Chọn thuốc generic đã chứng minh tương đương sinh học hoặc thuốc trúng thầu, đừng trả giá biệt dược gốc

Thuốc generic cùng hoạt chất thường rẻ hơn biệt dược gốc. Đợt đấu thầu thuốc tập trung cấp quốc gia công bố ngày 5/8/2022 giảm được 17,5% giá và tiết kiệm khoảng 1.338 tỷ đồng cho ngân sách.

Chi phí

Không tốn tiền. Cái mất là một câu hỏi với bác sĩ hoặc dược sĩ: “có thuốc generic cùng hoạt chất, cùng hàm lượng không”, và vài giây đọc tên hoạt chất in trên vỏ hộp thay vì đọc tên thương mại.

Lợi ích

Kỳ 2022–2023 (công bố ngày 5/8/2022) đấu 3 gói với 106 thuốc: tổng giá trị theo kế hoạch 7.630 tỷ đồng, giá trúng thầu 6.292 tỷ đồng, tiết kiệm khoảng 1.338 tỷ đồng, tức giảm 17,5% — hai con số này là phép trừ và phép chia của chính hai số trên, nên bạn tự kiểm lại được (bài công bố của đơn vị mua sắm ghi 1.337 tỷ và 17,25%, lệch 1 tỷ và 0,3 điểm % do làm tròn; sách dùng số tính ra để câu chữ tự khớp). Con số bạn tự kiểm được là giá: cùng hoạt chất, cùng hàm lượng, cùng quy cách đóng gói thì chênh lệch giữa biệt dược gốc và thuốc generic là tiền thật trong mỗi lần mua.

Pháp luật Việt Nam

Ở Việt Nam, cơ chế tương ứng với việc nhà nước đứng ra mua thuốc theo gói của Trung Quốc là đấu thầu thuốc tập trung cấp quốc gia, do Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc Quốc gia (Bộ Y tế) tổ chức theo danh mục ban hành kèm Thông tư 15/2020/TT-BYT. Phía chất lượng, cơ chế tương ứng với việc bắt thuốc generic phải chứng minh tương đương với thuốc gốc là thử tương đương sinh học: Thông tư 07/2022/TT-BYT quy định những thuốc phải thử tương đương sinh học khi đăng ký lưu hành, và Cục Quản lý Dược công bố Danh mục thuốc có chứng minh tương đương sinh học — đây là danh sách để tra, thay cho việc tin vào cảm giác “hàng nội kém hơn”.

Ghi chú

Bốn bẫy. (1) Giá trúng thầu không phải giá nhà thuốc: thuốc trúng thầu tập trung được mua cho cơ sở khám chữa bệnh công lập; ra hiệu thuốc bạn vẫn mua theo giá niêm yết ở đó, nên đừng so giá bệnh viện với giá hiệu thuốc rồi kết luận “bị chặt chém”. (2) “Generic” không đồng nghĩa “đã chứng minh tương đương sinh học”: chỉ thuốc nằm trong danh mục của Cục Quản lý Dược mới có chứng minh, phần còn lại chỉ là cùng hoạt chất. (3) Đổi thuốc mạn tính thì phải theo dõi bằng số, không bằng cảm giác: ghi huyết áp, đường huyết, các chỉ số đang điều trị vào cùng một chỗ trước và sau khi đổi, vài tuần liền. (4) Đừng hiểu ngược: mục này không nói “cứ rẻ là mua” — thuốc có cửa sổ điều trị hẹp, thuốc đặc trị, thuốc dùng trong cấp cứu là việc của bác sĩ; đừng tự đổi đơn để tiết kiệm.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Lúc bác sĩ kê đơn, lúc bạn đi mua thuốc, hỏi thêm một câu "có thuốc trúng thầu tập trung, thuốc tên chung không".

Nói đơn giản

Thuốc trong đợt mua sắm tập trung thứ hai giảm giá trung bình 53%, giảm nhiều nhất 93%. Tính đến tháng 4/2026 đã làm 11 đợt, phủ 490 loại thuốc. Lúc kê đơn, mua thuốc hỏi thêm một câu "có thuốc trúng thầu tập trung, thuốc tên chung không", cùng hoạt chất mà bớt được một khoản lớn.

