Đừng tin giá gạch — giá niêm yết mới là giá thật, con số bị gạch thì không ai bắt phải bán thật

Con số bị gạch không phải giá đã bán thật. Ở Việt Nam, giá phải niêm yết rõ ràng và không gây nhầm lẫn, còn thông tin về giá phải chính xác. Nên giá bị gạch là chỗ để kiểm tra, không phải chỗ để tin.

Chi phí

Không tốn tiền. Cái mất là vài đợt giảm giá thật mà bạn bỏ qua, và công ghi lại giá thường ngày của những món hay mua để có mốc so sánh của chính mình.

Lợi ích

Về tâm lý: Tversky và Kahneman (Science, 1974) cho thấy phán đoán bị neo vào con số xuất hiện trước, và người ta điều chỉnh từ mốc đó nhưng không đủ — nên “999 giảm còn 499” làm bạn ước lượng mức giảm cao hơn thực tế một cách hệ thống.

Pháp luật Việt Nam

Bản gốc Trung Quốc dựa vào một quy định bắt “giá gốc” phải là giá thấp nhất trong 7 ngày trước khuyến mại. Việt Nam không có đúng quy định đó, nên phải dùng ba chỗ khác. (1) Luật Giá 16/2023/QH15 Điều 29 khoản 2: niêm yết giá phải rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán, bằng hình thức in, dán, ghi trên bảng hoặc trên các trang thông tin điện tử; khoản 1 nói giá niêm yết là giá đã bao gồm các loại thuế, phí và lệ phí. (2) Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 19/2023/QH15 Điều 21 khoản 1 điểm a buộc cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về giá, phí, chi phí, và khoản 3 buộc niêm yết giá theo quy định của pháp luật về giá; Điều 10 khoản 1 điểm a cấm cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác về hàng hoá, dịch vụ. (3) Nghị định 81/2018/NĐ-CP Điều 10 quy định khuyến mại bằng hình thức bán hàng, cung ứng dịch vụ với giá thấp hơn giá bán hàng, cung ứng dịch vụ trước đó, và khoản 4 nghiêm cấm lợi dụng hình thức khuyến mại này để bán phá giá — tức mốc so sánh theo luật là giá trước đó, không phải con số tuỳ ý in lên ảnh. Nghị định này đã bị sửa đổi hai lần (Nghị định 128/2024/NĐ-CP và Nghị định 239/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026), nên khi dẫn phải dẫn kèm bản sửa đổi.

Ghi chú

Bốn bẫy. (1) “Giá gốc” trên ảnh là do người bán tự đặt, không qua cơ quan nào kiểm; muốn biết thật hay không chỉ có cách so với giá bạn đã thấy trước đó ở chính shop đó. (2) Giá niêm yết phải đã gồm thuế, phí: nếu bấm vào mới thấy phí giao hàng, phí đóng gói, phí thanh toán, thì con số trên ảnh không phải giá niêm yết — Điều 29 khoản 1 Luật Giá là chỗ để so. (3) Đại hội mua sắm kiểu 9/9, 10/10, 11/11, 12/12 không phải mùa giảm giá duy nhất: giá đáy thường rơi vào đợt khác trong năm, và mua để dành thì phải cộng tiền chỗ chứa, tiền hỏng, tiền dùng nhiều hơn vì “nhà còn sẵn”. (4) Đừng hiểu ngược: mục này không nói “đừng mua khi giảm giá” — giảm thật thì mua, nhất là món chắc chắn dùng hết và đã có mốc giá của chính bạn; cái bị loại là mua vì con số bị gạch, không vì nhu cầu.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Cái giá là có những đợt giảm giá thật bạn cũng bỏ qua. Bạn phải nhớ giá thường ngày của mấy món hay mua. Khó là nhịn được không tích trữ đúng ngày khuyến mãi lớn.

Nói đơn giản

Người ta phán đoán một món đắt hay rẻ sẽ bị con số nhìn thấy đầu tiên neo lại, sau đó điều chỉnh thường không đủ. Vì vậy "giá gốc 999, giá nay 499" khiến bạn luôn đánh giá quá cao mức rẻ của nó. Mà theo quy định, mốc dùng để tính giảm giá chỉ là giá giao dịch thấp nhất của cửa hàng đó trong bảy ngày trước đợt khuyến mãi. Cái giá bị gạch đi chưa chắc từng bán thật.

Lợi ích

Phán đoán của con người bị con số nhìn thấy đầu tiên neo lại, sau đó điều chỉnh thường không đủ. Vì vậy "giá gốc 999, giá nay 499" luôn đẩy cao ước tính "rẻ được bao nhiêu" của bạn. Quy định của cơ quan quản lý: mốc tính giảm giá phải là giá giao dịch thấp nhất của chính cửa hàng đó trong bảy ngày trước đợt khuyến mãi. Giảm mấy phần, phải lấy giá bán thật thấp nhất của cửa hàng trong bảy ngày trước khuyến mãi làm mốc. Cái giá bị gạch đi chưa chắc đã từng bán thật (Trung Quốc, áp dụng từ năm 2020)

Mức bằng chứng

C

Ghi chú

Hiệu ứng mỏ neo là kết luận rút ra từ phòng thí nghiệm, chưa ai tính tích trữ thực tế lỗ bao nhiêu tiền. Tích trữ còn mấy khoản chi phí bạn sẽ không ghi vào sổ: đồ hết hạn, chiếm chỗ, và kiểu "dù sao nhà còn nhiều, dùng phung phí chút". Chỉ tích trữ thứ thoả cả ba điều: hạn dùng dài, chắc chắn dùng hết, đơn giá thật sự thấp hơn giá trước đây.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 2

1. Luật Giá số 16/2023/QH15, Điều 29 khoản 1 và khoản 2, bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2023/7/l…
2. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 19/2023/QH15, Điều 10 khoản 1 điểm a, Điều 21 khoản 1 điểm a và khoản 3; Nghị định 81/2018/NĐ-CP, Điều 10 khoản 1 và khoản 4, bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2018/05/…, sửa đổi bởi Nghị định 128/2024/NĐ-CP và Nghị định 239/2026/NĐ-CP datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/6/2… (OCR); Tversky A, Kahneman D (1974), “Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases”, Science 185(4157):1124–1131, doi.org/10.1126/science.185.4157.1124.