Uống axit folic từ trước khi có thai, không phải từ lúc biết mình có thai

Uống axit folic 400 microgam mỗi ngày, bắt đầu ít nhất 3 tháng trước khi cố gắng có thai và uống tiếp trong thai kỳ. Đã từng sinh con bị dị tật ống thần kinh thì liều là 4 miligam, phải do bác sĩ chỉ định.

Chi phí

Một lọ vài chục nghìn đồng, dùng được hàng tháng; viên sắt có kèm axit folic cũng cùng mức giá. Điều khó là bắt đầu uống trước khi thử thai, khi chưa có dấu hiệu nào báo mình có thai. Nếu chờ tới lúc trễ kinh mới mua thì phần lớn thời gian quan trọng nhất đã trôi qua, và cái mất là cơ hội chứ không phải tiền. Bạn còn phải duy trì thói quen uống mỗi ngày một viên, đều đặn trong nhiều tháng trước khi có thai và suốt thai kỳ.

Lợi ích

Hướng dẫn quốc gia của Bộ Y tế về chăm sóc trước khi có thai và trước khi sinh đặt liều ở mức cụ thể: uống bổ sung viên sắt 30 đến 60 mg mỗi ngày và axit folic 400 đến 800 microgam mỗi ngày, ít nhất trong 3 tháng trước khi có thai, hoặc dùng viên đa vi chất có chứa sắt và axit folic. Cùng tài liệu ghi rõ nhóm phải dùng liều cao hơn: người có tiền sử sinh con có dị tật về ống thần kinh nên uống axit folic liều 4 mg mỗi ngày, ít nhất 3 tháng trước khi có thai. Trong thai kỳ, liều khuyến nghị là sắt 30 đến 60 mg mỗi ngày, axit folic 400 đến 1000 microgam mỗi ngày, uống tới hết 6 tuần sau sinh. Phía bằng chứng quốc tế: tổng quan Cochrane gộp các thử nghiệm ngẫu nhiên về bổ sung folate quanh thời điểm thụ thai, kết luận bổ sung axit folic làm giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh, với hệ số nguy cơ tương đối 0,31 (khoảng tin cậy 95%: 0,17 đến 0,58), tức giảm khoảng 69%. Ống thần kinh đóng rất sớm trong thai kỳ, thường vào khoảng 4 tuần sau kỳ kinh cuối, nên việc bổ sung cần bắt đầu từ trước mới kịp.

Ghi chú

Vì sao mức A: phần cốt lõi của mục là một kết luận đã được thử nghiệm ngẫu nhiên và tổng quan hệ thống xác nhận, không phải một quy định hành chính, nên đứng ở mức A; còn các con số về liều là câu chữ của hướng dẫn quốc gia, đọc được nguyên văn. Ba cái bẫy hay gặp. Một: đợi tới lúc trễ kinh hoặc tới lúc que thử hai vạch mới bắt đầu uống, vì nghĩ "có thai rồi thì bổ sung"; ống thần kinh đóng từ rất sớm, nên uống từ tuần thứ sáu trở đi là uống sau cửa sổ quan trọng nhất, và hướng dẫn quốc gia vì thế mới đặt mốc "ít nhất 3 tháng trước khi có thai". Hai: nghe "liều cao tốt hơn" rồi tự mua lọ 4 mg hoặc 5 mg uống hằng ngày; mức 4 mg trong hướng dẫn chỉ dành cho người đã từng sinh con bị dị tật ống thần kinh, phải do bác sĩ xác nhận tiền sử rồi chỉ định, còn người bình thường uống 400 đến 800 microgam. Ba: mua lọ thực phẩm chức năng không ghi hàm lượng axit folic, hoặc uống viên sắt của trạm y tế rồi tưởng đã đủ folate; viên sắt và viên sắt kèm folate là hai loại khác nhau, nhìn hàm lượng trên nhãn trước khi tính là đã uống đủ. Uống axit folic không giúp bạn tránh được mọi nguy cơ của thai kỳ; bạn vẫn cần khám thai, xét nghiệm máu và ngừng hút thuốc, uống rượu. Uống đủ folate mà vẫn hút thuốc thì bạn vẫn chịu nguy cơ do thuốc lá.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Vài chục nhân dân tệ một lọ. Phụ nữ nông thôn (Trung Quốc) không mất tiền, vì chương trình bổ sung axit folic miễn phí của nhà nước phát cho. Mỗi ngày một viên, khó ở chỗ ngày nào cũng phải nhớ.

