Đừng trả tiền cho "chữa" thiên hướng tính dục, và đừng đưa người trong nhà đi

Tổng quan của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ: không có cách nào đổi được thiên hướng tính dục, và việc cố đổi có rủi ro. Trong một khảo sát 1.518 người, người từng bị can thiệp có ý nghĩ tự sát cao gần gấp đôi.

Chi phí

Không tốn tiền để làm theo, và bớt được khoản lớn nhất trong mục này: các "trung tâm chữa" thu theo liệu trình nhiều buổi, không niêm yết giá. Để so, chỗ làm đúng việc thì có giá công khai: can thiệp trị liệu tâm lý tại bệnh viện tâm thần công ở TP.HCM niêm yết 300.000 đồng một lần, tra ngày 2/11/2026.

Lợi ích

Báo cáo của nhóm công tác Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (2009) kết luận các nỗ lực đổi thiên hướng tính dục "ít có khả năng thành công và có rủi ro gây hại", và khuyến nghị cha mẹ cùng con đừng cân nhắc các chương trình cưỡng bức hay nội trú cho người chưa thành niên. Khảo sát đại diện toàn quốc 1.518 người trưởng thành thuộc nhóm thiểu số tính dục: khoảng 7% từng qua can thiệp; sau khi trừ tuổi và các trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu, nhóm từng qua can thiệp có OR 1,92 (95% CI 1,01–3,64) cho ý nghĩ tự sát trong đời, OR 1,75 (1,01–3,06) cho việc đã từng lên kế hoạch, OR 1,88 (1,01–3,50) cho lần thử không gây thương tích hoặc thương tích nhẹ. Nghiên cứu thứ hai trên 245 người 21 đến 25 tuổi: tỉ lệ từng thử tự sát là 22,0% ở nhóm không bị can thiệp lúc dậy thì, 48,1% ở nhóm có cha mẹ tự tìm cách thay đổi thiên hướng tính dục của con, và 62,8% ở nhóm bị cha mẹ đưa tới người làm trị liệu hoặc người hoạt động tôn giáo. WHO ghi trong ICD-10 rằng bản thân thiên hướng tính dục không được coi là một rối loạn.

Ghi chú

Ba bẫy ở Việt Nam. (1) "Trung tâm tư vấn giới tính" không có giá niêm yết: quảng cáo trên mạng xã hội, thu theo "liệu trình" nhiều buổi, không công khai ai làm và bằng cấp gì — muốn kiểm thì hỏi giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và tên người hành nghề, thiếu một trong hai là bỏ. (2) Đưa đi mà không hỏi: người bị đưa thường không được hỏi có muốn hay không, và cái mất không phải tiền mà là quan hệ gia đình — nhiều nhà mất liên lạc nhiều năm sau đúng một quyết định như vậy. (3) Nhầm "khác" với "bệnh": trong cùng một nhà, người lớn hay nói "chữa cho nó bình thường lại", và câu đó biến một chuyện về bản sắc thành một ca bệnh không có chẩn đoán. Quan niệm sai cần nói thẳng: "khoa học chưa chứng minh hết nên cứ thử" — thử ở đây không phải thử một viên thuốc không tác dụng, mà là can thiệp vào một người, và hướng can thiệp đó đã bị hiệp hội nghề nghiệp lớn nhất kết luận là không hiệu quả kèm rủi ro. Về pháp lý Việt Nam: sách không khẳng định Việt Nam đã cấm việc này, vì chưa mở được văn bản nào quy định riêng — phần này ghi ở "Còn treo" của sổ kiểm chứng; cái đang dùng được là lập trường chuyên môn ở trên, không phải một điều luật. Vì sao để C: các con số về tổn hại đều đến từ khảo sát hồi tưởng, và có một phân tích lại trên chính bộ dữ liệu đó (Sullins 2022) cho kết quả khác sau khi trừ nhóm đã có ý nghĩ tự sát từ trước; phần "đổi được hay không" thì không có nghiên cứu nào đứng về phía ngược lại. Mục này không nói người thân của bạn là người xấu, cũng không ngăn người trong cuộc tìm sự giúp đỡ. Nếu chuyện thiên hướng tính dục đang khiến ai đó đau khổ, họ có thể đến chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để giảm bớt đau khổ, không phải để thay đổi thiên hướng tính dục.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Tiết kiệm được tiền trả cho cơ sở "chữa", phòng khám tâm lý và trại "cai đồng tính". Khó ở chỗ người nhà nhất quyết đòi đưa đi.

Nói đơn giản

Nhóm chuyên gia của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ xem xong các nghiên cứu thì nói kiểu "chữa" này không đổi được xu hướng tính dục, lại có thể gây hại. Trong một khảo sát ở Mỹ, người từng bị "chữa" có ý nghĩ tự sát nhiều hơn gần chín phần mười. Ở Trung Quốc từng có bệnh viện tâm thần lấy danh nghĩa "rối loạn sở thích tình dục" để cưỡng chế nhập viện một người đàn ông, bị toà xử là xâm phạm quyền, bồi thường 5.000 nhân dân tệ.

