Không đứng tên hộ cổ đông, không nhận đứng tên công ty cho người khác

Đứng tên giúp người khác thì bạn thành người phải khai báo, phải nộp thuế và làm việc với cơ quan điều tra. Giấu người hưởng lợi thật là khai không trung thực hồ sơ đăng ký. Công ty trốn thuế 100.000.000 đồng là mốc bắt đầu bị xử lý hình sự.

Chi phí

Người được nhờ đứng tên mất một câu từ chối và có thể mất luôn quan hệ với người nhờ. Cái bạn mất khi từ chối là khoản tiền công đứng tên, thường trả một lần và không giúp được gì khi phát sinh nợ thuế.

Lợi ích

Không đứng tên hộ người khác để thành lập doanh nghiệp hoặc làm cổ đông. Quyền sở hữu thực tế và trách nhiệm người đứng tên cần được xác định bằng hồ sơ rõ ràng.

Pháp luật Việt Nam

Từ ngày 1/7/2025, Điều 4 khoản 35 Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14, được sửa đổi bởi Luật 76/2025/QH15, định nghĩa chủ sở hữu hưởng lợi là cá nhân có quyền sở hữu trên thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối doanh nghiệp; Điều 8 khoản 5a buộc doanh nghiệp thu thập, cập nhật, lưu giữ thông tin về người đó và cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi được yêu cầu; Điều 11 khoản 1 điểm h đưa danh sách chủ sở hữu hưởng lợi vào hồ sơ đăng ký doanh nghiệp; Điều 31 khoản 1 điểm c buộc thông báo khi thông tin đó thay đổi. Điều 16 khoản 4 xếp việc kê khai không trung thực, không chính xác nội dung hồ sơ đăng ký vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, và Điều 13 khoản 2 buộc người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm cá nhân đối với thiệt hại do vi phạm. Phần hình sự: Điều 200 khoản 1 Bộ luật Hình sự 135/VBHN-VPQH xử tội trốn thuế với số tiền từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng bằng phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm; Điều 174 khoản 1 xử tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng bằng cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Ghi chú

Vì sao B: các điều khoản về nghĩa vụ kê khai và các khung hình sự đọc được nguyên văn, nhưng chưa có bản án công bố nào ở Việt Nam về đúng tình huống người đứng tên hộ cổ đông bị truy cứu, nên mục dừng ở B. Người được nhờ đứng tên hay sập ở ba chỗ. Một: coi đứng tên là chuyện giấy tờ, trong khi Điều 11 khoản 1 điểm h và Điều 8 khoản 5a biến người đứng tên thành người phải khai, phải lưu, phải nộp danh sách chủ sở hữu hưởng lợi, và bỏ danh sách đó khỏi hồ sơ thì hồ sơ không còn đúng, tức rơi vào Điều 16 khoản 4. Hai: tin rằng người bỏ tiền thật sẽ đứng ra chịu, trong khi Điều 13 khoản 2 buộc người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm cá nhân, còn Điều 200 khoản 1 nhắm vào người trốn thuế chứ không nhắm vào người hưởng lợi sau lưng. Ba: nhận tiền công đứng tên rồi ký khống giấy tờ, để rồi khi công ty chiếm đoạt tiền của khách thì Điều 174 khoản 1 tính theo giá trị tài sản bị chiếm đoạt, mà người có tên trên giấy là người bị hỏi trước tiên. Mục này không có nghĩa là người góp vốn thật không được nhờ người khác làm đại diện theo uỷ quyền hợp pháp: nó nói rằng đứng tên thay mà giấu người hưởng lợi thật thì người đứng tên gánh nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ kê khai và cả phần hình sự.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Ai tới bảo "mượn căn cước của bạn đứng tên cổ đông" hay "cổ phần tạm để tên bạn", đều từ chối hết.

Nói đơn giản

Tên đã ghi trong sổ đăng ký thì về mặt pháp luật bạn là cổ đông. Tiền hứa góp lúc đăng ký phải góp đủ đúng hạn, không góp được thì ngoài việc góp bù còn phải bồi thường thiệt hại cho công ty. Lúc lập công ty mà cổ đông khác không góp thật, thiếu bao nhiêu bạn cũng phải cùng trả bấy nhiêu. Việc làm ăn là của người khác, nợ lại ghi tên bạn.

Lợi ích

Cổ đông có tên trong sổ đăng ký là cổ đông theo pháp luật. Bạn phải góp đủ, không thiếu một đồng, số tiền đã hứa, theo thời hạn điều lệ công ty quy định (góp đủ vốn góp cam kết). Không góp đúng hạn thì ngoài góp bù còn phải bồi thường thiệt hại cho công ty. Lúc lập công ty có cổ đông không góp tiền thật, thì các cổ đông sáng lập khác phải cùng trả trong phạm vi phần thiếu đó (chịu trách nhiệm liên đới). Khi công ty không trả nổi khoản nợ đã đến hạn, chủ nợ có thể đòi phần vốn chưa tới hạn góp phải nộp trước. Người làm ăn thật không có tên trong đăng ký, nợ lại ghi tên bạn (toàn Trung Quốc, từ tháng 7/2024)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Giữa cổ đông đứng tên hộ và người thật sự bỏ tiền, thoả thuận giữ cổ phần hộ mà không rơi vào trường hợp vô hiệu thì có hiệu lực. Nhưng người thật sự bỏ tiền muốn đổi tên mình vào thì cần hơn nửa số cổ đông khác đồng ý. Người đứng tên đem cổ phần đi bán hoặc cầm cố, toà xử theo quy định về xác lập quyền của người nhận chuyển quyền ngay tình trong Bộ luật Dân sự Trung Quốc. Bên mua không biết chuyện, giá hợp lý, đã đăng ký xong thì người bỏ tiền không lấy lại được cổ phần, chỉ có thể đòi người đứng tên bồi thường. Tháng 9/2025, Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) đã ra dự thảo giải thích mới để lấy ý kiến; khi giải thích mới được chốt và thi hành thì quy định này bị bãi bỏ toàn bộ. Tính tới tháng 9/2026, bản đang có hiệu lực vẫn là bản sửa đổi năm 2020, mục này theo bản đó. Rủi ro đứng tên người đại diện theo pháp luật hộ, xem chương 8 mục 28.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14, được sửa đổi bởi Luật 76/2025/QH15 (Điều 4 khoản 35, Điều 8 khoản 5a, Điều 11 khoản 1 điểm h, Điều 13 khoản 2, Điều 16 khoản 4, Điều 31 khoản 1 điểm c), Công báo 951+952 ngày 21/7/2025 — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-76-2025-q… ; Bộ luật Hình sự, bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 174 khoản 1, Điều 200 khoản 1) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… . Tra ngày 3/11/2026.