"Không có tiền học" thường là tính thiếu ba tầng: trần học phí, miễn giảm, và vay

Học phí trần đại học công lập chưa tự chủ là 1.520.000 đến 2.090.000 đồng một tháng, ngành y dược 3.110.000 đến 3.500.000, tính 10 tháng một năm. Phổ thông công lập đã miễn học phí và miễn sách giáo khoa; người tốt nghiệp trung học cơ sở học trung cấp cũng được miễn.

Chi phí

Học phí trần của đại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên là 1.520.000 đến 1.850.000 đồng một tháng ở năm học 2025 - 2026 và 1.710.000 đến 2.090.000 đồng ở năm học 2026 - 2027, tuỳ khối ngành; riêng nhóm dược học và y học là 3.110.000 đồng và 3.500.000 đồng; học phí tính theo 10 tháng một năm. Trung cấp và cao đẳng công lập chưa tự chủ có trần 1.360.000 đến 2.380.000 đồng một tháng ở năm học 2025 - 2026 và 1.600.000 đến 2.800.000 đồng ở năm học 2026 - 2027. Cộng thêm phần không nằm trong học phí: ở trọ, đi lại, sách vở, ăn uống, và những khoản nhà trường thu theo thoả thuận. Thời gian cũng là chi phí: ba đến sáu năm không có lương.

Lợi ích

Chi phí học không chỉ có học phí niêm yết. Cần kiểm tra miễn giảm, vay vốn và điều kiện thuộc nhóm hỗ trợ trước khi quyết định bỏ học vì thiếu tiền.

Pháp luật Việt Nam

Tầng thứ nhất là khung, không phải giá thực thu: Điều 8 Nghị định 238/2025/NĐ-CP đặt khung học phí phổ thông công lập chưa tự chủ ở mức 50.000 đến 650.000 đồng một tháng tuỳ cấp học, cho trường tự bảo đảm chi thường xuyên lên tối đa gấp 2 lần mức trần và trường tự bảo đảm cả chi đầu tư lên tối đa gấp 2,5 lần; trường đạt kiểm định chương trình được tự quyết mức thu. Tầng thứ hai là miễn giảm, và đây là chỗ thay đổi lớn nhất: khoản 1 Điều 15 miễn học phí cho toàn bộ trẻ mầm non, học sinh phổ thông và người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục công lập, không kèm điều kiện hộ nghèo; khoản 1 Điều 18 nói người học không phải nộp đơn, hiệu trưởng lập và phê duyệt danh sách trong 10 ngày làm việc kể từ ngày khai giảng; khoản 3 Điều 16 cho học sinh dân lập, tư thục được hỗ trợ học phí theo khung do hội đồng nhân dân tỉnh quy định; khoản 12 Điều 15 miễn học phí cho người tốt nghiệp trung học cơ sở học tiếp lên trung cấp, và khoản 13 miễn cho các ngành nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu. Điều 17 dành hỗ trợ chi phí học tập cho trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ, người khuyết tật, học sinh thuộc hộ nghèo và học sinh ở thôn bản đặc biệt khó khăn. Nghị định 271/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 03/7/2026, thêm hai khoản: miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông ở cả cơ sở công lập và tư thục, thực hiện theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng sách, và miễn học phí cùng giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở đại học và giáo dục nghề nghiệp. Tầng thứ ba là vay: chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vẫn đang áp dụng; muốn biết mức đang áp dụng và muốn vay thì hỏi trực tiếp chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội nơi cư trú, đừng vay qua công ty tài chính tiêu dùng.

Ghi chú

Vì sao mức B: các khung học phí và diện miễn giảm đọc được nguyên văn trong hai nghị định đang có hiệu lực, nhưng đây là quy định về nghĩa vụ trả tiền, không phải nghiên cứu đo kết quả, và chưa đối chiếu được mức vay nên mục dừng ở B. Ba cái bẫy hay gặp. Một: nghe "đã miễn học phí" rồi tưởng đi học không phải đóng gì. Học phí là một khoản riêng; tiền ăn bán trú, xe đưa đón, đồng phục, tiền học thêm, quỹ lớp và các khoản thu dịch vụ theo thoả thuận không nằm trong học phí, và miễn học phí không miễn các khoản đó. Hai: lấy mức trần của khung rồi so với hoá đơn thực tế của một trường tự chủ. Trường tự bảo đảm chi thường xuyên được thu tới gấp 2 lần trần, trường tự bảo đảm cả chi đầu tư tới gấp 2,5 lần, trường đạt kiểm định được tự quyết; con số đúng là con số trên thông báo của chính trường, còn trần chỉ là mức để tính hỗ trợ và cấp bù. Ba: vay ở sai chỗ. Tín dụng học sinh, sinh viên ưu đãi đi qua Ngân hàng Chính sách xã hội và hộ gia đình, còn các ứng dụng vay tiêu dùng gọi là "vay học tập" là khoản vay thương mại với lãi suất và phí khác hẳn; và mức vay ưu đãi có thể đang được điều chỉnh, nên đừng lấy con số nghe trên mạng. Đừng hiểu ngược thành "cứ vay là học được" hay "miễn học phí là học xong không tốn gì": phần lớn chi phí thật của ba bốn năm đại học nằm ở ăn, ở, đi lại và thu nhập bị mất, không nằm ở học phí.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Trước khi nhập học, tới bộ phận quản lý hỗ trợ học sinh của trường hỏi một lần, nộp hồ sơ một lần.

