Giao dịch càng nhiều thì tiền ở lại càng ít — thị trường dựng đứng càng phải ngồi yên

Mỗi vòng mua bán mất 0,1% thuế ở chiều bán, cộng phí môi giới hai chiều. Bán 12 lần một năm là 1,2% tiền thuế, chưa tính phí. Nhóm tài khoản nhỏ giao dịch nhiều nhất trong cơn sốt lại là nhóm mất nhiều nhất.

Chi phí

Không tốn tiền trực tiếp. Mỗi lần bán chịu thuế thu nhập cá nhân 0,1% giá trị chuyển nhượng, cộng phí môi giới mỗi chiều; bán càng nhiều lần thì phần này càng lớn, kể cả khi lỗ.

Lợi ích

Về hành vi: 66.465 tài khoản cá nhân tại một công ty môi giới chiết khấu ở Mỹ, giai đoạn 1991–1996 — nhóm quay vòng nhiều nhất đạt 11,4%/năm trong khi cả thị trường 17,9%, và chênh lệch nằm ở chi phí giao dịch vì lợi nhuận trước phí hai nhóm gần như nhau. Ở Thượng Hải, dữ liệu 18 tháng từ 7/2014 đến 12/2015 của khoảng 40 triệu tài khoản: nhóm nhỏ nhất (85% số tài khoản) mất khoảng 2.500 tỷ nhân dân tệ so với việc nằm im, bằng 28% giá trị danh mục đầu kỳ; nhóm lớn nhất (0,5%) được khoảng 2.540 tỷ, bằng 31%.

Pháp luật Việt Nam

Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 Điều 13 khoản 2: thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán chịu thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng, tính theo từng lần chuyển nhượng và không trừ giá vốn — bán 12 lần một năm là 1,2% giá trị đã bán, lãi hay lỗ đều phải trả.

Ghi chú

Bốn chỗ hay sập. (1) Con số "bao nhiêu % nhà đầu tư cá nhân lỗ" lan truyền trên mạng không có thống kê chính thức ở Việt Nam — đừng dùng; cái đo được chắc chắn chỉ là thuế và phí bạn trả mỗi lần bấm lệnh. (2) Phí môi giới mỗi công ty một biểu, thường 0,15%–0,35% mỗi chiều, nhiều nơi thu thêm phí lưu ký hằng tháng, nên một vòng mua bán đắt hơn 0,1% thuế. (3) Người rủ bạn "lướt sóng" thường hưởng phí môi giới, còn bạn chịu rủi ro — đây là động cơ rất phổ biến trong các hội nhóm chứng khoán. (4) Đừng hiểu ngược: mục này không nói đừng mua cổ phiếu, mà nói đừng đổi danh mục liên tục; mua để nắm giữ và bán khi lý do mua không còn đúng vẫn là giao dịch, chỉ khác là ít lần.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Khó là thấy tin là muốn ra tay, thấy người khác đều đang kiếm tiền thì muốn nhảy theo bỏ thêm tiền, phải nhịn được.

Nói đơn giản

Những năm 1990, các hộ gia đình Mỹ mua bán nhiều nhất mỗi năm chỉ lời 11,4%, cùng thời gian cả thị trường là 17,9%, phần chênh chủ yếu là chi phí mua bán. Ở Trung Quốc, trong đợt tăng vọt rồi lao dốc năm 2014–2015, 85% hộ gia đình có tài khoản nhỏ nhất mua bán quá nhiều. So với cứ giữ yên không động, họ lời ít hơn 250 tỷ tệ, khoảng ba phần mười tiền vốn.

