Dịch, chép, đăng lại phim truyện và sách lậu: không bán cũng là xâm phạm quyền tác giả; có thu tiền thì có thể thành tội hình sự

Dịch, chép hay đăng lại tác phẩm của người khác mà không xin phép là xâm phạm quyền tác giả, kể cả khi không thu tiền. Làm vì tiền thì có thể thành tội: quy mô thương mại, thu lợi 50.000.000 đồng hoặc thiệt hại 100.000.000 đồng.

Chi phí

Không mất tiền để không làm. Cái mất khi đã làm: công sức và tiền của cả một dự án dịch, nội dung bị gỡ, và khoản bồi thường. Muốn làm đúng thì phải xin phép người giữ bản quyền, thường chờ vài tuần đến vài tháng, và nhiều trường hợp phải trả tiền bản quyền.

Lợi ích

Trước khi dịch, sao chép, đăng lại hoặc bán tác phẩm, kiểm tra quyền và giấy phép sử dụng. Không thu tiền không có nghĩa là được tự do phát tán bản sao trái phép.

Pháp luật Việt Nam

Luật Sở hữu trí tuệ, bản hợp nhất 155/VBHN-VPQH, Điều 20 khoản 1 liệt kê các quyền tài sản: điểm a là làm tác phẩm phái sinh, tức dịch, phóng tác, biên soạn, chú giải, tuyển tập; điểm c là sao chép; điểm d là phân phối bản sao; điểm đ là phát sóng, truyền đạt đến công chúng, gồm cả việc cung cấp tác phẩm để công chúng tiếp cận tại địa điểm và thời gian do họ chọn — đúng mô tả của một trang web hay một thư mục chia sẻ. Khoản 2 nói các quyền đó do tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện, nên không xin phép là xâm phạm. Điều 28 khoản 2 xếp việc xâm phạm quyền tài sản vào nhóm hành vi xâm phạm quyền tác giả. Điều 25 là danh mục ngoại lệ, hẹp và có điều kiện: tự sao chép một bản để nghiên cứu, học tập cá nhân, không nhằm mục đích thương mại; sao chép hợp lý một phần tác phẩm; trích dẫn hợp lý kèm tên tác giả và nguồn. Ngoại lệ nào cũng phải nêu tên tác giả và xuất xứ, và không ngoại lệ nào cho phép đưa cả tác phẩm lên mạng. Về bồi thường, Điều 205 khoản 1 cho phép tính theo thiệt hại thực tế cộng lợi nhuận bị đơn thu được, hoặc theo giá chuyển giao quyền sử dụng; khoản 2 đặt khung 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng cho thiệt hại về tinh thần do Toà án ấn định; khoản 3 buộc trả thêm chi phí luật sư hợp lý. Về hành chính, Nghị định 131/2013/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 28/2017/NĐ-CP) đặt trần phạt tiền trong lĩnh vực quyền tác giả là 250.000.000 đồng với cá nhân và 500.000.000 đồng với tổ chức. Về hình sự, Điều 225 khoản 1 Bộ luật Hình sự chỉ khởi tố khi hành vi cố ý, không được phép, với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng, hoặc gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, hoặc hàng hoá vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; hình phạt là phạt tiền 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Khoản 2 nâng lên phạt tiền 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc tù 6 tháng đến 3 năm khi có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, thu lợi từ 300.000.000 đồng, thiệt hại từ 500.000.000 đồng hoặc hàng hoá vi phạm từ 500.000.000 đồng trở lên.

Ghi chú

Quan niệm sai đang sửa: "chia sẻ miễn phí, không bán thì không sao". Không thu tiền thì khó thành tội theo Điều 225, nhưng vẫn là xâm phạm quyền tác giả và vẫn phải gỡ, vẫn phải bồi thường. Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: "chỉ đăng link, file nằm ở nơi khác" — quyền truyền đạt đến công chúng tính cả việc cung cấp để người khác tiếp cận, không chỉ việc lưu file trên máy mình. Hai: "mua đĩa, mua tài khoản rồi chiếu lại" — mua một bản không đồng nghĩa với quyền phân phối, chiếu công cộng hay đăng lại. Ba: kiếm tiền bằng quảng cáo, hội viên, nút ủng hộ — đây là cách quy đổi sang thu lợi bất chính, và mức thu lợi là con số quyết định khung. Mục này không có nghĩa là cấm trích dẫn hay cấm bình luận: tự sao một bản để học, trích dẫn hợp lý kèm nguồn là ngoại lệ có trong luật; nhưng đưa cả bộ truyện lên mạng cho cả nghìn người đọc không nằm trong ngoại lệ nào.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Đồ mua về, tải về, tự xem, tự dịch chơi đều được, chỉ đừng đăng lên mạng cho mọi người xem. Không làm trang web, nhóm chia sẻ tài nguyên có gắn quảng cáo, thu phí thành viên, cũng không bán link lưu trữ đám mây. Khó ở chỗ khi "ai cũng đăng", kìm được không theo làm người đi bê đồ.

