều 158 khoản 1 buộc thông báo cho người tố giác biết rõ lý do, khoản 2 cho quyền khiếu nại. Điều 471 khoản 1: thời hiệu khiếu nại 15 ngày. Điều 475 khoản 1: khiếu nại quyết định, hành vi của điều tra viên, cán bộ điều tra, phó thủ trưởng cơ quan điều tra thì thủ trưởng cơ quan điều tra giải quyết trong 7 ngày; khiếu nại quyết định của chính thủ trưởng cơ quan điều tra thì viện trưởng viện kiểm sát giải quyết trong 7 ngày; không đồng ý với kết quả đó thì trong 3 ngày được khiếu nại lên viện kiểm sát cấp trên trực tiếp, cấp này giải quyết trong 15 ngày. Điều 161 khoản 1 điểm a và b: Viện kiểm sát có quyền yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố, và huỷ quyết định không khởi tố không có căn cứ, trái pháp luật; việc ra quyết định khởi tố vẫn do cơ quan điều tra làm.

Ghi chú

Mức B vì toàn bộ mốc thời gian đều lấy từ văn bản luật. Quan niệm sai đang sửa: "báo công an rồi về chờ". Ba bẫy Việt Nam. (1) Ra công an cấp xã trình bày rồi về tay không: cấp xã chỉ lập biên bản, kiểm tra sơ bộ rồi chuyển cơ quan điều tra (Điều 146 khoản 3), nên không có giấy tờ thì sau này không chứng minh được ngày bạn báo — mà mốc 20 ngày tính từ ngày đó. (2) Nghe "không đủ căn cứ" rồi bỏ: phải đòi quyết định không khởi tố kèm lý do bằng văn bản, và nhớ mốc 15 ngày để khiếu nại, sau đó còn một lớp nữa ở viện kiểm sát. (3) Nghĩ viện kiểm sát ra lệnh là công an buộc phải khởi tố: ở Việt Nam đó là quyền yêu cầu và quyền huỷ quyết định trái pháp luật (Điều 161), nên vẫn phải theo dõi và có văn bản. Thêm một điểm dễ nhầm: nghĩa vụ "lập biên bản tiếp nhận" khác với "nhận đơn" — đơn gửi qua bưu điện hoặc qua cổng dịch vụ công chỉ được ghi sổ, không có biên bản trao tay, nên nộp trực tiếp thì hơn. Mục này không hứa cứ khiếu nại là vụ án được khởi tố: quyết định cuối cùng vẫn dựa trên căn cứ, và cả 8 trường hợp ở Điều 157 đều là lý do không khởi tố hợp pháp.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Tại chỗ hỏi thêm một câu, lấy cho bằng được giấy biên nhận tiếp nhận vụ việc. Sau đó cứ theo các mốc ngày ở trên mà đi hỏi tiến độ. Cái khó là hết lần này đến lần khác mở miệng đi hỏi.

Nói đơn giản

Báo công an xong phải lấy ngay giấy biên nhận tiếp nhận vụ việc, đó là bằng chứng bạn đã báo án. Công an quyết định không lập án thì phải đưa bạn thông báo không lập án bằng văn bản. Không đồng ý thì trong 7 ngày được xin xem xét lại, vẫn không đồng ý thì trong 7 ngày tiếp theo được xin phúc tra. Bạn cũng có thể tìm viện kiểm sát, nhờ viện kiểm sát giám sát việc công an lập án.

