Gọi vốn từ người quen: chỉ nói trực tiếp với người thân và nhân viên, không đăng công khai kêu gọi, không để người khác đi gọi tiếp

Công ty nhỏ gọi thêm vốn từ người quen thì làm theo Luật Doanh nghiệp, không phải xin phép Ủy ban Chứng khoán. Có 30 tỷ đồng vốn góp và 100 nhà đầu tư ngoài cổ đông lớn giữ 10% cổ phần thì thành công ty đại chúng, phải đăng ký trong 90 ngày. Gian dối lấy tiền là tội lừa đảo, ngưỡng 2 triệu đồng.

Chi phí

Không mất tiền, mất vài buổi ngồi nói chuyện riêng với từng người và viết ra giấy ai góp bao nhiêu, góp bằng gì, khi nào. Khó ở chỗ cách nhanh nhất là đăng một bài lên nhóm, mà đó đúng là việc dễ làm hỏng hồ sơ về sau.

Lợi ích

Nhận vốn từ người quen cần ghi thỏa thuận về quyền sở hữu, cách sử dụng vốn và rủi ro. Đừng biến một lời kêu gọi công khai thành hoạt động huy động vốn chưa được phép.

Pháp luật Việt Nam

Điều 30 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 đẩy việc chào bán chứng khoán riêng lẻ của tổ chức không phải công ty đại chúng về Luật Doanh nghiệp và pháp luật có liên quan, nên một công ty nhỏ phát hành thêm phần vốn góp cho vài người quen không phải xin phép Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Điều 32 khoản 1 điểm a, sửa bởi Luật số 56/2024/QH15, định nghĩa công ty đại chúng là công ty cổ phần có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên và có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ; khoản 2 buộc nộp hồ sơ đăng ký công ty đại chúng trong 90 ngày kể từ ngày đáp ứng điều kiện. Nếu đã là công ty đại chúng, Điều 31 khoản 1 điểm b chỉ cho chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược và nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, điểm c hạn chế chuyển nhượng 3 năm với nhà đầu tư chiến lược và 1 năm với nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Về hình sự, Điều 174 khoản 1 Bộ luật Hình sự phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm khi dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng; Việt Nam không có tội danh riêng nào tên là huy động vốn trái phép.

Ghi chú

Vì sao B: các ngưỡng và khung hình sự đọc được nguyên văn, nhưng không điều nào trả lời câu hỏi "gọi vốn trong nhóm bạn thì có sao không", và chưa có bản án công bố nào về đúng cảnh góp vốn giữa người quen để lên hạng A. Ba cái bẫy hay gặp. Một: đăng bài kêu gọi công khai rồi vẫn gọi đó là vốn người quen, trong khi cái làm hồ sơ xấu đi chính là dấu vết công khai: bài đăng, danh sách người lạ, lời hứa trả lãi theo tháng. Hai: nhờ một người quen đi gọi thêm người khác, trong khi người đi gọi không có giấy tờ gì và bạn vẫn là người nhận tiền, nên khi đổ vỡ thì người ta tìm bạn trước. Ba: hứa chia lãi cố định hằng tháng cho người góp, trong khi chia lãi cố định giống trả lãi vay hơn là góp vốn, và nếu thua lỗ thì lời hứa đó thành chứng cứ bất lợi. Bạn vẫn có thể vay tiền người thân hay góp vốn chung, nhưng phải trực tiếp trao đổi việc góp tiền, ghi thành văn bản và không nhờ người khác tiếp tục kêu gọi góp vốn.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Vay tiền, rủ người góp cổ phần, chỉ tìm họ hàng, bạn bè mình quen và nhân viên, nói chuyện trực tiếp từng người một. Không đăng trang cá nhân, không đăng trong nhóm, không in tờ rơi, không tổ chức buổi giới thiệu. Người thân nói "để tôi hỏi thêm người khác giùm", phải chặn ngay tại chỗ. Cái khó là lúc thiếu tiền, "kéo thêm vài người" trông là cách ra tiền nhanh nhất.

Nói đơn giản

Vay tiền, góp cổ phần với người thân, bạn bè và nhân viên tự nó không phạm luật. Phạm luật là quảng cáo công khai, thu tiền của người không quen, lại hứa trả gốc trả lãi hoặc chia lợi nhuận. Thu tới 1 triệu nhân dân tệ, hoặc thu tiền của 150 người, là đủ bị kết án, khởi điểm tù tới 3 năm. Tiền dùng vào việc làm ăn đàng hoàng, trả lại hết trước khi bị truy tố thì có thể được miễn hình phạt.