Nói đơn giản

Tác phẩm của người khác, chưa được phép mà dịch rồi đăng lên, hoặc tải lên mạng, không lấy tiền cũng là xâm phạm quyền, phải gỡ, phải đền tiền. Hễ gắn quảng cáo, thu phí thành viên, là tính là vì kiếm tiền. Kiếm được 30.000 nhân dân tệ, đăng tới 500 tác phẩm hoặc có tới 1.000 thành viên, là đủ để xử tù, nặng nhất 10 năm. Ông chủ nhóm phụ đề YYeTs (Nhân Nhân Ảnh Thị) bị xử 3 năm 6 tháng tù.

Lợi ích

Trước hết nói chuyện dân sự. Trong các quyền Luật Quyền tác giả (Trung Quốc) dành cho tác giả có quyền dịch, tức quyền chuyển tác phẩm từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Còn có quyền truyền đạt qua mạng thông tin, tức quyền đưa tác phẩm lên mạng để công chúng xem được ở bất kỳ nơi nào, lúc nào. Chưa được phép mà dịch tác phẩm của người khác là xâm phạm quyền. Chưa được phép mà đưa tác phẩm lên mạng cũng là xâm phạm quyền. Người xâm phạm phải chấm dứt hành vi, bồi thường thiệt hại. Chỉ khi dùng tác phẩm đã công bố của người khác để học tập, nghiên cứu hoặc thưởng thức cá nhân, mới không cần xin phép, không phải trả tiền. Đền bao nhiêu thì trước tiên tính theo thiệt hại thực tế của chủ thể quyền hoặc số tiền bạn kiếm được. Không tính rõ được thì toà định trong khoảng 500 đến 5 triệu nhân dân tệ. Cố ý xâm phạm, tình tiết nghiêm trọng, có thể xử 1 đến 5 lần. Chi phí hợp lý chủ thể quyền bỏ ra để ngăn chặn hành vi xâm phạm, bạn cũng phải đền cùng. Tiếp theo là chuyện hình sự. Điều kiện của Điều 217 Bộ luật Hình sự (Trung Quốc) là "nhằm mục đích kiếm lời". Để kiếm tiền, chưa được phép mà đưa tác phẩm của người khác lên mạng cho công chúng xem, đủ ngưỡng là tội xâm phạm quyền tác giả. Xử tới 3 năm tù, kèm phạt tiền, hoặc chỉ phạt tiền. Số tiền rất lớn hoặc tình tiết đặc biệt nghiêm trọng thì xử 3 đến 10 năm kèm phạt tiền. Thế nào là để kiếm tiền: ngoài việc bán, gắn quảng cáo thu phí trên trang web cũng tính, dùng chế độ thành viên thu phí đăng ký hoặc phí khác cũng tính. Phí dịch vụ, phí thành viên, phí quảng cáo thu được đều tính là thu nhập bất hợp pháp. Ngưỡng cấu thành tội, chỉ cần đạt một mục dưới đây. Thu nhập bất hợp pháp từ 30.000 nhân dân tệ. Doanh số kinh doanh trái phép từ 50.000 nhân dân tệ; trong vụ YYeTs là tổng thu từ phí thành viên, phí quảng cáo và bán ổ cứng. Lan truyền tác phẩm của người khác trên mạng tổng cộng từ 500 tác phẩm (bộ). Được tải về từ 10.000 lần, hoặc được nhấp xem từ 100.000 lần. Lan truyền theo chế độ thành viên, có từ 1.000 thành viên đăng ký. Không mục nào đạt, nhưng có hai mục mỗi mục đạt từ một nửa trở lên, cũng tính. Đạt gấp 10 lần các con số này thì vào khung 3 đến 10 năm. Tiền phạt thường là 1 đến 10 lần thu nhập bất hợp pháp. Vụ việc chính thức thứ nhất: Lương Vĩnh Bình và đồng bọn tải phim truyền hình, phim điện ảnh chưa được cấp phép từ các trang nước ngoài, tổ chức người dịch, làm phụ đề rồi tải lên. Các phim này để trên trang web và ứng dụng "nhóm phụ đề YYeTs" cho người ta xem trực tuyến và tải về. Trang có 32.824 tác phẩm điện ảnh, truyền hình không được cấp phép, hơn 6,83 triệu thành viên. Từ tháng 1/2018 tới tháng 1/2021, thu hơn 2,7 triệu nhân dân tệ phí thành viên, hơn 8,8 triệu nhân dân tệ phí quảng cáo. Bán ổ cứng di động có chép phim, kiếm thêm hơn 1 triệu nhân dân tệ. Trang treo mã QR "quyên góp", quyên góp là được quyền lợi thành viên. Viện kiểm sát xác định đây chính là thu phí