Dạy con một câu: ai bảo con cầm máy bố mẹ, đọc mã xác thực hay cài ứng dụng, đều là lừa đảo

Không ai được đòi mã xác thực của bạn, kể cả người tự xưng công an hay nhân viên ngân hàng. Công an không gọi điện bảo cài ứng dụng lạ, cũng không làm hộ giấy tờ qua điện thoại. Nghi ngờ thì gọi tổng đài 156 để phản ánh, cuộc gọi miễn phí.

Chi phí

Không tốn tiền. Mất 15 phút nói chuyện và một câu hẹn trước: "bị lừa thì nói với bố mẹ trước, bố mẹ không mắng". Kèm theo: bật xác thực hai lớp, không lưu mật khẩu ngân hàng trong máy.

Lợi ích

Công an tỉnh Ninh Bình (8/9/2025) liệt kê 21 thủ đoạn lừa đảo trực tuyến; thủ đoạn đầu tiên là giả danh cán bộ, gửi link hoặc hướng dẫn cài ứng dụng chứa mã độc, chiếm quyền điều khiển điện thoại rồi đòi mã OTP ngân hàng hoặc dữ liệu sinh trắc học; phần phòng tránh ghi nguyên văn "Tuyệt đối không chia sẻ thông tin, mã OTP ngân hàng cho bất kỳ ai". Công an tỉnh Đắk Lắk (11/5/2026) ghi nhận đúng biến thể nhắm vào phụ huynh: đối tượng gọi tự xưng cán bộ công an, cán bộ quản lý cư trú hoặc cán bộ hỗ trợ dịch vụ công, báo "dữ liệu căn cước của học sinh bị sai lệch" hay "hồ sơ tuyển sinh chưa hợp lệ", rồi yêu cầu truy cập đường link lạ, cài ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp mã OTP để chiếm tài khoản ngân hàng. Tổng đài 156 của Bộ Thông tin và Truyền thông nhận phản ánh cuộc gọi, tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo, miễn phí.

Ghi chú

Ba bẫy. (1) Đòn mạnh nhất hiện nay ở Việt Nam là "làm định danh điện tử mức 2 cho con", đánh đúng lúc trường thu hồ sơ đầu cấp; công an các tỉnh đều nói việc này phải làm trực tiếp tại cơ quan công an, nên câu "để em làm hộ qua điện thoại" tự nó là dấu hiệu. (2) Trẻ không sợ mất tiền, trẻ sợ bị mắng, nên nếu nhà doạ "nói ra là đánh" thì con sẽ giấu và tiền mất thêm. (3) Nhóm Zalo lớp giả mạo thầy cô thu tiền đầu năm vẫn là kênh phổ biến; xác nhận bằng cách gọi số đã lưu, không gọi số trong tin nhắn. Đừng hiểu ngược: dặn con "không nghe số lạ" là sai — đứa trẻ đó sẽ không dám nghe cả cuộc gọi của bố mẹ từ số khác; điều cần dặn là không đọc mã, không cài ứng dụng, không chuyển tiền.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Kể cho con nghe một lượt sáu kiểu dưới đây, rồi hẹn với con một câu "bị lừa thì nói với bố mẹ trước, bố mẹ không mắng". Đồng thời đặt hạn mức không mật khẩu cho thanh toán, bật chế độ trẻ em, không cho con biết mật khẩu thanh toán. Khó là khi con bị lừa thật, bạn phải nhịn được cơn giận.

Nói đơn giản

Sáu kiểu lừa này mỗi kiểu một chiêu, nhưng bước cuối đều là một động tác: bảo con lấy điện thoại của bố mẹ chuyển tiền. Vì vậy dạy được một câu là đủ dùng: ai bảo con động vào điện thoại của bố mẹ, đọc mã xác minh, người đó là kẻ lừa đảo. Thêm một câu nữa: "bị lừa thì nói với bố mẹ trước, bố mẹ không mắng".