Lợi ích

Báo cáo năm 2009 của tổ công tác Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ nói nỗ lực thay đổi xu hướng tính dục "khó có khả năng thành công, và có một mức nguy cơ gây hại". Với việc đưa trẻ vị thành niên vào các chương trình "chữa" cưỡng chế hoặc nội trú, báo cáo khuyên cả cha mẹ và con đều không nên cân nhắc. Một khảo sát đại diện toàn quốc ở Mỹ phỏng vấn 1.518 người lớn thuộc nhóm thiểu số tính dục, khoảng 7% từng bị "chữa", tám phần mười trong số đó do người tôn giáo làm. Trừ các yếu tố như tuổi, trải nghiệm bất hạnh thời thơ ấu, người từng bị "chữa" có ý nghĩ tự sát trong đời OR 1,92 (khoảng tin cậy 95% từ 1,01 đến 3,64, cao hơn khoảng chín phần mười). Từng lên kế hoạch tự sát OR 1,75 (1,01–3,06). Từng thử tự sát không bị thương hoặc bị thương nhẹ OR 1,88 (1,01–3,50). Một nghiên cứu khác phỏng vấn 245 người trẻ từ 21 đến 25 tuổi. Người tuổi dậy thì không bị "chữa", 22,0% từng thử tự sát. Cha mẹ tự tìm cách thay đổi xu hướng tính dục của con, là 48,1%. Cha mẹ còn đưa con đi gặp nhà trị liệu hoặc người tôn giáo, là 62,8%. Bảng phân loại bệnh ICD-10 của Tổ chức Y tế Thế giới ghi rõ: "bản thân xu hướng tính dục không được coi là một rối loạn". Năm 2017, toà án quận Dịch Thành, Trú Mã Điếm, Hà Nam (Trung Quốc) xử một vụ: bệnh viện tâm thần lấy danh nghĩa "rối loạn sở thích tình dục" để cưỡng chế nhập viện một người đàn ông. Toà cho rằng anh ta "bệnh tình bình thường, cũng không có hành vi hay nguy cơ tự sát, gây thương tích, phá hoại tài sản, không đủ điều kiện phải điều trị bắt buộc". Toà buộc bệnh viện xin lỗi công khai, bồi thường tổn thất tinh thần 5.000 nhân dân tệ (Mỹ / Trung Quốc).

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Còn tranh cãi. Sullins 2022 dùng cùng bộ dữ liệu tính lại, trừ đi ý nghĩ tự sát đã có từ trước khi bị "chữa". Tính như vậy, "chữa" và ý nghĩ tự sát không còn tương quan thuận (OR 0,44; 0,20–0,94). Cơ quan nơi Sullins làm việc có lập trường phản đối đồng tính, tác giả gốc cũng đã viết bài phản hồi. Vì vậy mức độ gây hại tới đâu còn tranh cãi, nhưng điểm "không đổi được" thì chưa thấy bằng chứng nào ngược lại. Xếp B vì các con số về tác hại đều lấy từ khảo sát nhớ lại sau sự việc. Về pháp luật (Trung Quốc), điều trị nội trú theo nguyên tắc tự nguyện, chỉ khi bị rối loạn tâm thần nặng và có nguy cơ gây hại cho mình hoặc người khác mới được cưỡng chế nhập viện. Nhân viên tư vấn tâm lý không được làm trị liệu tâm lý. Cố ý đưa người không bị rối loạn tâm thần vào viện điều trị thì phải chịu trách nhiệm bồi thường. Năm 2014, một người đàn ông bị thôi miên, sốc điện để "chữa" đồng tính ở Trung tâm Tư vấn Tâm lý Tâm Ngữ Phiêu Hương, Trùng Khánh, sau đó khởi kiện. Toà án quận Hải Điến, Bắc Kinh buộc trung tâm này xin lỗi công khai, bồi thường thiệt hại kinh tế. Theo báo chí, bản án ghi rõ đồng tính không phải bệnh tâm thần, việc trung tâm hứa chữa được là quảng cáo sai sự thật. Vụ này chỉ có báo The Paper đưa tin, không tìm thấy bản án gốc trên trang web của toà án. Người trong lòng đau khổ lâu dài vì chuyện này có thể đi khám tâm thần hoặc tâm lý lâm sàng, mục tiêu là giảm đau khổ. Con nói ra rồi thì gia đình nên làm gì, xem chương 30 mục 15 (con nói mình thích người cùng giới). Người hưởng lợi là chính bạn và người nhà.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 5

1. American Psychological Association Task Force (2009). Report of the Task Force on Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation: apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-respons…
2. Blosnich JR, Henderson ER, Coulter RWS, Goldbach JT, Meyer IH (2020). Sexual Orientation Change Efforts, Adverse Childhood Experiences, and Suicide Ideation and Attempt. American Journal of Public Health 110(7):1024–1030: doi.org/10.2105/AJPH.2020.305637
3. Ryan C, Toomey RB, Diaz RM, Russell ST (2020). Parent-Initiated Sexual Orientation Change Efforts With LGBT Adolescents. Journal of Homosexuality 67(2):159–173: doi.org/10.1080/00918369.2018.1538407
4. WHO, ICD-10 phiên bản 2019, mục F66: icd.who.int/browse10/2019/en#/F66
5. Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, bảng giá dịch vụ (can thiệp trị liệu tâm lý 300.000 đồng): bvtt-tphcm.org.vn/376109-2/, tra 2/11/2026.