Đừng lấy tin "lương cao" làm bằng chứng thiếu người: hỏi trung tâm dịch vụ việc làm ở tỉnh

Không có danh mục nghề thiếu người chung cho cả nước. Chỗ trả lời được là trung tâm dịch vụ việc làm ở tỉnh, nơi có dữ liệu người tìm việc và doanh nghiệp tuyển dụng. Còn tin "lương cao" trên mạng chỉ là giá chào, trong khi thu nhập bình quân cả nước là 9,2 triệu đồng/tháng.

Chi phí

Không mất tiền. Mất một buổi: một lần tra số liệu công bố, một lần gọi trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh, và nếu được thì một buổi đến nơi làm việc hỏi người đang làm. Khó ở chỗ phải bỏ thói quen đọc tin tuyển dụng như đọc bảng lương.

Lợi ích

Việt Nam có Danh mục nghề nghiệp Việt Nam theo Quyết định 34/2020/QĐ-TTg, nhưng đó là bộ phân loại nghề dùng cho thống kê lao động, không phải bảng nghề đang thiếu người. Chỗ có dữ liệu thật là hệ thống dịch vụ việc làm công: Nghị định 374/2025/NĐ-CP giao tổ chức dịch vụ việc làm công theo dõi kết quả dự tuyển, tổng hợp nhu cầu tìm việc và phân tích dự báo thị trường lao động, còn ở tỉnh, cấp quyết định về hỗ trợ đào tạo nghề là Giám đốc Sở Nội vụ, nên trung tâm dịch vụ việc làm công là đầu mối đúng để hỏi. Về mức thu nhập để đối chiếu: quý III năm 2026, thu nhập bình quân của người lao động là 9,2 triệu đồng/tháng; lao động làm công hưởng lương 9 tháng đầu năm 2026 là 10,1 triệu đồng/tháng; cùng thông cáo còn ghi các mức nam 10,2 triệu đồng, nữ 7,8 triệu đồng, thành thị 10,7 triệu đồng, nông thôn 8,0 triệu đồng. Cùng quý, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,22%, nhưng ở nhóm 15–24 tuổi là 9,07%; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ là 30,4%; và 60,6% việc làm là phi chính thức. Bốn con số cuối giải thích vì sao tin tuyển dụng đăng tràn lan không mâu thuẫn với chuyện vẫn có người thất nghiệp: thiếu người thường thiếu ở một nghề, một xã, một mùa, chứ không thiếu đều.

Ghi chú

Vì sao mức C: không có cơ quan nào công bố một danh sách nghề thiếu người áp cho cả nước, và cũng không có nghiên cứu nào đo được chuyện "nghe nói nghề này khát người nên đi học nghề đó" rồi kết cục ra sao; thứ đọc được chỉ là số liệu thị trường lao động và thủ tục hành chính, nên để C. Mức C ở đây không có nghĩa là đừng tra, mà là tra xong vẫn phải tự quyết. Bốn cái bẫy. Một: đọc Danh mục nghề nghiệp Việt Nam thành danh sách nghề đang thiếu. Nó là bộ mã nghề để thống kê, có từ thợ nề đến giáo sư, không xếp hạng cung cầu. Hai: đọc tin tuyển dụng như bảng lương. Tin đăng thường ghi mức cao nhất của người đã có kinh nghiệm, cộng tăng ca, không ghi lương thử việc, không ghi giờ làm, không ghi khoản bị trừ; thu nhập bình quân của người lao động cả nước chỉ 9,2 triệu đồng/tháng nên mức "trên 20 triệu" phải kèm điều kiện, và điều kiện đó là thứ cần hỏi trước khi đi học. Ba: trả tiền cho người giới thiệu. Trung tâm dịch vụ việc làm công và việc nộp hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công quốc gia không mất phí; người thu tiền "phí giới thiệu" hoặc "phí bao việc" là người đang bán một thứ nhà nước cung cấp miễn phí, và hợp đồng họ đưa thường là hợp đồng thử việc ngắn, hết thử việc là hết việc. Bốn: dùng số trung bình để quyết định. Con số 9,2 triệu đồng là trung bình của cả nước, che mất chênh lệch giữa thành thị và nông thôn, giữa nam và nữ, giữa nghề có bằng và nghề không bằng; quyết định học một nghề chỉ nên dựa trên mức của nghề đó ở tỉnh bạn sống, và mức đó chỉ có ở trung tâm dịch vụ việc làm địa phương hoặc ở người đang làm nghề. Có người đọc xong sẽ kết luận tin tuyển dụng toàn là lừa; không phải vậy, phần lớn tin là thật, chỉ có điều lương đăng trong tin là mức nhà tuyển dụng đưa ra ban đầu chứ không phải mức trả trung bình. Ngược lại, đừng đọc thành cứ nghề nào đăng tin nhiều là nghề đang khát: đăng nhiều có khi vì nghề đó thay người liên tục. Còn chuyện xin tiền học nghề thì ở mục 9.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Tra hai văn bản của địa phương.

