Không ăn thịt thú rừng, không mua bán hay nuôi nhốt động vật, thực vật hoang dã trái phép

Săn, nhốt, mua bán động vật hoang dã trái phép trị giá từ 150.000.000 đồng: 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc tù 6 tháng đến 3 năm. Loài nguy cấp, quý, hiếm: 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc tù 1 năm đến 5 năm.

Chi phí

Không mất tiền để không mua. Nếu vi phạm: săn bắt, giết, nuôi nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Nhóm IIB hoặc Phụ lục II Công ước CITES trị giá từ 150.000.000 đồng, hoặc động vật hoang dã khác trị giá từ 300.000.000 đồng, thì phạt 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm (Điều 234 khoản 1). Với loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I: phạt 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc tù 1 năm đến 5 năm (Điều 244 khoản 1). Khai thác thực vật rừng ngoài gỗ Nhóm IIA trị giá từ 50.000.000 đồng: phạt 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc tù 6 tháng đến 3 năm (Điều 232 khoản 1 điểm g).

Lợi ích

Không mua bán, sử dụng hoặc nuôi nhốt động vật hoang dã không rõ giấy tờ nguồn gốc. Đừng dựa vào lời nói 'hàng được phép' của người bán.

Pháp luật Việt Nam

Bộ luật Hình sự Điều 234 khoản 1: phạt tiền 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm với hành vi săn bắt, giết, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB hoặc Phụ lục II Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp trị giá từ 150.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, hoặc động vật hoang dã khác trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 700.000.000 đồng, hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng; khoản 2: phạt 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc tù 3 năm đến 7 năm nếu có tổ chức, dùng công cụ săn bắt bị cấm, săn bắt trong khu vực hoặc thời gian bị cấm, vận chuyển qua biên giới. Điều 244 khoản 1: phạt 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc tù 1 năm đến 5 năm với hành vi xâm hại động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, hoặc Nhóm IB, Phụ lục I; điểm c nêu riêng ngà voi từ 2 kilôgam đến dưới 20 kilôgam, sừng tê giác từ 50 gam đến dưới 1 kilôgam. Điều 232 khoản 1 điểm g: khai thác trái phép thực vật rừng ngoài gỗ thuộc Nhóm IIA trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng thì phạt tiền 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm. Danh mục loài và mức giá làm căn cứ định giá nằm ở Nghị định 06/2019/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP.

Ghi chú

Quan niệm sai là "mua ở chợ, có người bán, có hoá đơn thì tôi vô can" và "nuôi con vật đã thuần từ nhỏ thì không phải săn bắt". Việc mua, vận chuyển, tàng trữ, nuôi nhốt trái phép bị xử lý riêng, không phụ thuộc bạn có phải người bắt hay không. Bốn cái bẫy ở Việt Nam. (1) Ăn thịt thú rừng: người săn, mua, vận chuyển, tàng trữ đều bị xử; riêng người tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có còn có thể bị xử theo Điều 323. (2) Mua lan rừng, cây cảnh quý trên mạng: thực vật rừng ngoài gỗ thuộc Nhóm IIA bị khai thác trái phép từ 50.000.000 đồng đã sang Điều 232, và "nhổ cả cây về trồng" vẫn là khai thác, không phải cứu cây. (3) Ngà voi, sừng tê giác: tàng trữ, vận chuyển, buôn bán ngà voi từ 2 kilôgam đến dưới 20 kilôgam, sừng tê giác từ 50 gam đến dưới 1 kilôgam là khung 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc tù 1 năm đến 5 năm. (4) Tưởng động vật trong nhà là "vật nuôi" nên không cần giấy: loài trong danh mục nguy cấp, quý, hiếm vẫn phải có giấy phép nuôi, sinh sản; không có thì vẫn là nuôi nhốt trái phép. Muốn biết một loài cụ thể có trong danh mục hay không thì tra Phụ lục của Nghị định 06/2019/NĐ-CP, đừng suy từ tên gọi. Mục này không có nghĩa là cấm nuôi thú: chó, mèo, chim, cá cảnh mua từ nguồn hợp pháp, không thuộc danh mục bảo vệ, thì bình thường.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Thú cưng chỉ mua giống có nguồn gốc hợp pháp, do người nuôi sinh sản. Lên núi thấy lan rừng thì không đào; chậu lan, chậu thông đỏ chỉ mua loại trồng ở chợ hoa, vườn ươm.

Nói đơn giản

Ăn động vật hoang dã được nhà nước bảo vệ trọng điểm thì bị tịch thu, rồi phạt 2 đến 20 lần giá trị. Mua bán, vận chuyển động vật quý hiếm, nguy cấp thì xử tới 5 năm tù, nặng thì 5 đến 10 năm. Thú cưng do người nuôi sinh sản, kỹ thuật nuôi đã thành thạo, đã thành quy mô, thì mua bán thường không tính là tội; bắt ngoài tự nhiên thì không được tính như vậy. Lan rừng trên núi phần lớn được bảo vệ, có người đào 3 cây định bán đã bị xử câu lưu hình sự (giam giữ ngắn hạn).

