Muốn biết trong đồ ăn có gì thì mua loại đóng gói sẵn — hàng bán rời không có nhãn để đọc

Nhãn hàng hoá bắt buộc ghi tên hàng, tên và địa chỉ bên chịu trách nhiệm, xuất xứ; với thực phẩm còn phải ghi thành phần. Hàng bán rời không có nhãn thì không có gì để đọc, và “không ghi” không có nghĩa là “không có”.

Chi phí

Không tốn tiền. Cùng một món, loại đóng gói sẵn thường đắt hơn loại bán cân một chút, và mất vài giây đọc phần thành phần in trên bao bì.

Lợi ích

Đọc danh sách thành phần và các thông tin bắt buộc trên nhãn giúp bạn nhận biết sản phẩm có phù hợp với nhu cầu hay không. Với hàng bán rời không có nhãn, cần hỏi thêm người bán và không nên tự kết luận rằng sản phẩm không có chất phụ gia.

Pháp luật Việt Nam

Nghị định 43/2017/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP) Điều 10 khoản 1 quy định nhãn hàng hoá bắt buộc phải thể hiện tên hàng hoá; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hoá; xuất xứ hàng hoá và các nội dung khác theo tính chất của mỗi loại hàng hoá quy định tại Phụ lục I của nghị định. Với thực phẩm, các nội dung theo tính chất gồm thành phần và thành phần định lượng (Điều 16), định lượng hàng hoá (Điều 13), ngày sản xuất, hạn sử dụng (Điều 14) — đây là chỗ bạn đọc được chất phụ gia, chất bảo quản, đường, muối. Thêm Điều 21 khoản 2 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 19/2023/QH15: bên bán phải ghi nhãn hàng hoá bảo đảm trung thực, rõ ràng, chính xác, phản ánh đúng bản chất của hàng hoá. Điều đáng nói là chỗ không có luật: hàng bán rời, bán cân, bán trong chợ không có nhãn thì Nghị định 43 chỉ đặt nghĩa vụ lên nhãn, mà không có nhãn thì không có nghĩa vụ ghi thành phần — nên câu “quán bán rời thì phải sạch hơn” không có cơ sở, và câu “không thấy ghi phụ gia tức là không có” cũng không.

Ghi chú

Bốn bẫy. (1) “Không ghi” khác “không có”: hàng bán rời không có nhãn nên không có nghĩa vụ ghi thành phần; muốn biết thì phải hỏi người bán, và câu trả lời miệng không có giá trị chứng minh. (2) Đọc phần thành phần theo thứ tự: nguyên liệu đứng trước là nguyên liệu chiếm nhiều nhất; món có đường hoặc siro đứng đầu bảng thành phần thì khác hẳn món có đường ở cuối. (3) Hàng đóng gói sẵn cũng có thể ghi sai: Điều 9 nghị định 43 đặt trách nhiệm lên người ghi nhãn, và Điều 21 khoản 2 luật 19/2023 lặp lại yêu cầu trung thực — nghi ngờ thì giữ bao bì và phản ánh, đừng chỉ chụp mỗi mặt trước. (4) Đừng hiểu ngược: mục này không nói “hàng bán rời là hàng bẩn” — chợ tươi sống, rau củ bán cân là chuyện bình thường và thường tốt hơn hàng đóng gói; cái mục này nói là nếu bạn cần biết thành phần thì chỉ có loại đóng gói mới trả lời được, còn muốn ăn đồ tươi thì vẫn mua ở chợ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Cùng một thứ, loại đóng gói sẵn thường đắt hơn loại bán rời một chút. Nhìn bảng thành phần mất vài giây.

Nói đơn giản

Luật chỉ bắt thực phẩm đóng gói sẵn ghi bảng thành phần, hàng bán rời thì không. Quầy bán rời chỉ cần ghi tên, ngày sản xuất, hạn sử dụng và ai sản xuất. Nên "không ghi phụ gia" không có nghĩa là "không cho", chỉ có nghĩa là luật không bắt ghi. Quan tâm thì mua bản đóng gói sẵn, bảng thành phần và tên phụ gia đều in trên đó.

