Đừng uống viên chống oxy hoá để phòng ung thư

Gộp 78 thử nghiệm với 296.707 người, viên chống oxy hoá không kéo dài được cuộc sống. Ở nhóm thử nghiệm làm cẩn thận nhất, người uống còn chết nhiều hơn một chút. Hai thử nghiệm trên người hút thuốc thấy uống beta-caroten làm ung thư phổi tăng.

Chi phí

Lọ Natural Vitamin E 400 IU 60 viên giá 274.000 đồng ở Long Châu (tra 2/11/2026), uống 1 viên mỗi ngày là 4.567 đồng một ngày, khoảng 1.666.000 đồng một năm. Với người hút thuốc lá, cái giá thật là nguy cơ ung thư phổi tăng lên.

Lợi ích

Tổng quan Cochrane gộp 78 thử nghiệm ngẫu nhiên, 296.707 người: tử vong do mọi nguyên nhân RR 1,02 (95% CI 0,98–1,05). Khi chỉ tính những thử nghiệm làm chặt về phương pháp, RR là 1,04 (1,01–1,07), tức người uống chết nhiều hơn một chút. Riêng beta-caroten RR 1,05 (1,01–1,09), riêng vitamin E RR 1,03 (1,00–1,05). Thử nghiệm ATBC trên 29.133 nam giới hút thuốc uống 20 mg beta-caroten mỗi ngày: ung thư phổi tăng 18% (3%–36%), tử vong tăng 8% (1%–16%). Thử nghiệm CARET trên 18.314 người hút thuốc hoặc từng tiếp xúc amiăng: ung thư phổi RR 1,28 (1,04–1,57), tử vong RR 1,17 (1,03–1,33). Ở Việt Nam, tỉ lệ nam giới hút thuốc lá còn cao, nên đây không phải chuyện của nước khác.

Ghi chú

Bốn bẫy. (1) Ở Việt Nam vitamin E 400 IU bán như mỹ phẩm làm đẹp da, nằm trong nhóm "dược mỹ phẩm" của nhà thuốc chứ không phải quầy thuốc, nên người mua không nghĩ mình đang dùng một chất từng làm tăng tử vong trong phân tích gộp. (2) Beta-caroten bán trong viên "sáng mắt", "chống lão hoá" và được quảng cáo cho người làm việc nhiều với máy tính; chính người hút thuốc mới là nhóm bị hại nặng nhất, mà nhóm này lại ít đọc nhãn. (3) Quảng cáo "chống oxy hoá, ngăn ngừa ung thư": thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không được công bố tác dụng điều trị hay ngăn ngừa bệnh, nên câu đó trên vỏ hộp hay bài đăng bán hàng là dấu hiệu sai phạm, không phải dấu hiệu sản phẩm tốt. (4) Đừng hiểu ngược: mục này không nói rau quả vô ích. Chất chống oxy hoá trong rau, quả, trà xanh đi kèm hàng trăm chất khác và không phải viên nang liều cao; ăn đủ rau quả vẫn là việc nên làm.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Mỗi ngày khoảng 0,5 đến 2 nhân dân tệ. Với người hút thuốc, cái giá thật là nguy cơ ung thư phổi tăng theo.

Nói đơn giản

Thuốc bổ chống oxy hoá không chỉ vô dụng. Gộp 78 thử nghiệm, gần 30 vạn người, trong nhóm thử nghiệm thiết kế chặt chẽ hơn, người uống còn có tỷ lệ tử vong hơi cao hơn. Trong hai thử nghiệm lớn làm riêng trên người hút thuốc, beta-caroten làm tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng 18% đến 28%. Tử vong cũng tăng 8% đến 17%. Người hút thuốc, người từng tiếp xúc amiăng càng không được uống.

Lợi ích

Cochrane gộp 78 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) với 296.707 người. Người uống thuốc bổ chống oxy hoá có tổng tử vong RR 1,02 (RR là nguy cơ tương đối, bằng 1 nghĩa là hai bên như nhau; khoảng tin cậy 95% từ 0,98 đến 1,05 là khoảng dao động đáng tin). Chỉ xét nhóm thử nghiệm thiết kế chặt chẽ hơn, ít bị lệch, RR 1,04 (1,01–1,07), hơi cao hơn. Riêng beta-caroten RR 1,05 (1,01–1,09), riêng vitamin E RR 1,03 (1,00–1,05). Thử nghiệm ATBC lấy 29.133 nam giới hút thuốc, mỗi ngày uống 20 mg, tỷ lệ mắc ung thư phổi cao hơn 18% (3%–36%), tổng tử vong cao hơn 8% (1%–16%). Thử nghiệm CARET lấy 18.314 người hút thuốc hoặc từng tiếp xúc amiăng. Nguy cơ mắc ung thư phổi của họ cao hơn khoảng 28% (RR 1,28; 1,04–1,57). Nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 17% (tử vong do mọi nguyên nhân RR 1,17; 1,03–1,33). Nó trông có vẻ đáng tiền vì chuỗi suy luận "chống oxy hoá là chống lão hoá, chống lão hoá là phòng được ung thư" bước nào nghe cũng như lẽ thường.

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

USPSTF, cơ quan chính thức chấm điểm các biện pháp phòng bệnh của Mỹ, năm 2022 xếp beta-caroten và vitamin E ở mức D, nghĩa là khuyên không dùng. Người hút thuốc và người tiếp xúc amiăng đã bị hại vì chúng. Chất chống oxy hoá có sẵn trong rau quả không tính vào đây, cứ ăn bình thường.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 3

1. Bjelakovic G et al. (2012), Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases, Cochrane Database Syst Rev: doi.org/10.1002/14651858.CD007176.pub2
2. ATBC Study Group (1994), The effect of vitamin E and beta carotene on the incidence of lung cancer and other cancers in male smokers, NEJM: doi.org/10.1056/NEJM199404143301501
3. Omenn GS et al. (1996), Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease (CARET), NEJM: doi.org/10.1056/NEJM199605023341802. Giá: Natural Vitamin E 400 IU NatureCare 60 viên, Long Châu, nhathuoclongchau.com.vn/thuc-pham-chuc-nang/n…, tra ngày 2/11/2026.