Đừng uống viên đa vitamin để sống lâu hay để phòng bệnh tim mạch

Uống viên đa vitamin mỗi ngày không làm bạn sống lâu hơn hay ít bị bệnh tim hơn. Thử nghiệm lớn nhất cho kết quả y như nhóm uống viên giả. Tiền thuốc 7.000 đồng một ngày, đổi lại chỉ là cảm giác mình đang chăm sóc sức khoẻ.

Chi phí

Hộp Pharmaton Essential Multivitamins 30 viên giá 210.000 đồng ở nhà thuốc Long Châu (tra 2/11/2026). Nhãn ghi uống 1 viên mỗi ngày, tính ra 7.000 đồng một ngày và 2.555.000 đồng một năm. Mua đều chục năm là hơn 25 triệu đồng, bằng tiền một tháng lương của nhiều người.

Lợi ích

Thử nghiệm PHS II cho 14.641 nam bác sĩ uống viên đa vitamin hoặc viên giả, theo dõi trung vị 11,2 năm. Biến cố tim mạch chính: HR 1,01 (95% CI 0,91–1,10; HR là tỉ số nguy cơ, 1 nghĩa là hai nhóm bằng nhau). Tử vong do mọi nguyên nhân: HR 0,94 (0,88–1,02). Nghĩa là không có lợi ích nào đo được. Cơ quan đánh giá dự phòng Hoa Kỳ (USPSTF) năm 2022 gộp 9 thử nghiệm ngẫu nhiên, 51.550 người, cũng không thấy viên đa vitamin làm giảm tử vong, và xếp mức I: chưa đủ bằng chứng để khuyên dùng. Cùng bộ dữ liệu PHS II có một tín hiệu nhỏ về ung thư: nhóm uống viên đa vitamin giảm khoảng 8% số ca (0,86–0,998, P=0,04), nhưng đây là kết quả phụ, chỉ thấy ở nam bác sĩ, và không lặp lại ở nơi khác. Đổi lại, ở Việt Nam bạn tiết kiệm 2.555.000 đồng một năm nếu không mua.

Ghi chú

Bốn bẫy. (1) "Công bố tại Bộ Y tế" không phải bằng chứng hiệu quả. Viên đa vitamin bán ở Việt Nam là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ: công bố sản phẩm là thủ tục để được bán, không phải kết quả thử nghiệm, và trên nhãn bắt buộc ghi "không dùng thay thế thuốc chữa bệnh". (2) Quảng cáo hay mượn lời bác sĩ, dược sĩ, người nổi tiếng để bán, nhất là trên sàn thương mại điện tử và hội nhóm Zalo, Facebook; đừng lấy câu đó làm căn cứ. (3) Bẫy giá "mua 3 tặng 1": hộp mua dồn thường hết hạn trước khi dùng hết, và chương trình khuyến mãi chính là chỗ nhà bán lãi. (4) Đừng hiểu ngược: mục này không nói viên vitamin là thuốc độc, cũng không nói người thiếu hụt thật thì đừng bổ sung. Người được bác sĩ chỉ định vì thiếu hụt, phụ nữ mang thai uống acid folic, trẻ nhỏ uống vitamin A liều cao theo chiến dịch là chuyện khác. Cái bị bác ở đây chỉ là ý nghĩ "uống một viên cho chắc" của người khoẻ mạnh.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Mỗi ngày khoảng 0,5 đến 2 nhân dân tệ, một năm 200 đến 700 nhân dân tệ. Uống không mất thời gian, chỉ một viên. Uống lâu dễ thành thói quen phụ thuộc, hôm nào quên là thấy như thiếu một việc.

Nói đơn giản

14 nghìn bác sĩ nam uống vitamin tổng hợp suốt mười một năm. Số người bị biến cố tim mạch nặng và số người chết vẫn y như nhóm không uống. Gộp 9 thử nghiệm, hơn 5 vạn người, cũng không thấy ảnh hưởng gì tới tử vong. Không mua thì mỗi năm tiết kiệm được 200 đến 700 nhân dân tệ. Người xét nghiệm thấy thiếu thật một chất nào đó, phụ nữ mang thai bổ sung axit folic, không nằm trong mục này.

Lợi ích

Thử nghiệm PHS II lấy 14.641 bác sĩ nam, theo dõi 11,2 năm (đây là trung vị: một nửa số người theo dõi lâu hơn, một nửa ngắn hơn). Tỷ lệ bị biến cố tim mạch nặng ở người uống và người không uống như nhau. Biến cố tim mạch chính HR 1,01 (HR là tỷ số nguy cơ, bằng 1 nghĩa là hai bên như nhau). Khoảng tin cậy 95% từ 0,91 đến 1,10 là khoảng dao động đáng tin của con số này. Tử vong cũng vậy: tử vong do mọi nguyên nhân HR 0,94 (0,88–1,02). USPSTF, cơ quan chấm điểm các biện pháp phòng bệnh của Mỹ, năm 2022 gộp 9 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) với 51.550 người, kết quả là vitamin tổng hợp không liên quan tới tổng tử vong. Mức xếp hạng I, nghĩa là chưa đủ bằng chứng, chưa nói được. Nó trông có vẻ đáng tiền vì câu "một viên bù đủ mọi chất" nghe xuôi tai, mà mỗi ngày chỉ tốn vài hào.

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Còn tranh cãi: cùng nhóm bác sĩ nam này còn được theo dõi ung thư. Người uống có tỷ lệ mắc ung thư thấp hơn khoảng 8% (0,86–0,998, P = 0,04, vừa chạm ngưỡng "có vẻ không phải ngẫu nhiên"). Tỷ lệ chết vì ung thư thấp hơn khoảng 12% (0,77–1,01). Khoảng này vượt qua 1, nên có thể chỉ là ngẫu nhiên. Lợi ích này rất nhỏ, và mới chỉ thấy ở bác sĩ nam. Người xét nghiệm thấy thiếu chất thật, phụ nữ mang thai (bổ sung axit folic), người ăn uống quá lệch thì không tính vào đây, hãy bổ sung theo lời bác sĩ.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. Sesso HD et al. (2012), Multivitamins in the prevention of cardiovascular disease in men (PHS II), JAMA: doi.org/10.1001/jama.2012.14805
2. US Preventive Services Task Force (2022), Vitamin, Mineral, and Multivitamin Supplementation to Prevent Cardiovascular Disease and Cancer, JAMA: doi.org/10.1001/jama.2022.8970
3. Gaziano JM et al. (2012), Multivitamins in the Prevention of Cancer in Men, JAMA: doi.org/10.1001/jama.2012.14641. Giá: Pharmaton Essential Multivitamins 30 viên, nhà thuốc Long Châu, nhathuoclongchau.com.vn/thuc-pham-chuc-nang/v…, tra ngày 2/11/2026.