Không thi hộ, không thuê người thi hộ, không mua bán đáp án: Việt Nam không có tội "thi hộ", nhưng có tội làm giấy tờ giả và tội đưa hối lộ

Việt Nam không có tội danh "thi hộ". Đi thi thay bị huỷ kết quả thi và lập hồ sơ chuyển cơ quan có thẩm quyền; còn làm giấy tờ giả để lọt vào phòng thi là tội, phạt tiền 30.000.000 đến 100.000.000 đồng hoặc tù 6 tháng đến 2 năm.

Chi phí

Không mất tiền. Cái phải bỏ ra là học thêm một khoá nữa nếu trượt. Cái mất khi mua "bao đậu": tiền đặt cọc không lấy lại được, và nếu người môi giới làm giấy tờ giả thì bạn thành người sử dụng giấy tờ giả.

Lợi ích

Không thi hộ, thuê thi hộ hoặc mua bán đáp án. Việc làm giấy tờ giả, truy cập trái phép hoặc dùng thủ đoạn khác có thể khiến hành vi bị xử lý theo nhiều quy định.

Pháp luật Việt Nam

Bộ luật Hình sự không có điều nào mang tên "thi hộ" hay "tổ chức thi hộ". Cơ quan chức năng có thể xử lý những tội đi kèm. Điều 341 khoản 1: làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức, hoặc sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật, bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 2 năm; khoản 2 nâng lên 2 năm đến 5 năm khi có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, làm từ 2 đến 5 giấy tờ, dùng giấy tờ giả để thực hiện tội phạm, thu lợi từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng; khoản 3 là 3 năm đến 7 năm khi làm từ 6 giấy tờ trở lên hoặc thu lợi từ 50.000.000 đồng. Điều 364 khoản 1: đưa hối lộ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm; Điều 354 khoản 1: nhận hối lộ bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm. Với kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT ban hành Quy chế thi, Điều 57 khoản 5 quy định huỷ bỏ kết quả thi với thí sinh để người khác thi thay hoặc làm bài thay cho người khác dưới mọi hình thức; khoản 6 quy định huỷ kết quả thi và lập hồ sơ gửi cơ quan có thẩm quyền với thí sinh để người khác dự thi thay, làm bài thay, dùng văn bằng chứng chỉ không hợp pháp hoặc giả mạo hồ sơ để hưởng ưu tiên; khoản 7 nói vi phạm có dấu hiệu hình sự thì lập hồ sơ để truy cứu trách nhiệm hình sự. Khoản 3 và khoản 4 cùng điều quy định cách xử lý vi phạm trong phòng thi.: mang vật dụng trái phép vào phòng thi hoặc phòng chờ, đưa đề ra ngoài, nhận bài giải từ ngoài vào thì bị đình chỉ thi và huỷ kết quả toàn bộ bài thi trong kỳ; khiển trách trừ 25% điểm, cảnh cáo trừ 50%, bài chép tài liệu hoặc có chữ của hai người trở lên thì 0 điểm.

Ghi chú

Vì sao mức C: không có tội danh riêng, nên kết cục phụ thuộc vào hai việc không đoán trước được — quy chế của từng kỳ thi và việc cơ quan điều tra có gom được chứng cứ về giấy tờ giả hay tiền đưa hay không. Quan niệm sai đang sửa: "thi hộ là tội hình sự, đi tù ngay" — ở Việt Nam không phải vậy, và cũng đừng suy ngược thành "thi hộ không sao". Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: làm căn cước công dân giả hoặc dùng căn cước của người khác để vào phòng thi — đây là chỗ dễ thành Điều 341 nhất, và người thuê cũng bị xử lý chứ không chỉ người đi thi. Hai: "đưa ít tiền cho người coi thi cho qua" — sang Điều 364, và mức khởi điểm tính bằng tiền hoặc lợi ích phi vật chất, không cần tới con số lớn. Ba: tin vào dịch vụ "bao đậu" — người môi giới không tự làm điểm cao lên được, họ chỉ trông vào giấy tờ giả hoặc quan hệ, cả hai đều là tội của bạn khi bị phát hiện. Mục này không có nghĩa là thi hộ không có hậu quả: kết quả thi bị huỷ, hồ sơ bị chuyển cơ quan có thẩm quyền, và với người đã dùng kết quả đó để được tuyển vào làm việc thì cơ quan tuyển dụng xử lý theo quy chế của họ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Đừng tin "lớp bao đậu", "kênh VIP" và nhóm bán đáp án. Điện thoại, tai nghe và các thứ nhận gửi được thông tin thì không mang vào phòng thi. Thi trượt thì chuẩn bị thêm một lần. Khó ở chỗ chỉ thiếu vài điểm là đậu, có người ra giá nói bảo đảm đậu.

Nói đơn giản

Nhờ người thi hộ, thi hộ người khác, đều là tội, có thể bị xử câu lưu hình sự (giam giữ ngắn hạn), phạt tiền; người nhờ thi hộ mà làm được công chức thì bị khai trừ khỏi công chức. Tổ chức gian lận, bán đáp án, nặng nhất xử 7 năm. Thi bằng lái cũng tính, có chủ trường dạy lái tổ chức học viên gian lận đã bị xử tù. Chưa tới mức tội thì bị huỷ kết quả, còn có thể bị đình chỉ thi hoặc trong một năm không được thi lại.

