Trước khi thuê người vận hành shop, mua khoá học mở shop hay làm "không cần tồn kho": hỏi rõ còn khoản nào phải trả thêm và doanh số đến từ đâu

Bên bán quyền kinh doanh phải đưa hợp đồng mẫu và bản giới thiệu trước 15 ngày làm việc, trừ khi hai bên thoả thuận khác. Hệ thống kinh doanh phải chạy ít nhất 01 năm mới được đem ra nhượng quyền, và bên nhận không còn phải qua khâu xét điều kiện riêng.

Chi phí

Mất vài buổi đọc hợp đồng và bản giới thiệu, mất một cuộc gọi hỏi thẳng người bán. Nếu tự đi xác minh thì tốn thêm chút tiền chạy thử một đơn hàng nhỏ trước khi ký gói lớn. Khó ở chỗ bên bán luôn có sẵn ảnh chụp doanh số để trả lời thay bạn.

Lợi ích

Dịch vụ mở shop hoặc mô hình 'không cần tồn kho' vẫn có thể có nhiều khoản phí và ràng buộc. Phải hỏi rõ nguồn hàng, người chịu trách nhiệm và điều kiện dừng hợp tác.

Pháp luật Việt Nam

Điều 8 khoản 1 Nghị định 35/2006/NĐ-CP (bản hợp nhất 15/VBHN-BCT) buộc bên nhượng quyền cung cấp bản sao hợp đồng nhượng quyền mẫu và bản giới thiệu về nhượng quyền thương mại cho bên dự kiến nhận quyền ít nhất là 15 ngày làm việc trước khi ký, nếu các bên không có thoả thuận khác; khoản 2 buộc thông báo ngay cho mọi bên nhận quyền khi có thay đổi quan trọng trong hệ thống. Điều 5 Nghị định 35/2006/NĐ-CP, sửa bởi Điều 8 Nghị định 08/2018/NĐ-CP, chỉ còn một điều kiện: thương nhân được cấp quyền thương mại khi hệ thống kinh doanh dự định dùng để nhượng quyền đã hoạt động ít nhất 01 năm; Điều 9 Nghị định 08/2018/NĐ-CP bãi bỏ Điều 6 và Điều 7 Nghị định 35/2006/NĐ-CP, tức bỏ nhóm điều kiện riêng đặt lên bên nhận quyền. Với shop online, Điều 6 khoản 2 Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 cấm kinh doanh hoặc tạo điều kiện cho người khác kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử các mặt hàng cấm, hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng quá hạn, nên thuê người vận hành không đẩy trách nhiệm sang người đó. Nghị định về nhượng quyền nói trên, tại Điều 16, chỉ cho một bên đơn phương chấm dứt khi bên kia vi phạm nghĩa vụ, không có quyền đổi ý trong một số ngày sau khi ký, và cũng không có điều nào buộc bên bán phải chứng minh doanh số.

Ghi chú

Vì sao C: hai văn bản chỉ nói bên bán phải đưa giấy tờ gì và trong bao lâu, không nói chuyện doanh số đến từ đâu và còn khoản nào phải trả thêm; phần đó là kinh nghiệm đọc hợp đồng, không có căn cứ pháp lý trực tiếp. Ba cái bẫy hay gặp. Một: coi 15 ngày làm việc là thời gian suy nghĩ lại, trong khi điều khoản đó chỉ là hạn đưa giấy tờ và chính nó cho phép hai bên thoả thuận khác, nên không có chỗ dựa để đòi huỷ hợp đồng sau khi đã ký. Hai: nghe bên bán nói "bên nhận không cần điều kiện gì" rồi suy ra ai cũng làm được, trong khi việc bỏ điều kiện chỉ có nghĩa là pháp luật không xét thêm hồ sơ của bạn, không có nghĩa là bạn đã được cấp quyền kinh doanh ngành đó theo luật chuyên ngành. Ba: thuê người vận hành shop rồi coi như trách nhiệm đã sang tay người đó, trong khi Điều 6 khoản 2 Luật 122/2025/QH15 tính cả hành vi tạo điều kiện cho người khác bán hàng không rõ nguồn gốc trên nền tảng của mình. Không phải mọi khoá học mở shop đều là bẫy, và bạn không nhất thiết phải tự làm hết mới an toàn; hãy yêu cầu bên bán đưa giấy tờ trước, chạy thử một đơn hàng nhỏ và ghi vào hợp đồng chuyện hoàn tiền khi doanh số không như lời giới thiệu.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Trước khi nộp tiền, đòi đủ ba thứ: hợp đồng bằng văn bản, tên đầy đủ của công ty bên kia, điều kiện hoàn tiền. Tiền chỉ trả cho đúng công ty ghi trên hợp đồng, không chuyển vào tài khoản cá nhân. Cái khó là khi bên kia khoe ảnh chụp "học viên kiếm hơn 10.000 một tháng", phải nhịn không nộp tiền ngay tại chỗ.

Nói đơn giản

Kiểu lừa này thu một khoản trước, rồi dùng "gói nâng cấp", ứng tiền hàng, tiền giải phong toả để bắt bạn nộp thêm hết lần này tới lần khác. Đơn hàng và lợi nhuận trong trang quản lý có thể là làm giả, tới lúc muốn rút tiền thì không rút được. Dựa vào đơn ảo để đẩy doanh số tự nó đã phạm luật, bên vận hành hộ bị phát hiện thì bị phạt.

