Đưa cả chuyện "đi học có ích không" vào sổ tỷ lệ tử vong: mỗi năm học thêm, nguy cơ tử vong ở người trưởng thành giảm khoảng 1,9%

Mỗi năm học thêm, nguy cơ tử vong khi trưởng thành thấp hơn trung bình khoảng 1,9%. Rõ nhất ở người 18 đến 49 tuổi, mỗi năm thấp hơn khoảng 2,9%; trên 70 tuổi chỉ thấp hơn 0,8%. Người học được liền một mạch thường vốn có điều kiện tốt hơn, nên trong đó bao nhiêu là nhờ đi học thì không tách ra được.

Chi phí

Không tốn tiền. Cái phải bỏ ra là thời gian và sức lực của mấy năm học thêm, phần học phí xem mục 4 chương này (học phí trung cấp nghề và trợ cấp học tập). Khó ở chỗ phải học liền một mạch, giữa chừng không bỏ.

Lợi ích

Gom đủ các nghiên cứu trước đó rồi tính chung (tổng quan hệ thống và phân tích gộp). Phạm vi tìm từ tháng 1/1980 đến tháng 5/2023, cuối cùng đưa vào 603 nghiên cứu, 59 nước, 70 địa điểm, 10.355 quan sát. Học vấn và tỷ lệ tử vong ở người trưởng thành (tử vong do mọi nguyên nhân cộng lại) có quan hệ liều – đáp ứng (học càng nhiều giảm càng nhiều). Mỗi năm học thêm, nguy cơ tử vong giảm trung bình 1,9% (khoảng bất định 95% từ 1,8 đến 2,0, giá trị thật nằm đại khái trong khoảng này). Người 18 đến 49 tuổi mỗi năm giảm 2,9% (2,8 đến 3,0). Người trên 70 tuổi giảm 0,8% (0,6 đến 1,0). Không thấy khác biệt giữa nam và nữ. Tách theo mức phát triển của nước (chỉ số nhân khẩu – xã hội) cũng không thấy khác biệt

Ghi chú

Còn tranh cãi. Chính tác giả báo cáo có sai lệch xuất bản (p<0,0001), nghĩa là nghiên cứu có kết quả đẹp dễ được đăng hơn. Kết quả giữa các nghiên cứu cũng chênh nhau nhiều. Các nghiên cứu được đưa vào đều là theo dõi quan sát, không phải thử nghiệm chia nhóm. Số năm đi học lẫn lộn với điều kiện gia đình, vùng miền, nghề nghiệp. Trong 1,9% này bao nhiêu do chính việc đi học, bao nhiêu do "người học được liền một mạch vốn có điều kiện tốt", loại nghiên cứu này không tách được. Trường hợp nhân quả ngược cũng không tách được. Người từ nhỏ đã có bệnh, có vấn đề tâm lý dễ bỏ học hơn, cũng dễ chết sớm hơn. Điều này làm tác dụng của việc đi học trông lớn hơn thực tế. Vì vậy nó chứng minh mạnh rằng "học nhiều và sống lâu đi cùng chiều", nhưng không có nghĩa "bạn đi học thì sống thêm được 1,9%". Mức lợi ích xếp vào loại nhỏ: người đọc thường chỉ đứng trước chuyện học thêm ba, bốn năm, tính mỗi năm 1,9% cộng lại chưa tới một phần mười, theo ngưỡng chung của cả sách chỉ tính là nhỏ. Người hưởng lợi là chính bạn

Nguồn · 1

1. IHME-CHAIN Collaborators (2024). Effects of education on adult mortality: a global systematic review and meta-analysis. The Lancet Public Health, 9(3), e155-e165. doi.org/10.1016/S2468-2667(23)00306-7