Lợi ích

Điều 67 食品安全法 (Luật An toàn thực phẩm Trung Quốc) quy định bao bì thực phẩm đóng gói sẵn phải có nhãn. Nhãn phải ghi chín nội dung. Trong đó nội dung thứ hai là "thành phần hoặc bảng nguyên liệu", nội dung thứ bảy là "tên gọi chung theo tiêu chuẩn quốc gia của phụ gia thực phẩm đã dùng". Điều 68 yêu cầu với thực phẩm bán rời ít hơn nhiều. Nguyên văn: người kinh doanh thực phẩm bán thực phẩm rời phải ghi trên dụng cụ chứa, bao bì ngoài của thực phẩm rời "tên thực phẩm, ngày sản xuất hoặc số lô sản xuất, hạn sử dụng cùng tên, địa chỉ, cách liên hệ của người sản xuất kinh doanh và các nội dung khác". Điều này không nhắc bảng thành phần, cũng không nhắc phụ gia. Thuỷ sản đông lạnh là chỗ khác biệt này rõ nhất. GB 2760—2024 (Trung Quốc) cho phép dùng axit phosphoric và muối phosphat làm chất giữ ẩm trong thuỷ sản đông lạnh, thường gọi là chất giữ nước. Lượng dùng tối đa 5,0 g/kg, tính theo gốc phosphat. Dùng trong mức này là hợp pháp. Có vấn đề là dùng quá mức và mạ băng tăng trọng lượng. Năm 2025, sau khi chương trình 15/3 của CCTV phanh phui tôm bóc vỏ "cho quá mức chất giữ nước (phosphat hỗn hợp) trái quy định và mạ băng tăng trọng lượng", cơ quan quản lý thị trường yêu cầu doanh nghiệp "nhãn sản phẩm phải ghi rõ thành phần chất giữ nước (như phosphat), khối lượng tịnh (trừ trọng lượng lớp băng), bảng thành phần" (toàn Trung Quốc, 食品安全法 (Luật An toàn thực phẩm Trung Quốc) sửa đổi lần ba năm 2025, áp dụng từ 01/12/2025)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

"Không ghi" không có nghĩa là "không cho", chỉ có nghĩa là luật không bắt ghi. Muốn biết thành phần thì mua bản đóng gói sẵn. Tôm bóc vỏ đông lạnh, cá cắt khúc đông lạnh kiểu này, khối lượng tịnh trên bao bì đóng gói sẵn là khối lượng đã trừ lớp băng. Tính đơn giá theo đó mới là giá thật. Hàng bán rời tính theo giá niêm yết, rã đông xong có thể hụt đi một khúc lớn. Chất giữ nước trong giới hạn là hợp pháp, cũng không phải chuyện an toàn, đừng coi nó là chất độc. Cho quá mức và mạ băng tăng trọng lượng là chuyện tiền: bạn trả giá thuỷ sản để mua nước. Ngược lại, quầy bán rời cũng có thể không ghi đủ bốn thứ phải ghi. Tên, ngày sản xuất, hạn sử dụng, tên địa chỉ điện thoại người sản xuất kinh doanh, thiếu một thứ là vi phạm Điều 68. Bạn có thể không mua, cũng có thể gọi 12315. Tự mở cửa hàng bán thực phẩm đóng gói sẵn thì ghi nhãn thế nào, xem chương 12 mục 9 (nhãn thực phẩm đóng gói sẵn). Người được lợi từ mục này là bạn và gia đình, thuộc hai mức cao nhất.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 2

1. Nghị định 43/2017/NĐ-CP ngày 14/4/2017 về nhãn hàng hoá, Điều 10 khoản 1, Điều 13, Điều 14, Điều 16, bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2017/04/… (OCR trang 6–9); Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 43/2017/NĐ-CP, trang văn bản: vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=204681
2. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 19/2023/QH15, Điều 21 khoản 2.