Lợi ích

Nghiên cứu này xem 66.465 tài khoản hộ gia đình ở một công ty môi giới chiết khấu của Mỹ, giai đoạn 1991 đến 1996. Nhóm mua bán nhiều nhất có lợi suất năm 11,4%, tức trung bình mỗi năm lời 11,4%. Cùng thời gian cả thị trường là 17,9%, hộ gia đình trung bình là 16,4%. Một hộ gia đình trung bình một năm có tỷ lệ quay vòng 75%, trong một năm đổi ba phần tư số cổ phiếu đang cầm. Nhóm mua bán nhiều và nhóm ít mua bán chênh nhau rất ít về lợi suất gộp (tiền lời trước khi trừ phí giao dịch). Nên khoảng chênh chủ yếu đến từ chi phí giao dịch trả khi mua bán (Mỹ, 1991 đến 1996). Số liệu Trung Quốc: nghiên cứu dùng dữ liệu tài khoản theo từng ngày của Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, phủ toàn bộ khoảng 40 triệu tài khoản. Giai đoạn mẫu là tháng 7/2014 đến tháng 12/2015, tổng cộng 18 tháng. Trong 18 tháng này chỉ số Shanghai Composite tăng hơn 150% trước. Nó đạt đỉnh 5.166,35 điểm ngày 12/6/2015, đến cuối tháng 12 lại giảm 40%. Tài khoản hộ gia đình chia thành bốn nhóm theo giá trị thị trường đầu kỳ. Nhóm nhỏ nhất chiếm 85% tổng số tài khoản hộ gia đình, nhóm lớn nhất chiếm 0,5%. Tổng giá trị cổ phiếu đầu kỳ của hai nhóm xấp xỉ nhau, lần lượt là 880 tỷ tệ và 808 tỷ tệ. Kết quả là 85% nhỏ nhất mất 250 tỷ tệ vì chủ động giao dịch, còn 0,5% lớn nhất kiếm được 254 tỷ tệ. "Mất" ở đây là so với việc trong cùng đợt thị trường đó cứ giữ yên, không làm gì. Hai con số mỗi số khoảng ba phần mười giá trị cổ phiếu đầu kỳ của nhóm mình, số trước 28%, số sau 31%. Để so sánh, hai năm rưỡi trước tháng 6/2014 thị trường khá yên. Lấy bất kỳ 18 tháng nào trong thời gian đó, khoản chênh tương tự chỉ bằng 1% đến 3% giá trị đầu kỳ. Trong đợt này, tài khoản hộ gia đình trung bình khoảng ba tuần là đổi hết cổ phiếu đang cầm một lượt, một năm gần 18 lần (Thượng Hải, Trung Quốc, 2014 đến 2015; giai đoạn đối chứng 2012 đến 2014)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Số liệu Mỹ là của những năm 1990, cơ cấu phí môi giới và thuế giao dịch của cổ phiếu A (Trung Quốc) khác, nhưng nguyên lý "quay vòng càng nhiều, lợi nhuận thực nhận càng thấp" là như nhau. Đây không phải khuyên bạn đừng mua cổ phiếu, nghiên cứu Trung Quốc cũng không nói vậy. Nó tính rằng trong cùng một đợt thị trường, hộ có tài khoản nhỏ càng chủ động giao dịch thì tiền càng chảy sang tay phía mua bán với họ. Người lấy được khoản tiền này cũng không phải tổ chức, mà là nhóm cá nhân có tài khoản lớn nhất: giai đoạn này khoảng chín phần mười khối lượng giao dịch của Sở Giao dịch Thượng Hải đến từ tài khoản nhà đầu tư nhỏ lẻ, bảng 1 của bài báo là 87% khối lượng giao dịch mỗi ngày. Câu lan truyền trên mạng "chín phần mười nhà đầu tư nhỏ lẻ lỗ tiền" không tìm được thống kê chính thức nào để đối chiếu, mục này không dùng con số đó. Có thể so tỷ lệ quay vòng: đợt này hộ gia đình Trung Quốc một năm đổi gần 18 lần, nhóm hộ gia đình Mỹ kia một năm chỉ đổi ba phần tư. Năm yên ả thì khoảng chênh này ở Trung Quốc chỉ 1 đến 3 phần trăm, nên lúc cần nhịn nhất là lúc thị trường nóng nhất. Không phải lời khuyên đầu tư.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Điều 13 khoản 2 (thuế suất 0,1% mỗi lần chuyển nhượng chứng khoán): datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/01/…
2. Barber BM, Odean T (2000), The Journal of Finance 55(2):773–806, doi.org/10.1111/0022-1082.00226
3. An L, Lou D, Shi D (2022), Journal of Monetary Economics 126:134–153, doi.org/10.1016/j.jmoneco.2022.01.001.