Lợi ích

Điều 284-1 Bộ luật Hình sự (Trung Quốc) xử bốn hành vi, điều kiện là "kỳ thi nhà nước do luật quy định". Tổ chức gian lận thì xử tới 3 năm tù hoặc câu lưu hình sự, kèm hoặc chỉ phạt tiền. Tình tiết nghiêm trọng thì xử 3 đến 7 năm. Cung cấp thiết bị gian lận hoặc giúp đỡ khác cho người tổ chức, xử cùng mức. Bán đáp án, đưa đáp án để gian lận, cũng xử cùng mức. Thi thay người khác, nhờ người khác thi thay mình, là tội thi hộ, xử câu lưu hình sự hoặc quản chế, kèm hoặc chỉ phạt tiền. Kỳ thi nào được tính thì xem giải thích tư pháp năm 2019 của hai cơ quan tối cao (Trung Quốc). Thi đại học, thi cao học, thi tự học, thi đại học cho người lớn được tính, thi công chức trung ương và địa phương được tính. Các kỳ thi chứng chỉ như chứng chỉ hành nghề luật, chứng chỉ giáo viên, kế toán viên công chứng, chứng chỉ hành nghề bác sĩ, kỹ sư xây dựng cũng được tính. Năm 2024 Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) ghi rõ thi bằng lái cũng thuộc loại kỳ thi này. Tổ chức gian lận trong thi đại học, thi cao học, thi công chức thì tính thẳng là "tình tiết nghiêm trọng". Tổ chức từ 30 lượt người, hoặc thu nhập bất hợp pháp từ 300.000 nhân dân tệ, cũng tính. Bị phát hiện trước giờ thi nhưng đã có đề và đáp án, vẫn tính là tội phạm hoàn thành. Đáp án bán ra không đầy đủ, không đúng hết, cũng không ảnh hưởng việc kết tội. Thi hộ tình tiết nhẹ có thể cho hưởng án treo, tình tiết không đáng kể có thể không truy tố. Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc) thống kê, từ tháng 11/2015 tới tháng 4/2024, ba tội này đã xử 11.146 người. Chưa tới mức tội thì xử theo quy chế của từng kỳ thi. Trong kỳ thi giáo dục quốc gia (Trung Quốc), dùng thiết bị nhận đáp án, nhờ người thi hộ, thì kết quả không có giá trị, còn có thể bị đình chỉ thi 1 đến 3 năm. Trong thi công chức, thi hộ, tham gia gian lận có tổ chức, thì bị huỷ tư cách dự thi, ghi vào hồ sơ thành tín, lưu lâu dài. Đã vào làm thì phát hiện ra là bị cho thôi việc hoặc khai trừ. Gian lận khi thi bằng lái thì bị huỷ tư cách dự thi, môn đã thi đậu bị huỷ, phạt tới 2.000 nhân dân tệ, trong một năm không được xin lại bằng lái. Thi bằng lái hộ người khác thì bằng lái của chính mình bị thu hồi, trong 3 năm không được xin lại. Vụ việc chính thức thứ nhất: băng nhóm Trương mỗ Khiết dùng ảnh ghép và căn cước giả, cho "người thi thuê" thi thay thí sinh 89 lần trong các kỳ thi nhà nước như thi công chức. Ba kẻ chủ mưu bị xử từ 5 năm tới 5 năm 6 tháng tù. 18 thí sinh thuê người thi bị xử tội thi hộ, câu lưu hình sự 2 đến 4 tháng, phạt 30.000 đến 100.000 nhân dân tệ. Người nhờ thi hộ mà làm được công chức bị khai trừ khỏi công chức. Vụ việc chính thức thứ hai: chủ một trường dạy lái xe, từ năm 2017 tới 2023, tổ chức học viên gian lận trong kỳ thi bằng lái. Cách làm gồm sửa dữ liệu hệ thống thi, để giáo viên thi hộ, cho học viên đeo tai nghe nhắc từ xa. Chủ trường bị xử thêm tội đưa hối lộ, tổng cộng 6 năm 6 tháng tù, 23 người khác bị xử từ 6 tháng tới 1 năm 10 tháng (toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người hưởng lợi là chính bạn. Chỉ tự mình nhìn trộm, đeo tai nghe nhận đáp án, điều luật không xếp là tội, xử theo quy chế kỳ thi ở trên. Nhưng chuyển đáp án mua được cho bạn cùng lớp là thành cung cấp trái phép đề thi, đáp án. Trong vụ lộ đề thi kỹ sư xây dựng cấp hai, đáp án bị thí sinh bán lại qua nhiều tầng, có người đăng vào nhóm QQ hơn 1.700 người. Sinh viên đang học mà thi hộ hoặc nhờ người thi hộ, cơ quan tổ chức thi sẽ thông báo cho trường, trường có thể buộc thôi học. Kỳ thi tuyển dụng của cơ quan, thi cuối kỳ của trường… không thuộc "kỳ thi nhà nước", nhưng dùng thiết bị nghe lén, quay lén, lập nhóm gửi thông tin gian lận, vẫn có thể bị xử theo tội khác. Trong vụ việc chính thức thứ nhất, người làm căn cước giả cho người thi thuê bị xử 3 năm tù về tội làm giả giấy tờ tuỳ thân. Chuyện giấy tờ xem chương này mục 16 (không cho mượn căn cước). Bỏ tiền nhờ trung gian xét chức danh hộ, xem chương 23 mục 22 (đừng nhờ trung gian xét hộ).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Hình sự, bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH (Điều 341, 354, 364) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT ban hành Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông (Điều 57) — xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-thong-t… . Tra ngày 3/11/2026.