thành viên dưới tên gọi khác. Ngày 22/11/2021, Lương Vĩnh Bình bị xử 3 năm 6 tháng tù, phạt 1,5 triệu nhân dân tệ. 14 người khác bị xử từ 1 năm 6 tháng tới 3 năm tù, đều cho hưởng án treo, phạt 40.000 đến 350.000 nhân dân tệ. Vụ việc chính thức thứ hai: Kha mỗ mỗ dùng phần mềm thu thập dữ liệu lấy địa chỉ phát của hơn 50.000 bộ phim, đưa lên trang web và ứng dụng của mình cho người ta xem miễn phí. Anh ta đặt quảng cáo ở màn hình khởi động, thu tiền theo lượt hiển thị, kiếm hơn 350.000 nhân dân tệ. Năm 2023 anh ta bị xử 3 năm tù, cho hưởng án treo 4 năm, phạt 400.000 nhân dân tệ. Vụ việc chính thức thứ ba: Hoàng mỗ thuê máy chủ ngay tại nhà, dựng một diễn đàn tải nhạc. Anh ta tải hơn 100.000 bài hát lên 18 tài khoản lưu trữ đám mây, đăng link trên diễn đàn. Thành viên phải nạp tiền đổi xu diễn đàn mới lấy được link và mã trích xuất. Thành viên nạp tổng cộng hơn 500.000 nhân dân tệ. Năm 2023 anh ta bị xử 3 năm tù, cho hưởng án treo 4 năm, phạt 550.000 nhân dân tệ (toàn Trung Quốc, giải thích tư pháp áp dụng từ 26/4/2025)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người hưởng lợi là chính bạn. Tự mua về xem, tự dịch để xem, nằm trong phạm vi điều luật cho phép. Ranh giới là "đưa lên mạng cho mọi người xem". Nhóm phụ đề, nhóm dịch không lấy tiền thì chưa tới tội xâm phạm quyền tác giả, vì tội này đòi hỏi mục đích kiếm tiền. Nhưng xâm phạm dân sự vẫn thành lập, chủ thể quyền có thể yêu cầu gỡ, đòi đền tiền. Ở Nhật, không lấy tiền cũng có thể phạm luật. Tháng 2/2018, vài công dân Trung Quốc ở Nhật bị bắt vì nghi vi phạm luật quyền tác giả của Nhật. Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại Nagasaki sau đó nhắc: chưa được phép mà dịch, đăng, lan truyền tác phẩm, dù không vì lợi nhuận, cũng có thể phạm luật. Hễ gắn quảng cáo, mở thành viên, nhận "quyên góp" đổi quyền lợi thành viên, là rơi vào loại vì kiếm tiền. Trong vụ YYeTs, người chỉ làm dịch, hiệu đính có mức tham gia thấp, công an lấy lời khai họ với tư cách người làm chứng. Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) ghi rõ trong án lệ này: người khởi xướng, chia tiền, quản lý nền tảng phải bị truy cứu nghiêm. Người giúp sức làm thuê có thể được xử nhẹ, người được gọi làm tạm, tình tiết nhẹ, có thể không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ba giải thích tư pháp hình sự về sở hữu trí tuệ cũ năm 2004, 2007, 2020 hết hiệu lực từ 26/4/2025. Ý kiến năm 2011 của ba cơ quan không bị nêu tên bãi bỏ, chỗ nào không khớp với giải thích mới thì theo giải thích mới. Ví dụ ngưỡng lượt nhấp xem, từ 50.000 lượt đổi thành 100.000 lượt. Rủi ro khác khi viết fanfic, sáng tác lại rồi đem xuất bản, xem chương này mục 25 (viết fanfic). In hình của người khác lên hàng hoá để bán, xem chương 12 mục 21 (hình in phải mua bản quyền). Tự làm nền tảng, nhận thông báo xâm phạm quyền từ chủ thể quyền thì làm gì, xem chương 26 mục 9 (nhận thông báo xâm phạm quyền). Làm, bán bản bẻ khoá và phần mềm tạo mã đăng ký, xem chương 11 mục 20 (bản bẻ khoá, phần mềm tạo mã).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Sở hữu trí tuệ, bản hợp nhất 155/VBHN-VPQH ngày 9/9/2025 (Điều 20, 25, 28, 205) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Bộ luật Hình sự, bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 225) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… . Tra ngày 3/11/2026.