Lợi ích

Điều 171 Quy định về thủ tục giải quyết vụ án hình sự của cơ quan công an (Trung Quốc) (sau khi sửa đổi bằng Lệnh số 159 của Bộ Công an) nói về giấy biên nhận. Nguyên văn: "Cơ quan công an khi tiếp nhận vụ việc phải lập bảng đăng ký tiếp nhận và giấy biên nhận tiếp nhận vụ việc, và giao giấy biên nhận cho người giải người phạm tội đến, người báo án, người tố cáo, người tố giác". Điều 174: "Đối với vụ việc đã tiếp nhận hoặc manh mối tội phạm phát hiện được, cơ quan công an phải nhanh chóng xem xét". Điều 178 nói về lập án hay không. Sau khi tiếp nhận và xem xét, thấy có sự việc phạm tội cần truy cứu trách nhiệm hình sự, lại thuộc thẩm quyền của mình, thì phải lập án. Lập án phải được người phụ trách cơ quan công an từ cấp huyện trở lên phê duyệt. Không lập án cũng phải đưa bạn một tờ giấy: "Đối với vụ việc có người tố cáo, quyết định không lập án thì cơ quan công an phải lập thông báo không lập án, và gửi cho người tố cáo trong ba ngày". Điều 179 nói về khi không đồng ý thì làm gì. Nguyên văn: "Người tố cáo không đồng ý với quyết định không lập án thì có thể trong bảy ngày sau khi nhận thông báo không lập án xin cơ quan công an đã ra quyết định xem xét lại; cơ quan công an phải ra quyết định trong ba mươi ngày sau khi nhận đơn xin xem xét lại". Tiếp theo: "Người tố cáo không đồng ý với quyết định xem xét lại về việc không lập án thì có thể trong bảy ngày sau khi nhận quyết định xem xét lại xin cơ quan công an cấp trên phúc tra; cơ quan công an cấp trên phải ra quyết định trong ba mươi ngày sau khi nhận đơn xin phúc tra. Cơ quan công an cấp trên huỷ quyết định không lập án thì cơ quan công an cấp dưới phải thi hành". Vụ việc lớn, phức tạp thì có thể kéo dài thời hạn xem xét lại, phúc tra, nhưng "không được quá ba mươi ngày, và phải báo bằng văn bản cho người nộp đơn". Điều 112 Luật Tố tụng Hình sự (Trung Quốc): thấy có sự việc phạm tội cần truy cứu trách nhiệm hình sự thì phải lập án; không lập án thì "thông báo lý do không lập án cho người tố cáo. Người tố cáo nếu không đồng ý thì có thể xin xem xét lại". Điều 113: "Người bị hại cho rằng cơ quan công an không lập án điều tra vụ án lẽ ra phải lập án điều tra, đề nghị lên viện kiểm sát nhân dân, thì viện kiểm sát nhân dân phải yêu cầu cơ quan công an giải thích lý do không lập án. Viện kiểm sát nhân dân cho rằng lý do không lập án của cơ quan công an không đứng vững thì phải thông báo cơ quan công an lập án, cơ quan công an nhận thông báo thì phải lập án". Điều 61 Quy định về thủ tục giải quyết vụ việc hành chính của cơ quan công an (Trung Quốc) cũng yêu cầu như vậy. Vụ việc thuộc thẩm quyền của đơn vị mình thì "phải điều tra xử lý ngay, lập bảng đăng ký tiếp nhận và giấy biên nhận tiếp nhận vụ việc, và giao giấy biên nhận cho người báo án, người tố cáo, người tố giác, người giải người vi phạm đến". Thời hạn giải quyết vụ việc trị an "kể từ ngày thụ lý không được quá 30 ngày; vụ việc lớn, phức tạp, được cơ quan công an cấp trên phê duyệt thì có thể kéo dài 30 ngày", thời gian giám định không tính vào thời hạn giải quyết. Điều 9 Điều lệ Đốc sát của cơ quan công an (Trung Quốc) nói về khiếu nại công an. Nguyên văn: "Cơ quan đốc sát, đối với hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật đang diễn ra của cơ quan công an và cảnh sát nhân dân mà quần chúng khiếu nại, phải kịp thời có mặt, xử lý tại chỗ theo quy định, và kịp thời phản hồi kết quả xử lý cho người khiếu nại" (toàn quốc Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người được lợi là chính bạn. Báo công an chưa chắc đã được xử lý, nhưng có giải quyết hay không, giải quyết trong bao lâu, đều có tiêu chuẩn và thời hạn ghi rõ, không phải tuỳ tâm trạng người trực hôm đó. Ba việc nhớ theo thứ tự. ① Tại chỗ lấy giấy biên nhận, ghi lại số vụ việc và đơn vị tiếp nhận. ② Đến hạn chưa có kết quả thì theo các thời hạn ở trên đi hỏi tiến độ, hỏi "vụ việc đang ở khâu nào", đừng hỏi "sao không ai lo cho tôi". ③ Nhận thông báo không lập án thì xem lý do trước, trong 7 ngày xin xem xét lại, thêm 7 ngày nữa xin phúc tra. Cùng lúc có thể đề nghị viện kiểm sát nhân dân giám sát việc lập án, ba đường không loại trừ nhau. Vụ việc trị an là những chuyện như đánh nhau, trộm vặt. Thời hạn giải quyết tính từ ngày thụ lý, không quá 30 ngày. Vụ việc lớn, phức tạp, được cơ quan công an cấp trên phê duyệt thì kéo dài thêm 30 ngày. Thời gian giám định không tính vào. Thái độ tiếp đón kém thì khiếu nại qua đốc sát, còn vụ việc vẫn theo quy trình lập án mà đòi tiếp. Nhặt được đồ, tranh chấp hàng xóm vốn không phải vụ án hình sự. Cơ quan công an sẽ xử lý như vụ việc hành chính hoặc hoà giải, thậm chí chỉ ghi nhận lưu lại, đừng hiểu thành "báo án mà không ai lo". Quy trình dừng thanh toán sau khi bị lừa, xem chương này mục 2 (gọi ngay 110 yêu cầu dừng thanh toán). Bị bạo lực mạng xem chương này mục 37 (bị bạo lực mạng thì giữ chứng cứ trước rồi mới chọn đường)

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 2

1. Bộ luật Tố tụng hình sự 101/2015/QH13, bản hợp nhất 172/2026/VBHN-VPQH (Điều 146, 147, 157, 158, 161, 471, 475): datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/10/…
2. tra ngày 2/11/2026.