Nói đơn giản

Ở trường trung cấp nghề công lập (Trung Quốc), học sinh nông thôn, học sinh thành phố học ngành liên quan nông nghiệp và học sinh gia đình khó khăn đã được miễn học phí. Trợ cấp học tập nhà nước cho học sinh trung cấp nghề và trung học phổ thông, từ học kỳ mùa xuân năm 2025 là 2.300 nhân dân tệ mỗi năm. Lên đại học, trợ cấp học tập mỗi năm 3.700 nhân dân tệ, vay học tập mỗi năm vay được tối đa 20.000 nhân dân tệ. Thiếu tiền thì tính hết mấy khoản này trước, rồi mới quyết định có bỏ học đi làm không.

Lợi ích

Miễn học phí trung cấp nghề là chính sách từ học kỳ mùa thu năm 2012. Nguyên văn là "miễn học phí cho toàn bộ học sinh nông thôn (kể cả huyện, thị trấn), học sinh thành phố học ngành liên quan nông nghiệp và học sinh gia đình khó khăn về kinh tế đang học năm thứ nhất, hai, ba hệ chính quy toàn thời gian có học bạ chính thức tại các trường trung cấp nghề công lập (trừ học sinh các ngành biểu diễn liên quan nghệ thuật)". Năm 2024 điều chỉnh chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên. Trợ cấp học tập nhà nước cho sinh viên đại học, cao đẳng tăng từ 3.300 lên 3.700 nhân dân tệ mỗi người mỗi năm. Học bổng khuyến khích nhà nước tăng từ 5.000 lên 6.000 nhân dân tệ. Hai khoản này áp dụng từ học kỳ mùa thu năm 2024 (học bổng khuyến khích tính từ năm 2024). Trợ cấp học tập nhà nước cho trường trung cấp nghề và trường trung học phổ thông đều tăng từ 2.000 lên 2.300 nhân dân tệ mỗi người mỗi năm, áp dụng từ học kỳ mùa xuân năm 2025. Vay học tập nhà nước cũng điều chỉnh, từ học kỳ mùa thu năm 2024. Sinh viên đại học, cao đẳng "hạn mức vay mỗi người mỗi năm tăng từ không quá 16.000 nhân dân tệ lên không quá 20.000 nhân dân tệ". Học viên sau đại học "tăng từ không quá 20.000 nhân dân tệ lên không quá 25.000 nhân dân tệ". Lãi suất bằng lãi suất cho vay cơ bản (LPR) cùng kỳ hạn trừ 70 điểm cơ bản (thấp hơn 0,7 điểm phần trăm) (toàn quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người hưởng lợi là chính bạn và con cái. Miễn học phí cụ thể cho những ai, trợ cấp học tập chia mấy mức, đều do từng tỉnh quy định. Trường tư thục được hỗ trợ theo mức của ngành tương tự ở trường công lập địa phương, phần chênh lệch vẫn phải tự trả, nên trước khi nhập học phải đối chiếu văn bản của địa phương. Vay học tập là vay, không phải trợ cấp, tốt nghiệp phải trả. Nhưng nó tách "bây giờ không có tiền học" và "mấy năm học này có đáng không" thành hai chuyện riêng, đừng vội coi thiếu tiền là kết luận. Chương 7 đã viết về trợ cấp đào tạo nghề và cứu trợ tạm thời khi thất nghiệp; nhà thật sự mất nguồn thu thì đi xin mấy khoản đó trước

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Nghị định số 238/2025/NĐ-CP ngày 03/9/2025 quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo (Điều 8, Điều 9, Điều 10, Điều 15, Điều 16, Điều 17, Điều 18), Công báo số 1347 và 1348 ngày 19/9/2025: congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-238-… ; Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 03/7/2026 quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh (Điều 5, Điều 6), Công báo số 409 ngày 18/7/2026: congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-271-… . Tra ngày 3/11/2026.