Lợi ích

Điều 176 Bộ luật Hình sự (Trung Quốc) điều chỉnh "huy động trái phép tiền gửi của công chúng hoặc huy động trá hình tiền gửi của công chúng, làm rối loạn trật tự tài chính". Tù tới 3 năm hoặc giam ngắn hạn (câu thúc), đồng thời phạt tiền, hoặc chỉ phạt tiền. Số tiền rất lớn hoặc có tình tiết nghiêm trọng khác thì tù 3 tới 10 năm. Số tiền đặc biệt lớn hoặc có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng khác thì tù từ 10 năm trở lên. Giải thích tư pháp của Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) ghi rõ, phải đủ cùng lúc bốn điều kiện mới tính. Một là chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép theo luật, hoặc mượn vỏ kinh doanh hợp pháp để thu tiền. Hai là quảng cáo công khai ra xã hội qua mạng, báo chí, buổi giới thiệu, tờ rơi, tin nhắn điện thoại… Ba là hứa trong một thời hạn nhất định sẽ trả gốc trả lãi hoặc trả lợi nhuận bằng tiền, hiện vật, cổ phần… Bốn là thu tiền của những người không xác định trong xã hội. Cùng điều đó viết tiếp: "Không quảng cáo công khai ra xã hội, chỉ huy động tiền của những đối tượng xác định trong phạm vi người thân, bạn bè hoặc nội bộ đơn vị, thì không thuộc huy động trái phép hoặc huy động trá hình tiền gửi của công chúng." Nhưng ý kiến chung của hai viện một bộ (Trung Quốc) lại vạch ra hai ngoại lệ, vẫn tính là thu tiền của công chúng. Một là khi thu tiền của người thân hoặc nhân viên, biết rõ họ đang thu tiền của người không quen thay bạn mà vẫn để mặc. Hai là để thu tiền, trước tiên tuyển người ngoài vào làm nhân viên, rồi thu tiền của họ. Có ba ngưỡng đủ bị kết án, chạm một là tính: thu từ 1 triệu nhân dân tệ trở lên, thu của từ 150 người trở lên, hoặc làm người ta mất trực tiếp từ 500.000 nhân dân tệ trở lên. Thu từ 5 triệu nhân dân tệ trở lên, từ 500 người trở lên, hoặc làm người ta mất từ 2,5 triệu nhân dân tệ trở lên thì vào khung 3 tới 10 năm. Số tiền tính theo toàn bộ số tiền thu vào. Tiền chủ yếu dùng vào sản xuất kinh doanh bình thường, trả lại hết số tiền đã thu trước khi bị truy tố, thì có thể được miễn hình phạt. Tình tiết rõ ràng là nhẹ, mức nguy hại không lớn, thì không coi là tội phạm. Chưa tới mức bị kết án thì còn có xử phạt hành chính. Cơ quan đầu mối xử lý huy động vốn trái phép ở địa phương (Trung Quốc) phạt từ 20% tới 1 lần số tiền huy động. Đơn vị huy động vốn thì đối với người đại diện theo pháp luật và người trực tiếp phụ trách "cảnh cáo, phạt từ 500.000 tới 5.000.000 nhân dân tệ" (toàn Trung Quốc, giải thích tư pháp thi hành từ ngày 01/3/2022)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Một khi bị xác định là huy động vốn trái phép, người thân bạn bè cho bạn vay tiền cũng chịu thiệt. Điều 25 điều lệ ghi rõ, thiệt hại do tham gia huy động vốn trái phép thì người bỏ tiền tự chịu. Điều 19 điều lệ còn nêu đích danh một hình thức hay gặp khi làm ăn: khi bán hàng, làm dịch vụ, đầu tư dự án, hứa trả tiền, cổ phần, hiện vật để thu tiền. Cửa hàng bán thẻ nạp tiền, thẻ hội viên kèm lời hứa hoàn tiền, chia cổ tức, thu của khách không quen, là rơi vào điều này. Lúc thiếu tiền, đường chắc hơn là vay ngân hàng, hoặc đổi tiền thành cổ phần, ghi vào thoả thuận góp vốn, xem mục 28 (thoả thuận góp vốn). Người bỏ tiền phòng tránh thế nào, xem chương 5 mục 6 ("lợi nhuận cao", "giữ vốn", "chắc chắn lãi"). Người già phòng tránh thế nào, xem chương 17 mục 5 ("đầu tư dưỡng già" đều đừng đụng). Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn, sau đó là người thân bạn bè cho bạn vay tiền.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, Công báo 999+1000 ngày 28/12/2019 (Điều 30, Điều 31 khoản 1, Điều 32 khoản 1 và 2) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-quyet-so-54-… ; Luật số 56/2024/QH15, Công báo 1523+1524 ngày 29/12/2024 (Điều 1 khoản 9 và khoản 11) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-56-2024-q… ; Bộ luật Hình sự, bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 174 khoản 1) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… . Tra ngày 3/11/2026.