Lợi ích

Toà án Nhân dân Cấp cao tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) đã xử một vụ lừa vận hành hộ. 55 người, trong đó có Tưởng X và Từ X, mở nhiều công ty ở Quảng Châu, Nam Ninh, Hàng Châu. Toà xác định họ "biết rõ mình hoàn toàn không có năng lực và điều kiện kỹ thuật vận hành hộ thương mại điện tử". Họ vẫn lấy danh nghĩa vận hành hộ shop trên Taobao, dụ 7.711 nạn nhân mua, nâng cấp "gói dịch vụ". Tổng cộng lừa được hơn 52,994 triệu nhân dân tệ. Hai kẻ cầm đầu bị xử tội lừa đảo lần lượt 14 năm và 13 năm 6 tháng. Toà nói vụ lừa được thiết kế "kín kẽ", "nhiều nạn nhân bị lừa hết lần này tới lần khác". Sở Công an tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) năm 2025 tách kiểu lừa thương mại điện tử xuyên biên giới "không cần nhập hàng" thành bốn bước. Bước một, đăng tin "không cần biết gì", "không cần ôm hàng" trên mạng xã hội. Bước hai, kết bạn với bạn dưới danh nghĩa "hướng dẫn vận hành", bảo bạn tải nền tảng chỉ định. Bước ba, bạn mở shop xong rất nhanh có đơn đầu tiên. Bên kia bảo bạn trả trước giá vốn hàng, nói tiền của người mua đang bị giữ trong nền tảng, nhận hàng xong sẽ giải phong toả. Sau đó trang quản lý tạo ra hàng loạt đơn, bắt bạn nộp thêm tiền liên tục. Bước bốn, muốn rút tiền thì nói "tài khoản bất thường", "hệ thống bảo trì", bắt nộp thêm tiền giải phong toả, phí thủ tục. Chị Trương trong vụ việc lần lượt ứng vào hơn 900.000 nhân dân tệ, 3 ngày sau trang web không vào được nữa. Rồi tới đơn ảo. Một bên vận hành hộ tổ chức mua chung giả cho các cửa hàng để đẩy thứ hạng. Cơ quan quản lý giám sát thị trường phạt 100.000 nhân dân tệ, nền tảng trừ 50.000 nhân dân tệ tiền ký quỹ, toà ủng hộ việc nền tảng trừ tiền. Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) năm 2026 đưa vụ này vào án lệ điển hình, nguyên văn là "giao dịch giả, tạo đơn ảo đẩy uy tín vốn là hành vi pháp luật cấm rõ ràng". Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (Trung Quốc) năm 2025 cũng công bố một vụ. Một công ty bán phần mềm "chuyển shop một chạm", "gửi hàng hộ một chạm", lấy thông tin sản phẩm của nền tảng khác đăng lên, bị phạt 530.000 nhân dân tệ. Tổng cục nhắc người kinh doanh "không được thực hiện 'chuyển shop trộm hàng', 'kinh doanh không cần nhập hàng'…" là hành vi trái pháp luật. Lối ra nằm trong Bộ luật Dân sự Trung Quốc: hợp đồng bị bên kia dùng thủ đoạn lừa dối để bạn ký, bạn có thể xin toà hoặc trọng tài huỷ. Phải nêu ra trong 1 năm kể từ ngày biết mình bị lừa. Huỷ rồi thì tiền bên kia có được vì hợp đồng đó phải trả lại (toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Thấy "không cần biết gì", "không cần ôm hàng", "vốn ít, lời nhiều", "bảo đảm có lãi" thì dừng lại trước. Bảo bạn ứng tiền hàng vào nền tảng do họ chỉ định cũng dừng lại trước. Trước khi nộp tiền, lên Hệ thống công khai thông tin tín dụng doanh nghiệp quốc gia (Trung Quốc) tra giấy phép và hồ sơ xử phạt của bên kia. Hợp đồng ghi rõ nội dung dịch vụ, không đạt thì hoàn tiền thế nào. Tin nhắn, hợp đồng và ảnh chụp chuyển khoản đều giữ lại. Đã chuyển tiền thì gọi ngay 110 hoặc 96110 yêu cầu chặn thanh toán, xem chương 8 mục 2 (bị lừa thì chặn thanh toán). Bên kia có làm việc thật, chỉ là hiệu quả kém, thì phần lớn tính là tranh chấp hợp đồng, phải thương lượng, khiếu nại hoặc kiện. Huỷ hợp đồng phải kiện ra toà, sơ thẩm theo thủ tục thông thường theo quy định xử xong trong 6 tháng, có thể kéo dài, tiền luật sư tự chịu, xử xong bên kia có thể đã chạy từ lâu. Thu tiền dưới danh nghĩa nhượng quyền thì tra đăng ký theo mục 5 (trước khi nhận nhượng quyền, tra hồ sơ đăng ký ở Bộ Thương mại). Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Nghị định số 35/2006/NĐ-CP, bản hợp nhất 15/VBHN-BCT, Công báo 479+480 ngày 08/5/2014 (Điều 8 khoản 1 và 2, Điều 16) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/van-ban-hop-nhat-… ; Nghị định số 08/2018/NĐ-CP, Công báo 155+156 ngày 23/01/2018 (Điều 8, Điều 9) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-08-2… ; Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15, Công báo số 41 ngày 22/01/2026 (Điều 6 khoản 2, Điều 40 khoản 1) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-122-2025-… . Tra ngày 3/11/2026.