Lợi ích

Ăn động vật hoang dã được nhà nước bảo vệ trọng điểm, hoặc mua để ăn, thì bị tịch thu, rồi phạt 2 đến 20 lần giá trị của nó. Không có giấy phép mà nuôi sinh sản động vật hoang dã được nhà nước bảo vệ trọng điểm, thì bị tịch thu, kèm phạt 1 đến 10 lần. Thu mua, vận chuyển, bán trái phép động vật hoang dã quý hiếm, nguy cấp được nhà nước bảo vệ trọng điểm và sản phẩm từ chúng, thì xử tới 5 năm tù kèm phạt tiền. Trong tội này, tình tiết nghiêm trọng xử 5 đến 10 năm, đặc biệt nghiêm trọng xử từ 10 năm trở lên. Săn bắt, thu mua, vận chuyển, bán động vật hoang dã trên cạn khác để ăn, tình tiết nghiêm trọng thì xử tới 3 năm tù. Vụ việc chính thức: Vương mỗ, người nuôi chim, cùng 2 người khác bán hơn 40 con vẹt Fischer (Agapornis fischeri, bảo vệ cấp II quốc gia) do người nuôi sinh sản, tổng giá chưa tới 400 nhân dân tệ. Năm 2021 viện kiểm sát quyết định không truy tố. Từ năm 2022, Toà án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) nói rõ: loài có kỹ thuật nuôi sinh sản thành thạo, đã thành quy mô, mua bán vận chuyển làm thú cưng, thì thường không xử như tội phạm (toàn Trung Quốc). Thực vật hoang dã có một tội riêng. Khai thác, phá huỷ trái phép thực vật được nhà nước bảo vệ trọng điểm, hoặc thu mua, vận chuyển, chế biến, bán các loài thực vật này và sản phẩm của chúng, đều thuộc tội này. Xử tới 3 năm tù kèm phạt tiền, tình tiết nghiêm trọng xử 3 đến 7 năm. Giải thích năm 2023 của Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) đã định ngưỡng. Thực vật hoang dã bảo vệ cấp I 1 cây, cấp II 2 cây, hoặc trị giá từ 20.000 nhân dân tệ, là đủ để kết tội. Cấp I 5 cây, cấp II 10 cây, hoặc trị giá từ 200.000 nhân dân tệ, là tình tiết nghiêm trọng. Người mua phải biết rõ là đồ đào trộm thì mới tính. Trong danh mục năm 2021, loài bách nhai (Thuja) và mọi loài thuộc chi thông đỏ (Taxus) là cấp I. Mọi loài thuộc chi lan kiếm (Cymbidium) là cấp II, gồm cả xuân lan, huệ lan, liên biện lan. Trong chi lan kiếm chỉ có lan tai thỏ (Cymbidium lancifolium) không nằm trong danh mục, còn lan hoa đẹp (Cymbidium insigne) và lan Văn Sơn (Cymbidium wenshanense) là cấp I. Đào về nhà trồng lại cũng bị kết tội khai thác trái phép, khi lượng hình sẽ xét đến việc trồng lại. Cây do người trồng thì không tính, trừ cây cổ thụ, cây danh mộc. Vụ việc chính thức: năm 2022, một người ở Nam Triệu, Hà Nam đào 3 cây lan rừng trên sườn núi, quay video định bán. Anh ta bị xử 6 tháng câu lưu hình sự, cho hưởng án treo 10 tháng, phạt 3.000 nhân dân tệ. Một nhóm ở Tuỳ Châu, Hồ Bắc trong hơn hai năm đào hơn 30.000 cây xuân lan, huệ lan rừng. Năm 2025 một người trong nhóm bị xử 1 năm 7 tháng tù, cho hưởng án treo 2 năm (toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

"Thường không xử như tội phạm" chỉ nói về loại do người nuôi sinh sản, nuôi làm thú cưng. Loại bắt ngoài tự nhiên, không rõ nguồn gốc thì không áp dụng. Loài nào là động vật được nhà nước bảo vệ trọng điểm thì theo danh mục. Tra danh mục trước khi mua, đỡ hơn là có chuyện rồi mới giải thích. Thực vật cũng vậy, chỉ tính cây mọc tự nhiên ở nơi nguyên sinh. Lan bán trong phòng livestream kiểu "đào tại chỗ", "lan mới xuống núi" chính là lan rừng. Đồ làm từ bách nhai như tượng gốc cây, vòng tay, biết rõ là đào trộm mà vẫn mua bán, cũng nằm trong tội này.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Hình sự, văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 232, 234, 244) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Nghị định 06/2019/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm — vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=196254 . Tra ngày 3/11/2026.