Nói đơn giản

Trước và trong lúc mang thai, mỗi ngày uống một viên axit folic thì khả năng con bị dị tật ống thần kinh giảm khoảng bảy phần mười. Dị tật ống thần kinh là nhóm dị tật bẩm sinh như thai vô sọ, nứt đốt sống. Người từng sinh con bị dị tật này mà uống axit folic thì nguy cơ đứa sau lại mắc dị tật này giảm còn khoảng một phần ba so với trước.

Lợi ích

Tổng quan hệ thống Cochrane gộp 5 thử nghiệm, 6.708 ca sinh lại để tính, chất lượng bằng chứng được xếp cao. Bổ sung axit folic mỗi ngày quanh thời điểm thụ thai thì nguy cơ thai nhi bị dị tật ống thần kinh RR 0,31 (khoảng tin cậy 95% từ 0,17 đến 0,58), giảm khoảng bảy phần mười. Người đã sinh con bị dị tật ống thần kinh, nguy cơ đứa sau lại bị RR 0,34 (khoảng tin cậy 95% từ 0,18 đến 0,64), giảm còn khoảng một phần ba. Chia theo nhóm người, liều 0,4 mg và liều cao hơn không khác nhau về hiệu quả. Uống riêng axit folic và uống vitamin tổng hợp cũng không khác nhau. Phương án quản lý chương trình bổ sung axit folic năm 2010 của Bộ Y tế (Trung Quốc) ghi rõ: phát miễn phí axit folic cho phụ nữ nông thôn chuẩn bị mang thai, "uống từ 3 tháng trước khi mang thai tới hết 3 tháng đầu thai kỳ", loại phát là viên axit folic 0,4 mg. CDC Hoa Kỳ nói dị tật ống thần kinh xảy ra trong mấy tuần đầu của thai kỳ, thường là trước khi bạn biết mình có thai.

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Mấu chốt là "bắt đầu uống từ trước khi có thai". Dị tật ống thần kinh xảy ra trong mấy tuần đầu thai kỳ, đợi thử thấy có thai rồi mới uống thì có thể đã muộn. Vì vậy định có con thì làm theo cách của chương trình trong nước (Trung Quốc), bắt đầu uống trước 3 tháng. Cũng trong bài tổng hợp đó, axit folic không có tác dụng rõ với sứt môi hở hàm ếch, tim bẩm sinh hay sảy thai, đừng trông nó chữa việc khác. Bà bầu ăn chay hoàn toàn còn phải bổ sung vitamin B12 mỗi ngày, xem chương 20 mục 14 (ăn chay thì mỗi ngày bổ sung vitamin B12). Còn đang phân vân lúc nào sinh, bài toán tuổi tác xem chương 18 mục 7 (sinh con muộn vài năm).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ Y tế (2026). Hướng dẫn quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản — nội dung Chăm sóc trước khi có thai và trước khi sinh (Quyết định 1139/QĐ-BYT), mục 2.2 và mục 2.6: vnpa.moh.gov.vn/wp-content/uploads/2026/05/QD… ; De-Regil LM, Peña-Rosas JP, Fernández-Gaxiola AC, Rayco-Solon P (2015). Effects and safety of periconceptional oral folate supplementation for preventing birth defects. Cochrane Database of Systematic Reviews, (12), CD007950: doi.org/10.1002/14651858.CD007950.pub3 . Tra ngày 3/11/2026.