Nói đơn giản

Các địa phương (Trung Quốc) hỗ trợ đào tạo nghề nào nhiều hơn là định theo mức cần gấp, thiếu hụt và chi phí đào tạo, nên nhìn mức hỗ trợ là biết địa phương có thiếu người không. "Nghề X thu nhập bao nhiêu một tháng" trên mạng phần lớn là giá treo trên trang tuyển dụng hoặc lời tự kể của cá nhân. Người bạn nhìn thấy phần lớn là người đã kiếm được tiền, mà cũng chưa tính giờ làm, đường đi lại, bệnh nghề nghiệp và mùa thấp điểm, cao điểm.

Lợi ích

Bản thân mức hỗ trợ đã là cách nhà nước định giá "nghề nào thiếu người". Chính sách yêu cầu "hoàn thiện cơ chế hỗ trợ phân biệt, xác định theo mức độ cần gấp, thiếu hụt của nghề (công việc), chi phí đào tạo…", các địa phương dựa vào đó xác định phạm vi các chương trình đào tạo kỹ năng nghề có hỗ trợ của mình. Vì vậy cùng một nghề, mức hỗ trợ ở các thành phố chênh nhau bao nhiêu phản ánh trực tiếp mức thiếu hụt ở nơi đó

Mức bằng chứng

C

Ghi chú

Lương theo nghề chính thức chỉ chia tới năm nhóm vị trí lớn, không có nghề cụ thể. Số của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc năm 2025 là: lương bình quân năm ở doanh nghiệp quy mô lớn khoảng 106.000 nhân dân tệ (chính xác là 106.080). Cán bộ quản lý cấp trung trở lên khoảng 210.000 nhân dân tệ (chính xác là 210.016), nhân viên chuyên môn kỹ thuật khoảng 155.500 nhân dân tệ (chính xác là 155.491), nhân viên văn phòng 94.936 nhân dân tệ, người làm sản xuất, chế tạo 80.739 nhân dân tệ, người làm dịch vụ sản xuất xã hội và dịch vụ đời sống 79.857 nhân dân tệ. "Bảng xếp hạng 100 nghề thiếu người nhất" của Bộ Nhân lực và An sinh xã hội (Trung Quốc) tra được trên Mạng Việc làm Trung Quốc, số mới nhất dừng ở quý 4 năm 2022. Bảng này lập từ số liệu tuyển dụng và tìm việc của cơ quan dịch vụ việc làm công ở 102 thành phố trên cả nước. "Nghề X thu nhập bao nhiêu một tháng" lan truyền trên mạng gần như đều lấy từ giá treo trên trang tuyển dụng hoặc lời tự kể của cá nhân. Người bạn nhìn thấy được phần lớn là nhóm đã kiếm được tiền, mà đều không tính giờ làm, đường đi lại, bệnh nghề nghiệp và mùa thấp điểm, cao điểm. Muốn biết nhu cầu thật, lên trang của sở nhân lực – an sinh xã hội địa phương tra danh mục hỗ trợ, rồi tra bảng xếp hạng nhu cầu vị trí của cơ quan dịch vụ việc làm công. Cuối cùng tới công trường, nhà máy, cửa hàng thật hỏi người đang làm

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Tổng cục Thống kê, Thông cáo báo chí về tình hình lao động, việc làm quý III và 9 tháng năm 2026: nso.gov.vn/tin-tuc-thong-ke/2026/10/thong-cao… ; Nghị định số 374/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025, Công báo số 48 ngày 23/01/2026 (Điều 10, Điều 13): congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-374-… ; Quyết định số 34/2020/QĐ-TTg ngày 26/11/2020 ban hành Danh mục nghề nghiệp Việt Nam, hiệu lực 15/01/2021: congbao.chinhphu.vn/van-ban/quyet-dinh-so-34-… . Tra ngày 3/11/2026.