Lợi ích

Trung tâm Chống lừa đảo thành phố Tuyền Châu cùng Sở Giáo dục thành phố Tuyền Châu (Trung Quốc) đã phân tích sáu kiểu lừa nhắm riêng vào thanh thiếu niên. Mỗi kiểu một chiêu, nhưng bước cuối đều là một động tác: bảo trẻ lấy điện thoại của bố mẹ chuyển tiền. Kiểu một, mua bán riêng tài khoản và đồ trong game giá rẻ. Bé Vương chuyển riêng 260 tệ, bên kia nói "người chưa thành niên chuyển tiền là vi phạm, tài khoản sẽ bị khoá", bé dùng điện thoại của bố bấm vào "đường link kiểm tra", hơn 30.000 tệ trong tài khoản bị chuyển đi. Bài gốc nhắc, kẻ lừa sẽ đòi thẻ ngân hàng, mật khẩu, mã xác minh qua tin nhắn của bố mẹ, những thứ này "tuyệt đối không được đưa". Kiểu hai, "gỡ chống nghiện game". Bên kia doạ "không chuyển tiền để huỷ thì bố mẹ em sẽ đi tù", đứa trẻ dùng điện thoại của mẹ chuyển 7.000 tệ. Bài gốc ghi rõ chống nghiện game là do nhà nước đặt, "hoàn toàn không có kênh 'mở khoá riêng'". Kiểu ba, hoàn tiền tặng quà. Kẻ lừa giả làm "chăm sóc khách hàng chính thức", nói tiền trẻ chưa thành niên tặng quà có thể hoàn lại, yêu cầu "dùng Alipay của bố mẹ tặng quà cho phòng livestream chỉ định mới hoàn được", 73.000 tệ trong tài khoản của mẹ bị tặng đi, người thì bị chặn liên lạc. Bài gốc nói "ai kết bạn bảo bạn 'tặng quà để hoàn tiền', 100% là lừa đảo". Kiểu bốn, giả làm bạn học hoặc thầy cô. Kẻ lừa chiếm tài khoản, gửi tin nhắn thoại gọi đúng tên để mượn tiền. Mùa khai giảng còn trà trộn vào nhóm lớp giả làm thầy cô, gửi "nộp học phí, tạp phí 500 tệ", ảnh đại diện và tên hiển thị giống hệt thầy cô thật, còn cài "chim mồi" vào nhóm nói "đã nộp rồi". Kiểu năm, theo đuổi thần tượng. Kẻ lừa kéo trẻ vào "nhóm fan ngôi sao, nhận lì xì 888 tệ". Trước tiên bảo trẻ chuyển 48,88 tệ để "xác minh". Rồi doạ "người chưa thành niên tham gia là vi phạm, nền tảng sẽ phong toả 80.000 tệ, bố mẹ phải đi tù". Tổng cộng lừa mất 16.000 tệ. Bài gốc nói "cảnh sát, luật sư thật tuyệt đối không liên hệ người chưa thành niên trên mạng để điều tra, càng không bảo dùng điện thoại của bố mẹ để thao tác". Kiểu sáu, trên chợ đồ cũ dùng hàng giá rẻ dụ người ra khỏi nền tảng, chuyển tiền riêng. Cùng tài liệu đó còn liệt kê ba lằn ranh đỏ trẻ tự mình đừng bước qua. Một là thẻ ngân hàng và SIM điện thoại không cho mượn, không bán, không cho thuê; thẻ bị dùng để chuyển tiền bẩn thì có thể cấu thành tội giúp sức cho hoạt động phạm tội trên mạng thông tin (Trung Quốc). Có tiền án sẽ ảnh hưởng tới thi cao học, thi công chức. Hai là việc làm thêm kiểu "cho mượn điện thoại làm trạm chuyển cuộc gọi" là phạm pháp. Ba là "tuyển dụng lương cao" ở nước ngoài, người có thể vừa tới nơi đã bị khống chế (toàn quốc Trung Quốc, tháng 10/2025)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp mức B vì cơ quan chức năng chỉ đưa ra phân tích kịch bản lừa và từng vụ cụ thể, không có tỷ lệ xảy ra, cũng không có thống kê hiệu quả phòng ngừa. Phải phân biệt với mục 9 (con dùng điện thoại nạp tiền, tặng quà): tiền con tự nạp, tự tặng quà có thể đòi lại theo Bộ luật Dân sự Trung Quốc. Tiền bị kẻ lừa đảo lấy mất thì không áp dụng điều đó, chỉ có thể báo công an để dừng thanh toán theo chương 8 mục 2. Có đòi lại được không, phải xem tiền còn trong tài khoản hay không. Câu doạ cốt lõi kẻ lừa dùng với trẻ là "em vi phạm rồi, bố mẹ em sẽ đi tù". Nói trước với con rằng bản thân câu này đã là dấu hiệu lừa đảo, hiệu quả hơn hỏi han sau khi chuyện đã xảy ra. Câu "bị lừa thì nói trước, bố mẹ không mắng" phải làm được thật. Ở kiểu hoàn tiền tặng quà, bài gốc nhắc: "bị lừa rồi đừng giấu, lập tức nói với bố mẹ, báo công an, có thể giảm thiệt hại." Câu "bất kỳ ai trên mạng" ở tiêu đề là tác giả (gốc) rút ra từ sáu kiểu lừa này cho trẻ dễ nhớ, bài gốc không có câu như vậy. Bản người lớn của kiểu giả làm người quen, cả kiểu ghép mặt bằng AI, xem chương 8 mục 3, 4 (luật cứng chống lừa đảo, dính tới chuyển tiền thì cúp máy trước). Người lớn cũng vậy, mã xác minh và quét mặt không làm hộ bất kỳ ai, xem chương 8 mục 45 (đọc mã xác minh).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Công an tỉnh Ninh Bình, "Dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng ngừa đối với 21 phương thức, thủ đoạn lừa đảo trực tuyến phổ biến hiện nay", 8/9/2025: congan.ninhbinh.gov.vn/dau-hieu-nhan-biet-va-… (tra 2/11/2026). Công an tỉnh Đắk Lắk, 11/5/2026: congan.daklak.gov.vn/tin-moi/canh-bao-thu-doa… (tra 2/11/2026). Tổng đài 156: Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp không gian mạng Việt Nam, nospam.vncert.vn/ (tra 2/11/2026).