Lợi ích

Mua sắm thuốc tập trung do nhà nước (Trung Quốc) tổ chức, đợt hai giảm giá trung bình 53%, cao nhất 93%. Tính đến tháng 4/2026 đã triển khai 11 đợt, phủ 490 loại thuốc. Số thuốc đã qua hoặc được coi như đã qua đánh giá tương đương đạt 1.695. Con số này chiếm khoảng 2/3 số thuốc hoá dược thường dùng trên lâm sàng (Trung Quốc, số liệu chính thức năm 2020 đến 2026)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Còn tranh cãi: người ta hay nói "đánh giá tương đương chỉ so hoạt chất, không so hiệu quả điều trị". Câu này đúng một nửa. Cách đánh giá là cho người khoẻ uống thuốc, lấy máu xem đường cong nồng độ thuốc sau khi vào máu. Rồi so đường cong này với thuốc gốc (biệt dược gốc), nằm trong khoảng 80% đến 125% là đạt. Loại thuốc chỉ lệch liều một chút là gây chuyện thì yêu cầu chặt hơn. Tá dược là phần độn và lớp bao ngoài hoạt chất, được phép khác thuốc gốc. Quy định chỉ yêu cầu hoạt chất, dạng bào chế, cách dùng và tác dụng điều trị giống nhau. Nên đúng là nó không phải "cho người bệnh uống một thời gian, xem có khỏi không". Hiệu quả trên người bệnh do một loại nghiên cứu khác trả lời. Cục Bảo đảm Y tế Quốc gia (Trung Quốc) đã tổ chức các bệnh viện làm nghiên cứu thế giới thực. Đến tháng 12/2024, đã phủ 63 loại thuốc mua sắm tập trung, gần một trăm bệnh viện hạng ba hạng A, hơn 300.000 người bệnh. Kết quả đều là không khác thuốc gốc. Ví dụ metformin, tỷ lệ đạt chuẩn HbA1c là nhóm thuốc generic 83,4%, nhóm thuốc gốc 78,9%. Tỷ lệ đạt chuẩn đường huyết lúc đói thì ngược lại, nhóm generic 83,8%, nhóm thuốc gốc 87,6%. Hai nhóm hơn kém nhau qua lại. Tháng 1/2025, có bác sĩ nói công khai thuốc mua sắm tập trung "hạ áp không hạ, thuốc mê không mê, thuốc nhuận tràng không nhuận". Ngành bảo hiểm y tế và ngành quản lý dược đã tới 7 bệnh viện ở Thượng Hải kiểm tra, kết luận những ý kiến này phần nhiều đến từ nghe kể lại và cảm nhận cá nhân. Loại thuốc nhuận tràng bị nêu tên lúc đó còn chưa bắt đầu dùng trong bệnh viện. Cùng lần đó cũng thừa nhận đúng là có lấy mẫu trúng thuốc có vấn đề. Trong hơn 1.600 sản phẩm trúng thầu của 9 đợt đầu, có 9 sản phẩm bị huỷ tư cách vì rủi ro chất lượng. Trong 9 sản phẩm này, 6 là thuốc nhập khẩu (có 3 thuốc gốc), 3 là thuốc trong nước. Có hai việc bạn làm được. Một là muốn tiếp tục dùng thuốc gốc thì thường vẫn kê được. Mua sắm tập trung chỉ chiếm 60% đến 80% lượng mua của bệnh viện, phần còn lại do bệnh viện tự quyết. Thuốc gốc không bị cấm, cái giá là tự trả thêm tiền. Hai là bệnh mạn tính đổi thuốc rồi thì đừng phán đoán theo cảm giác, làm theo chương 16 mục 3 (ghi mọi chỉ số vào cùng một cuốn sổ) để theo dõi huyết áp, đường huyết, HbA1c. Thật sự xấu đi thì đi gặp bác sĩ, nhờ bác sĩ báo cáo phản ứng có hại của thuốc, đừng tự ngừng thuốc.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Thông tư 15/2020/TT-BYT về danh mục thuốc đấu thầu tập trung cấp quốc gia; kết quả 3 gói thầu công bố ngày 5/8/2022, theo bài của Sở Y tế Quảng Ninh dẫn thông tin Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc Quốc gia — Bộ Y tế: soytequangninh.gov.vn/trang-chu/huong-dan-ngh…, tra ngày 2/11/2026; Thông tư 07/2022/TT-BYT về thuốc phải thử tương đương sinh học, trang văn bản: chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=206531. Danh mục thuốc có chứng minh tương đương sinh học do Cục Quản lý Dược công bố tại dav.gov.vn — chưa mở bản danh mục mới nhất, xem “Còn treo”.